หน่วยสมรรถนะ

หน่วยสมรรถนะ

ควบคุมการทำงานของระบบเตาเผาและระบบบำบัดมลพิษอากาศให้อยู่ในสภาวะปกติ

สาขาวิชาชีพสิ่งแวดล้อมและสารอันตราย


รายละเอียดหน่วยสมรรถนะ


1. รหัสหน่วยสมรรถนะ EVM-RYYU-341A

2. ชื่อหน่วยสมรรถนะ ควบคุมการทำงานของระบบเตาเผาและระบบบำบัดมลพิษอากาศให้อยู่ในสภาวะปกติ

3. ทบทวนครั้งที่ 2 / 2568

4. สร้างใหม่ ปรับปรุง

5. สำหรับชื่ออาชีพและรหัสอาชีพ (Occupational Classification)

อาชีพผู้ปฏิบัติงานควบคุมเตาเผาของเสียชุมชน  Municipal Solid Waste (MSW) Incinerator Controller

8189 – พนักงานเครื่องจักรในกระบวนการผลิตอื่น ๆ ที่มิได้จัดประเภทไว้ในที่อื่น



6. คำอธิบายหน่วยสมรรถนะ (Description of Unit of Competency)

ผู้ที่ผ่านการประเมินหน่วยสมรรถนะนี้จะสามารถควบคุมการทำงานของเตาเผาได้อย่างมีประสิทธิภาพและปลอดภัย โดยสามารถระบุประเภท ปริมาณ และระยะเวลาที่เหมาะสมในการนำของเสียเข้าสู่เตาเผา พร้อมควบคุมให้สอดคล้องกับสมรรถนะของเตาและบันทึกข้อมูลได้อย่างถูกต้อง สามารถดำเนินการเดินระบบเตาเผา ตรวจสอบการทำงานของระบบอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่การนำเข้าของเสีย การเผาไหม้ จนถึงของเสียที่ออกจากระบบ พร้อมทั้งวิเคราะห์ข้อมูลและอุปกรณ์ควบคุมได้อย่างแม่นยำ มีความสามารถในการระบุ วิเคราะห์ และแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นระหว่างกระบวนการเผาไหม้ โดยใช้พารามิเตอร์ที่เกี่ยวข้อง ดำเนินการแก้ไขตามขั้นตอน พร้อมจัดทำรายงานเพื่อการอ้างอิง สามารถปิดระบบเตาเผาอย่างปลอดภัย เลือกใช้อุปกรณ์ป้องกันที่เหมาะสม ปฏิบัติตามขั้นตอนการปิดระบบ ทำความสะอาด และตรวจสอบให้อุปกรณ์พร้อมใช้งานครั้งถัดไป ตลอดกระบวนการปฏิบัติงานสามารถปฏิบัติตามมาตรการด้านความปลอดภัยและข้อกำหนดด้านการจัดการของเสียอย่างครบถ้วน


7. สำหรับระดับคุณวุฒิ
1 2 3 4 5 6 7 8

8. กลุ่มอาชีพ (Sector)

กลุ่มอาชีพการจัดการของเสียชุมชน


9. ชื่ออาชีพและรหัสอาชีพอื่นที่หน่วยสมรรถนะนี้สามารถใช้ได้ (ถ้ามี)

รหัสอาชีพ 3139 : พนักงานเตาเผากำจัดขยะ (ISCO, 2008)


10. ข้อกำหนดหรือกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง (Licensing or Regulation Related) (ถ้ามี)

1.    พระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม พ.ศ. 2535

2.    พระราชบัญญัติรักษาความสะอาดและความเป็นระเบียบเรียบร้อยของบ้านเมือง พ.ศ. 2535

3.    พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535

4.    ประกาศกรมโรงงานอุตสาหกรรม เรื่อง กําหนดวิธีการเก็บ ทําลายฤทธิ์กําจัด ฝัง ทิ้ง เคลื่อนย้ายและการขนส่งสิ่งปฏิกูลหรือวัสดุที่ไม่ใช้แล้ว (ฉบับที่ 1) พ.ศ. 2531

5.    พระราชบัญญัติ ความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. 2554


11. สมรรถนะย่อยและเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Elements and Performance Criteria)
หน่วยสมรรถนะย่อย (EOC) เกณฑ์ในการปฏิบัติงาน (Performance Criteria) รหัส PC
(ตามเล่มมาตรฐาน)
รหัส PC
(จากระบบ)
02305.01

ควบคุมการบรรจุ/ลำเลียงของเสียเข้าสู่เตาเผา

1. ระบุประเภทของเสียและปริมาณของเสียที่จะบรรจุ/ลำเลียงเข้าสู่เตาเผาได้อย่างถูกต้อง 

02305.01.01 234125
02305.01

ควบคุมการบรรจุ/ลำเลียงของเสียเข้าสู่เตาเผา

2. ระบุขั้นตอนการบรรจุ/ลำเลียงของเสียเข้าสู่เตาเผา

02305.01.02 234126
02305.01

ควบคุมการบรรจุ/ลำเลียงของเสียเข้าสู่เตาเผา

3. กำหนดระยะเวลาที่ใช้ในการลำเลียงของเสียเข้าสู่เตาเผาได้อย่างเหมาะสม 

02305.01.03 234127
02305.01

ควบคุมการบรรจุ/ลำเลียงของเสียเข้าสู่เตาเผา

4. ควบคุมปริมาณของเสียแต่ละประเภทที่ส่งเข้าสู่เตาเผาให้สอดคล้องกับสมรรถนะของเตา 

02305.01.04 234128
02305.01

ควบคุมการบรรจุ/ลำเลียงของเสียเข้าสู่เตาเผา

5. บันทึกข้อมูลปริมาณและประเภทของเสียที่ส่งเข้าสู่เตาเผา

02305.01.05 234129
02305.02

ดำเนินการเดินระบบเตาเผา

1. ระบุขั้นตอนการดำเนินการเดินระบบเตาเผา

02305.02.01 234130
02305.02

ดำเนินการเดินระบบเตาเผา

2. ปฏิบัติตามแนวทางความปลอดภัยและแผนปฏิบัติการฉุกเฉินในกรณีที่เกิดเหตุ

02305.02.02 234131
02305.02

ดำเนินการเดินระบบเตาเผา

3. ดำเนินการเดินระบบเตาเผาตามขั้นตอนการปฏิบัติการ

02305.02.03 234132
02305.02

ดำเนินการเดินระบบเตาเผา

4. อธิบายการหลักการทำงานของระบบเตาเผาและอุปกรณ์ควบคุม

02305.02.04 234133
02305.02

ดำเนินการเดินระบบเตาเผา

5. เฝ้าระวังและสังเกตการณ์การทำงานของเตาเผาให้มีการทำงานอย่างปกติ

02305.02.05 234134
02305.02

ดำเนินการเดินระบบเตาเผา

6. ระบุรายการการตรวจสอบการนำเข้าของเสียในกระบวนการเผาไหม้และของเสียที่ออกจากระบบ

02305.02.06 234135
02305.02

ดำเนินการเดินระบบเตาเผา

7. ตรวจสอบการนำเข้าของเสียใน กระบวนการเผาไหม้ และของเสียที่ออกจากระบบให้มีการทำงานอย่างเป็นระบบต่อเนื่อง

02305.02.07 234136
02305.02

ดำเนินการเดินระบบเตาเผา

8. บันทึกผลการเดินระบบเตาเผา

02305.02.08 234137
02305.03

แก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นระหว่างกระบวนการเผาของเสีย

1. ตรวจสอบตัวแปร (พารามิเตอร์) ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการเผาไหม้เพื่อให้เตาเผาทำงานได้อย่างถูกต้องและต่อเนื่อง

02305.03.01 234138
02305.03

แก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นระหว่างกระบวนการเผาของเสีย

2. ระบุปัญหาที่เกิดขึ้นระหว่างการบรรจุ/ลำเลียงของเสียเข้าเตาเผา และระหว่างกระบวนการเผาไหม้

02305.03.02 234139
02305.03

แก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นระหว่างกระบวนการเผาของเสีย

3. ดำเนินการแก้ไขปัญหาตามขั้นตอนการปฏิบัติงาน 

02305.03.03 234140
02305.03

แก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นระหว่างกระบวนการเผาของเสีย

4. บันทึกผลการดำเนินงาน การแก้ไขปัญหา และรายชื่อผู้ปฏิบัติงาน

02305.03.04 234141
02305.03

แก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นระหว่างกระบวนการเผาของเสีย

5. จัดทำรายงานปัญหาและแนวทางแก้ไขปัญหา

02305.03.05 234142
02305.04

ปิดระบบการทำงานของระบบเตาเผา

1. เลือกใช้อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลสำหรับการปิดระบบเตาเผา

02305.04.01 234143
02305.04

ปิดระบบการทำงานของระบบเตาเผา

2. ระบุขั้นตอนการปิดระบบเตาเผาอย่างปลอดภัย 

02305.04.02 234144
02305.04

ปิดระบบการทำงานของระบบเตาเผา

3. 4. บันทึกข้อมูลการตรวจสอบเตาเผาและอุปกรณ์หลังใช้งาน ลำดับขั้นตอน

02305.04.03 234145
02305.04

ปิดระบบการทำงานของระบบเตาเผา

4. บันทึกข้อมูลการตรวจสอบเตาเผาและอุปกรณ์หลังใช้งาน 

02305.04.04 234146
02305.04

ปิดระบบการทำงานของระบบเตาเผา

5. ทำความสะอาดเตาเผาและอุปกรณ์ หลังการใช้งาน

02305.04.05 234147
02305.04

ปิดระบบการทำงานของระบบเตาเผา

6. ตรวจสอบเตาเผาและอุปกรณ์ให้อยู่ในสภาพพร้อมใช้งานในครั้งถัดไป

02305.04.06 234148

12. ความรู้และทักษะก่อนหน้าที่จำเป็น (Pre-requisite Skill & Knowledge)
N/A

13. ทักษะและความรู้ที่ต้องการ (Required Skills and Knowledge)

(ก) ความต้องการด้านทักษะ

    1.    ทักษะด้านเทคนิคและวิธีการที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงาน

    2.    ทักษะการติดต่อสื่อสาร ระหว่างผู้ปฏิบัติงานหรือผู้ที่เกี่ยวข้องในการควบคุมการดำเนินงาน

    3.    ทักษะการสังเกต เพื่อควบคุมการดำเนินงาน และเฝ้าระวังและสังเกตการณ์การทำงานของเตาเผา

    4.    ทักษะการคิดวิเคราะห์ในการหาสาเหตุของสิ่งผิดปกติที่เกิดขึ้นกับระบบบำบัดมลพิษอากาศที่มีผลต่อประสิทธิภาพการทำงานของระบบโดยใช้ข้อมูลทางด้านเทคนิคและลำดับการดำเนินงานมาช่วยในการวิเคราะห์แก้ไขสิ่งผิดปกติที่เกิดขึ้นได้

    5.    ทักษะการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า สามารถแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นขณะปฏิบัติงานได้ แต่ถ้าไม่สามารถดำเนินการแก้ไขปัญหานั้นได้ให้รายงานปัญหาแก่หัวหน้างาน

    6.    ทักษะในการใช้เครื่องมือและอุปกรณ์ และทักษะการใช้งานอุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคล (PPE) 

(ข) ความต้องการด้านความรู้

1.    วิธีการ บรรจุ/ลำเลียงของเสียเข้าเตาเผา

2.    วิธีการควบคุมการทำงานของเตาเผาและวิธีการเดินระบบเตาเผา

3.    การใช้งานอุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคล (PPE) 

4.    ความรู้ด้านกระบวนการเผาไหม้และพารามิเตอร์ที่เกี่ยวข้องกับการเผาไหม้

5.    ความรู้ด้านระบบความปลอดภัยและแผนปฏิบัติการฉุกเฉินในกรณีที่เกิดเหตุฉุกเฉิน


14. หลักฐานที่ต้องการ (Evidence Guide)

หลักฐานที่ต้องการประกอบด้วยหลักฐานการปฏิบัติงาน (Performance Evidence) และหลักฐานความรู้ (Knowledge Evidence) คำแนะนำในการประเมิน และวิธีการประเมิน ซึ่งควรจะพิจารณาร่วมกัน

(ก)    หลักฐานการปฏิบัติงาน (Performance Evidence)

    1.    หนังสือรับรองประสบการณ์ทำงาน 

    2.    หนังสือคุณวุฒิที่เป็นที่ยอมรับ เช่น หนังสือรับการฝึกงาน หนังสือรับรองการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ เป็นต้น (ถ้ามี)

    3.    ผลการสอบสัมภาษณ์เชิงเทคนิค

    4.    ผลการสาธิตการปฏิบัติงาน

(ข)    หลักฐานความรู้ (Knowledge Evidence)

    1.    หลักฐานคุณวุฒิการศึกษา

    2.    ประกาศนียบัตรรับรองการผ่านการฝึกอบรมให้มีความรู้ด้านการบำรุงรักษาและซ่อมแซมระบบเตาเผา ด้านกระบวนการเผาไหม้ ด้านความปลอดภัยในการทำงาน ตามหลักเกณฑ์วิธีการ และเงื่อนไขที่เจ้าพนักงานท้องถิ่นกำหนดหรือตามแผนการปฏิบัติการของสถานที่เผาของเสีย (ถ้ามี)

    3.    ผลการสอบข้อเขียน (ปรนัย)

    4.    ผลการสอบสัมภาษณ์เชิงเทคนิค

    5.    ผลการสาธิตการปฏิบัติงาน

(ค)    คำแนะนำในการประเมิน

    ผู้ประเมินตรวจประเมินเกี่ยวกับควบคุมการบรรจุ/ลำเลียงของเสียเข้าสู่เตาเผา ดำเนินการเดินระบบเตาเผา แก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นระหว่างกระบวนการเผาของเสีย ปิดระบบการทำงานของระบบเตาเผา โดยพิจารณาจากหลักฐานที่เกี่ยวข้อง ทั้งหลักฐานการปฏิบัติงาน และหลักฐานด้านความรู้

(ง)    วิธีการประเมิน

    1.    พิจารณาตามหลักฐานการปฏิบัติงาน ได้แก่ ผลการสัมภาษณ์เชิงเทคนิค

    2.    พิจารณาตามหลักฐานความรู้ ได้แก่ ผลการสอบข้อเขียน (ปรนัย) และผลการสัมภาษณ์เชิงเทคนิค


15. ขอบเขต (Range Statement)

การควบคุมการทำงานของระบบเตาเผาและระบบบำบัดมลพิษอากาศให้อยู่ในสภาวะปกติในระดับชั้นคุณวุฒิที่ 4 นี้ ครอบคลุมตั้งแต่ขั้นตอนการระบุประเภทและปริมาณของเสียที่สามารถนำเข้าสู่เตาเผาได้อย่างถูกต้อง การควบคุมการบรรจุและลำเลียงของเสียเข้าสู่เตาให้สอดคล้องกับสมรรถนะของระบบ และการกำหนดระยะเวลาที่เหมาะสมในแต่ละขั้นตอน รวมถึงการบันทึกข้อมูลประเภทและปริมาณของเสียอย่างถูกต้อง เพื่อให้สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในส่วนของการเดินระบบเตาเผา ผู้ปฏิบัติงานต้องปฏิบัติตามขั้นตอนที่กำหนด พร้อมทั้งยึดมั่นในแนวทางด้านความปลอดภัยและแผนฉุกเฉิน รวมถึงเฝ้าระวังตัวแปรสำคัญที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการเผาไหม้ ตลอดจนการตรวจสอบของเสียที่นำเข้าและออกจากระบบอย่างต่อเนื่อง ทั้งนี้ต้องสามารถระบุและแก้ไขปัญหาที่อาจเกิดขึ้นได้อย่างเหมาะสม และดำเนินการปิดระบบเตาเผาอย่างปลอดภัยตามลำดับขั้นตอน พร้อมทั้งบันทึกข้อมูล ตรวจสอบ และทำความสะอาดอุปกรณ์เพื่อความพร้อมในการใช้งานครั้งต่อไป

(ก)    คำแนะนำ

    1.    ผู้เข้ารับการประเมินต้องมีความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับระบบเตาเผา เช่น หลักการทำงานของระบบเตาเผาและอุปกรณ์ควบคุม ประเภทของเสียที่สามารถเผาได้ และข้อจำกัดของระบบ

    2.    ผู้เข้ารับการประเมินต้องมีความรู้เกี่ยวกับการจัดการของเสียก่อนเข้าสู่เตาเผา เช่น วิธีการระบุประเภทและปริมาณของเสียอย่างถูกต้อง ขั้นตอนการบรรจุและลำเลียงของเสียเข้าสู่เตาเผา และการควบคุมอัตราการป้อนของเสียให้สอดคล้องกับสมรรถนะของเตา 

    3.    ผู้เข้ารับการประเมินต้องมีความรู้เกี่ยวกับการเดินระบบเตาเผา เช่น ขั้นตอนการเดินระบบและการควบคุมตัวแปรที่เกี่ยวข้อง การเฝ้าระวังการทำงานของเตาให้ทำงานอย่างต่อเนื่องและปลอดภัย และการตรวจสอบของเสียที่เข้า-ออกจากระบบ 

    4.    ผู้เข้ารับการประเมินต้องมีความรู้เกี่ยวกับขั้นตอนการปิดระบบ เช่น การดำเนินการปิดเตาเผาอย่างปลอดภัยตามขั้นตอนที่ถูกต้อง การตรวจสอบและทำความสะอาดอุปกรณ์หลังใช้งาน และการจัดเตรียมความพร้อมของอุปกรณ์สำหรับการใช้งานครั้งถัดไป

    5.    ผู้เข้ารับการประเมินต้องให้ความสำคัญกับความปลอดภัยและแผนฉุกเฉิน เช่น การใช้อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) ให้ถูกต้องตามประเภทงาน การปฏิบัติตามแนวทางความปลอดภัย และการตอบสนองต่อเหตุฉุกเฉินที่อาจเกิดขึ้นระหว่างการปฏิบัติงาน

    6.    ผู้เข้ารับการประเมินต้องให้ความสำคัญกับการบันทึกและรายงานผล เช่น การจัดทำบันทึกเกี่ยวกับปริมาณของเสีย การเดินระบบ และการแก้ไขปัญหา และวิธีการเขียนรายงานปัญหาและแนวทางแก้ไขอย่างเป็นระบบ

(ข)    คำอธิบายรายละเอียด

    1.    การเผาของเสีย (Waste Incineration) คือ กระบวนการกำจัดของเสียที่ใช้ความร้อนสูงเพื่อเผาไหม้ส่วนประกอบที่เป็นสารอินทรีย์ในของเสีย

    2.    ระบบเตาเผาขยะมูลฝอย มี 3 แบบที่นิยมใช้แพร่หลายในการเผาขยะมูลฝอย คือ เตาเผาแบบตะกรับ (Stoker-Fired or grate-Fired Incinerator) เตาเผาฟลูอิดไดส์เบด (Fluidized Bed Incinerator) และเตาเผาชนิดควบคุมการเผาไหม้ (Controlled-Air Incinerator)

    3.    ระบบควบคุมมลพิษทางอากาศ (Air Pollution Control System) จะขึ้นอยู่กับระดับสารมลพิษที่เกิดจากการกำจัดขยะมูลฝอยและที่สำคัญได้แก่ กลิ่น ฝุ่นละออง คาร์บอนไดออกไซด์ คาร์บอนมอนอกไซด์ (กรณีเผาไหม้ไม่สมบูรณ์) ออกไซด์ของไนโตรเจน ออกไซด์ของซัลเฟอร์ ไฮโดรคาร์บอนไดออกซิน โลหะหนัก เถ้าหนัก เถ้าเบา และน้ำเสีย เป็นต้น

    4.    ตัวแปร (พารามิเตอร์) ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการเผาไหม้ ได้แก่ อุณหภูมิเตาเผา ปริมาณความชื้นของของเสียที่เข้าสู่เตาเผา ประเภทของเสียที่เข้าสู่เตาเผา ระยะเวลาในการเผา ปริมาณอากาศที่เข้าสู่เตาเผา


16. หน่วยสมรรถนะร่วม (ถ้ามี)
N/A

17. อุตสาหกรรมร่วม/กลุ่มอาชีพร่วม (ถ้ามี)
N/A

18. รายละเอียดกระบวนการและวิธีการประเมิน (Assessment Description and Procedure)

18.1    เครื่องมือประเมินหน่วยสมรรถนะย่อย ควบคุมการบรรจุ/ลำเลียงของเสียเข้าสู่เตาเผา

    1.    ข้อสอบสัมภาษณ์เชิงเทคนิค

    2.    ข้อสอบสาธิตการปฏิบัติงาน

    3.    ข้อสอบข้อเขียน (ปรนัย) 

ดูรายละเอียดจากคู่มือประเมิน 

18.2    เครื่องมือประเมินหน่วยสมรรถนะย่อย ดำเนินการเดินระบบเตาเผา

    1.    ข้อสอบสัมภาษณ์เชิงเทคนิค

    2.    ข้อสอบสาธิตการปฏิบัติงาน

    3.    ข้อสอบข้อเขียน (ปรนัย) 

ดูรายละเอียดจากคู่มือประเมิน

18.3    เครื่องมือประเมินหน่วยสมรรถนะย่อย แก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นระหว่างกระบวนการเผาของเสีย

    1.    ข้อสอบสัมภาษณ์เชิงเทคนิค

    2.    ข้อสอบสาธิตการปฏิบัติงาน

    3.    ข้อสอบข้อเขียน (ปรนัย) 

ดูรายละเอียดจากคู่มือประเมิน

18.4    เครื่องมือประเมินหน่วยสมรรถนะย่อย แก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นระหว่างกระบวนการเผาของเสีย

    1.    ข้อสอบสัมภาษณ์เชิงเทคนิค

    2.    ข้อสอบสาธิตการปฏิบัติงาน

    3.    ข้อสอบข้อเขียน (ปรนัย) 

ดูรายละเอียดจากคู่มือประเมิน



ยินดีต้อนรับ