หน่วยสมรรถนะ

หน่วยสมรรถนะ

จัดทำข้อมูลคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ (CFP) ตามวิธีการที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล

สมรรถนะสนับสนุนการทำงานเพื่อรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ


รายละเอียดหน่วยสมรรถนะ


1. รหัสหน่วยสมรรถนะ CCL-APLP-011

2. ชื่อหน่วยสมรรถนะ จัดทำข้อมูลคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ (CFP) ตามวิธีการที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล

3. ทบทวนครั้งที่ /

4. สร้างใหม่ ปรับปรุง

5. สำหรับชื่ออาชีพและรหัสอาชีพ (Occupational Classification)

นักวิเคราะห์สิ่งแวดล้อม / วิศวกร / นักวิจัย / ที่ปรึกษา / ผู้ทวนสอบผลวิเคราะห์

6. คำอธิบายหน่วยสมรรถนะ (Description of Unit of Competency)

    หน่วยสมรรถนะนี้ครอบคลุมความสามารถในการจัดทำคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ (Carbon Footprint of Product: CFP) โดยอาศัยข้อมูลตลอดวัฏจักรชีวิตของผลิตภัณฑ์ตั้งแต่ขั้นตอนการผลิต การขนส่ง การใช้งาน จนถึงการจัดการของเสียหลังการใช้งาน ตามแนวทางของมาตรฐานสากล เช่น ISO 14067 เพื่อวิเคราะห์และคำนวณปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และจัดทำรายงานผลในรูปแบบที่สามารถนำไปใช้ในการสื่อสารด้านสิ่งแวดล้อมหรือการรับรองฉลากคาร์บอน

7. สำหรับระดับคุณวุฒิ

8. กลุ่มอาชีพ (Sector)
N/A

9. ชื่ออาชีพและรหัสอาชีพอื่นที่หน่วยสมรรถนะนี้สามารถใช้ได้ (ถ้ามี)
N/A

10. ข้อกำหนดหรือกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง (Licensing or Regulation Related) (ถ้ามี)

1)    พระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 และที่แก้ไขเพิ่มเติม

(เกี่ยวกับการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม EIA และการจัดทำรายงานการติดตามตรวจสอบ)

2)    แนวทางการจัดทำบัญชีรายงานการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของประเทศไทย

โดยองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) หรือ อบก. (TGO)

3)    แนวทางของ IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change Guidelines)

สำหรับการคำนวณและจัดทำรายงานการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

4)    แนวทางการจัดทำ Carbon Footprint และ Carbon Footprint for Organization (CFO)

ซึ่งได้รับการรับรองโดย TGO และอ้างอิงตามมาตรฐานสากล เช่น ISO 14064

5)    มาตรฐาน ISO ที่เกี่ยวข้อง เช่น

•    ISO 14040 / 14044 (Life Cycle Assessment)

•    ISO 14064 (Greenhouse Gas Emissions)

•    ISO 14067 (Carbon Footprint of Products)

11. สมรรถนะย่อยและเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Elements and Performance Criteria)
หน่วยสมรรถนะย่อย (EOC) เกณฑ์ในการปฏิบัติงาน (Performance Criteria) รหัส PC
(ตามเล่มมาตรฐาน)		 รหัส PC
(จากระบบ)
CL21

รวบรวมข้อมูลปริมาณการใช้ทรัพยากรและพลังงานในกระบวนการผลิตผลิตภัณฑ์

1. ระบุขั้นตอนในกระบวนการผลิตที่ส่งผลต่อการใช้ทรัพยากรหลัก เช่น น้ำ ไฟ วัตถุดิบ 

 CL21.01 232985
CL21

รวบรวมข้อมูลปริมาณการใช้ทรัพยากรและพลังงานในกระบวนการผลิตผลิตภัณฑ์

2. รวบรวมข้อมูลการใช้พลังงาน/ทรัพยากรจากแหล่งที่น่าเชื่อถือ (เช่น log sheet, utility bill) 

 CL21.02 232986
CL21

รวบรวมข้อมูลปริมาณการใช้ทรัพยากรและพลังงานในกระบวนการผลิตผลิตภัณฑ์

3. ตรวจสอบความครบถ้วนและความสอดคล้องของข้อมูลกับกระบวนการจริง 

 CL21.03 232987
CL21

รวบรวมข้อมูลปริมาณการใช้ทรัพยากรและพลังงานในกระบวนการผลิตผลิตภัณฑ์

4. จัดเก็บข้อมูลในรูปแบบที่เหมาะสมต่อการนำไปคำนวณ CFP

 CL21.04 232988
CL22

คำนวณคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ตามแนวทางมาตรฐาน (เช่น ISO 14067)

1. เลือกวิธีการคำนวณที่ตรงตามประเภทของผลิตภัณฑ์ 

 CL22.01 232989
CL22

คำนวณคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ตามแนวทางมาตรฐาน (เช่น ISO 14067)

2. ใช้ Emission Factor และหน่วยข้อมูลให้ถูกต้อง 

 CL22.02 232990
CL22

คำนวณคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ตามแนวทางมาตรฐาน (เช่น ISO 14067)

3. คำนวณและแปลงหน่วยให้สอดคล้องกับมาตรฐาน (kg CO₂eq) 

 CL22.03 232991
CL22

คำนวณคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ตามแนวทางมาตรฐาน (เช่น ISO 14067)

4. ตรวจสอบผลลัพธ์ด้วยวิธีการ back-calculation หรือเปรียบเทียบกับกรณีอ้างอิง 

 CL22.04 232992
CL22

คำนวณคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ตามแนวทางมาตรฐาน (เช่น ISO 14067)

5. จดบันทึกสมมุติฐานหรือข้อจำกัดที่ใช้ในการคำนวณ

 CL22.05 232993
CL23

วิเคราะห์ผลลัพธ์ของ CFP เพื่อปรับปรุงกระบวนการผลิตให้ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

1. วิเคราะห์ hotspot หรือขั้นตอนที่มีค่าการปล่อยสูงในกระบวนการ 

 CL23.01 232994
CL23

วิเคราะห์ผลลัพธ์ของ CFP เพื่อปรับปรุงกระบวนการผลิตให้ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

2. เปรียบเทียบ CFP กับผลิตภัณฑ์ชนิดเดียวกันหรือเกณฑ์เปรียบเทียบ 

 CL23.02 232995
CL23

วิเคราะห์ผลลัพธ์ของ CFP เพื่อปรับปรุงกระบวนการผลิตให้ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

3. เสนอแนวทางลด CFP ที่เป็นไปได้ เช่น เปลี่ยนวัตถุดิบ ปรับกระบวนการ 

 CL23.03 232996
CL23

วิเคราะห์ผลลัพธ์ของ CFP เพื่อปรับปรุงกระบวนการผลิตให้ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

4. วิเคราะห์ความเป็นไปได้และผลกระทบของแนวทางที่เสนอ 

 CL23.04 232997
CL23

วิเคราะห์ผลลัพธ์ของ CFP เพื่อปรับปรุงกระบวนการผลิตให้ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

5. ประเมินผลที่อาจเกิดขึ้นต่อคุณภาพ/ต้นทุนหากมีการปรับกระบวนการ

 CL23.05 232998
CL24

จัดทำรายงานผลการประเมิน CFP อย่างถูกต้องตามเกณฑ์มาตรฐาน

1. จัดเรียงเนื้อหาตามรูปแบบ ที่ระบุใน ISO 14067 หรือ CFP label guideline 

 CL24.01 232999
CL24

จัดทำรายงานผลการประเมิน CFP อย่างถูกต้องตามเกณฑ์มาตรฐาน

2. อธิบายวิธีการคำนวณและที่มาของข้อมูลอย่างครบถ้วน 

 CL24.02 233000
CL24

จัดทำรายงานผลการประเมิน CFP อย่างถูกต้องตามเกณฑ์มาตรฐาน

3. แสดงผลลัพธ์เป็นหน่วยมาตรฐาน พร้อมเปรียบเทียบค่าอ้างอิง 

 CL24.03 233001
CL24

จัดทำรายงานผลการประเมิน CFP อย่างถูกต้องตามเกณฑ์มาตรฐาน

4. อธิบายข้อจำกัด สมมุติฐาน และช่วงเวลาเก็บข้อมูล  

 CL24.04 233002
CL24

จัดทำรายงานผลการประเมิน CFP อย่างถูกต้องตามเกณฑ์มาตรฐาน

5. ตรวจสอบความถูกต้อง ความชัดเจน และความเป็นไปได้ของรายงาน

 CL24.05 233003
CL25

สื่อสารข้อมูล CFP ให้กับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในลักษณะที่เข้าใจง่ายและน่าเชื่อถือ

1. ออกแบบข้อความหรือฉลาก CFP ให้เข้าใจง่าย (visual + ตัวเลข) 

 CL25.01 233004
CL25

สื่อสารข้อมูล CFP ให้กับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในลักษณะที่เข้าใจง่ายและน่าเชื่อถือ

2. อธิบายความหมายของหน่วย CFP (เช่น 1 kg CO₂eq ต่อผลิตภัณฑ์) 

 CL25.02 233005
CL25

สื่อสารข้อมูล CFP ให้กับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในลักษณะที่เข้าใจง่ายและน่าเชื่อถือ

3. เปรียบเทียบ CFP ระหว่างสินค้าทางเลือกเพื่อให้ผู้ซื้อเข้าใจผลกระทบ 

 CL25.03 233006
CL25

สื่อสารข้อมูล CFP ให้กับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในลักษณะที่เข้าใจง่ายและน่าเชื่อถือ

4. ตอบคำถามผู้บริโภคเกี่ยวกับความน่าเชื่อถือหรือวิธีการคำนวณ 

 CL25.04 233007
CL25

สื่อสารข้อมูล CFP ให้กับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในลักษณะที่เข้าใจง่ายและน่าเชื่อถือ

5. เลือกช่องทางการสื่อสารที่เหมาะกับกลุ่มเป้าหมาย เช่น online, POS, QR code

 CL25.05 233008
CL25

สื่อสารข้อมูล CFP ให้กับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในลักษณะที่เข้าใจง่ายและน่าเชื่อถือ

6. รับฟังข้อเสนอแนะเพื่อนำไปปรับปรุงการสื่อสารรอบถัดไป

 CL25.06 233009

12. ความรู้และทักษะก่อนหน้าที่จำเป็น (Pre-requisite Skill & Knowledge)
N/A

13. ทักษะและความรู้ที่ต้องการ (Required Skills and Knowledge)

(ก) ความต้องการด้านทักษะ

•    ทักษะในการกำหนดขอบเขตการศึกษาผลิตภัณฑ์และฟังก์ชันของระบบ

•    ทักษะในการรวบรวมและจัดการข้อมูลตลอดวัฏจักรชีวิตของผลิตภัณฑ์

•    ทักษะในการคำนวณค่าการปล่อยก๊าซเรือนกระจกโดยใช้เครื่องมือหรือซอฟต์แวร์

•    ทักษะในการวิเคราะห์ผลการคำนวณและจัดทำรายงาน CFP อย่างเป็นระบบ

(ข) ความต้องการด้านความรู้

•    ความรู้เกี่ยวกับแนวคิดและหลักการของคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ (CFP)

•    ความรู้เกี่ยวกับวัฏจักรชีวิตของผลิตภัณฑ์ (Life Cycle Assessment: LCA)

•    ความรู้เกี่ยวกับมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง เช่น ISO 14067, ISO 14044

•    ความรู้เกี่ยวกับ Emission Factors และฐานข้อมูลที่เกี่ยวข้อง (เช่น ecoinvent, TGO DB)

•    ความรู้เกี่ยวกับรูปแบบและข้อกำหนดของรายงาน CFP ที่ยอมรับในระดับสากลหรือระดับประเทศ

14. หลักฐานที่ต้องการ (Evidence Guide)

   (ก) หลักฐานความรู้ (Knowledge Evidence)

•    เอกสารแสดงความรู้ด้าน CFP หรือ LCA เช่น ใบประกาศนียบัตรหรือผลทดสอบ

•    แบบฝึกหัดการกำหนดขอบเขตและฟังก์ชันของผลิตภัณฑ์

•    ตัวอย่างการเลือก Emission Factor และอธิบายแหล่งที่มาอย่างเหมาะสม

   (ข) คำแนะนำในการประเมิน

•    ใช้การประเมินจากกรณีศึกษา (Case Study) หรือแบบฝึกปฏิบัติจริง

•    ควรมีการตรวจสอบทั้งการตั้งค่าพารามิเตอร์ ข้อมูลอินพุต–เอาต์พุต และการอธิบายผล

•    การประเมินควรครอบคลุมทั้งการวิเคราะห์ข้อมูล และการนำเสนอผลรายงานในรูปแบบ CFP

15. ขอบเขต (Range Statement)

   (ก) ขอบเขต (Range Statement)

•    ครอบคลุมผลิตภัณฑ์ในอุตสาหกรรมต่าง ๆ เช่น อาหาร บรรจุภัณฑ์ วัสดุก่อสร้าง

•    ครอบคลุมระบบวัฏจักรชีวิตแบบ Cradle to Gate, Gate to Grave หรือ Cradle to Grave

•    รวมถึงการใช้ฐานข้อมูล Emission Factor ที่เหมาะสมในแต่ละบริบท

   (ข) คำแนะนำ

•    ควรใช้ทั้งวิธีสังเกตการปฏิบัติจริง ตรวจรายงาน และสัมภาษณ์เพื่อประเมินความเข้าใจ

•    ผู้ประเมินควรมีความรู้ด้าน CFP/LCA และผ่านการอบรมการใช้เครื่องมือวิเคราะห์ที่เกี่ยวข้อง

•    ควรมีสถานการณ์สมมุติหรือโครงการจำลองเพื่อประเมินศักยภาพในการประยุกต์ใช้

   (ค) คำอธิบายรายละเอียด

•    การประเมินควรสะท้อนให้เห็นความเข้าใจในหลักการ LCA และการคำนวณ GHG

•    ต้องมีความสามารถในการวิเคราะห์ข้อมูลอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทางของผลิตภัณฑ์

•    รายงานผลควรแสดงความโปร่งใส ตรวจสอบย้อนกลับได้ และมีความน่าเชื่อถือตามมาตรฐาน

16. หน่วยสมรรถนะร่วม (ถ้ามี)
N/A

17. อุตสาหกรรมร่วม/กลุ่มอาชีพร่วม (ถ้ามี)
N/A

18. รายละเอียดกระบวนการและวิธีการประเมิน (Assessment Description and Procedure)

•    ข้อสอบปรนัย (สี่ตัวเลือก)

ดูรายละเอียดจากคู่มือประเมิน

กลับ

ยินดีต้อนรับ