หน่วยสมรรถนะ

หน่วยสมรรถนะ

วิเคราะห์แหล่งกำเนิดและปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากกิจกรรมหรือกระบวนการผลิต

สมรรถนะสนับสนุนการทำงานเพื่อรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ


รายละเอียดหน่วยสมรรถนะ


1. รหัสหน่วยสมรรถนะ CCL-KTJJ-010

2. ชื่อหน่วยสมรรถนะ วิเคราะห์แหล่งกำเนิดและปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากกิจกรรมหรือกระบวนการผลิต

3. ทบทวนครั้งที่ /

4. สร้างใหม่ ปรับปรุง

5. สำหรับชื่ออาชีพและรหัสอาชีพ (Occupational Classification)

นักวิเคราะห์สิ่งแวดล้อม / วิศวกร / นักวิจัย / ที่ปรึกษา / ผู้ทวนสอบผลวิเคราะห์

6. คำอธิบายหน่วยสมรรถนะ (Description of Unit of Competency)

หน่วยสมรรถนะนี้ครอบคลุมความสามารถในการวิเคราะห์การปล่อยและการดูดกลับก๊าซเรือนกระจกจากกิจกรรมหรือกระบวนการต่าง ๆ ขององค์กรหรือผลิตภัณฑ์ โดยอาศัยข้อมูลกิจกรรม ข้อมูลปัจจัยการปล่อย (Emission Factor) และวิธีการที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล เพื่อประเมินผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับการจัดทำแผนการลดก๊าซเรือนกระจกขององค์กรหรือภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง

7. สำหรับระดับคุณวุฒิ

8. กลุ่มอาชีพ (Sector)
N/A

9. ชื่ออาชีพและรหัสอาชีพอื่นที่หน่วยสมรรถนะนี้สามารถใช้ได้ (ถ้ามี)
N/A

10. ข้อกำหนดหรือกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง (Licensing or Regulation Related) (ถ้ามี)

1)    พระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 และที่แก้ไขเพิ่มเติม

(เกี่ยวกับการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม EIA และการจัดทำรายงานการติดตามตรวจสอบ)

2)    แนวทางการจัดทำบัญชีรายงานการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของประเทศไทย

โดยองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) หรือ อบก. (TGO)

3)    แนวทางของ IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change Guidelines)

สำหรับการคำนวณและจัดทำรายงานการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

4)    แนวทางการจัดทำ Carbon Footprint และ Carbon Footprint for Organization (CFO)

ซึ่งได้รับการรับรองโดย TGO และอ้างอิงตามมาตรฐานสากล เช่น ISO 14064

5)    มาตรฐาน ISO ที่เกี่ยวข้อง เช่น

•    ISO 14040 / 14044 (Life Cycle Assessment)

•    ISO 14064 (Greenhouse Gas Emissions)

•    ISO 14067 (Carbon Footprint of Products)

11. สมรรถนะย่อยและเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Elements and Performance Criteria)
หน่วยสมรรถนะย่อย (EOC) เกณฑ์ในการปฏิบัติงาน (Performance Criteria) รหัส PC
(ตามเล่มมาตรฐาน)		 รหัส PC
(จากระบบ)
CL11

ระบุแหล่งกำเนิดหลักและรองของก๊าซเรือนกระจกในกิจกรรมหรือกระบวนการผลิตที่เกี่ยวข้อง

1. แยกแยะระหว่างแหล่งกำเนิดโดยตรงและทางอ้อม (Scope 1–3) ได้อย่างถูกต้อง 

 CL11.01 232961
CL11

ระบุแหล่งกำเนิดหลักและรองของก๊าซเรือนกระจกในกิจกรรมหรือกระบวนการผลิตที่เกี่ยวข้อง

2. ระบุประเภทกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการปล่อยก๊าซในบริบทที่กำหนด 

 CL11.02 232962
CL11

ระบุแหล่งกำเนิดหลักและรองของก๊าซเรือนกระจกในกิจกรรมหรือกระบวนการผลิตที่เกี่ยวข้อง

3. ใช้ข้อมูลสนับสนุนประกอบการระบุแหล่งปล่อย เช่น วัตถุดิบ เชื้อเพลิง เครื่องจักร

 CL11.03 232963
CL12

รวบรวมข้อมูลกิจกรรม (Activity Data) ที่เกี่ยวข้องกับการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

1. อธิบายชนิดของ Activity Data ที่จำเป็นสำหรับการคำนวณการปล่อย 

 CL12.01 232964
CL12

รวบรวมข้อมูลกิจกรรม (Activity Data) ที่เกี่ยวข้องกับการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

2. ค้นหาและเลือกแหล่งข้อมูลที่เหมาะสม เช่น บิลเชื้อเพลิง ปริมาณการใช้งาน 

 CL12.02 232965
CL12

รวบรวมข้อมูลกิจกรรม (Activity Data) ที่เกี่ยวข้องกับการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

3. ตรวจสอบความครบถ้วนของข้อมูลก่อนนำไปคำนวณ

 CL12.03 232966
CL12

รวบรวมข้อมูลกิจกรรม (Activity Data) ที่เกี่ยวข้องกับการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

4. บันทึกและจัดเก็บข้อมูลในรูปแบบที่สามารถตรวจสอบย้อนหลังได้

 CL12.04 232967
CL13

วิเคราะห์ประเภทก๊าซเรือนกระจกและสัดส่วนการปล่อย

1. ระบุชนิดของก๊าซเรือนกระจกที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรม ( เช่น CO₂, CH₄, N₂O )

 CL13.01 232968
CL13

วิเคราะห์ประเภทก๊าซเรือนกระจกและสัดส่วนการปล่อย

2. ใช้แหล่งข้อมูล emission factors เพื่อกำหนดสัดส่วน 

 CL13.02 232969
CL13

วิเคราะห์ประเภทก๊าซเรือนกระจกและสัดส่วนการปล่อย

3. วิเคราะห์ความแตกต่างของการปล่อยในแต่ละกิจกรรมย่อย 

 CL13.03 232970
CL13

วิเคราะห์ประเภทก๊าซเรือนกระจกและสัดส่วนการปล่อย

4. แสดงผลการวิเคราะห์ด้วยตารางหรือแผนภาพประกอบ 

 CL13.04 232971
CL13

วิเคราะห์ประเภทก๊าซเรือนกระจกและสัดส่วนการปล่อย

5. อธิบายปัจจัยที่อาจส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงของปริมาณการปล่อย

 CL13.05 232972
CL14

คำนวณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตามวิธีที่ยอมรับในระดับสากล (เช่น IPCC, ISO 14064)

1. เลือกสมการคำนวณที่สอดคล้องกับกิจกรรมและแหล่งกำเนิด 

 CL14.01 232973
CL14

คำนวณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตามวิธีที่ยอมรับในระดับสากล (เช่น IPCC, ISO 14064)

2. แปลงหน่วยและค่าที่ใช้คำนวณได้อย่างถูกต้อง 

 CL14.02 232974
CL14

คำนวณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตามวิธีที่ยอมรับในระดับสากล (เช่น IPCC, ISO 14064)

3. ใช้ Emission Factor จากฐานข้อมูลมาตรฐาน (เช่น DEFRA, IPCC) 

 CL14.03 232975
CL14

คำนวณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตามวิธีที่ยอมรับในระดับสากล (เช่น IPCC, ISO 14064)

4. คำนวณค่าการปล่อยขั้นสุดท้ายพร้อมตรวจสอบข้อผิดพลาด 

 CL14.04 232976
CL14

คำนวณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตามวิธีที่ยอมรับในระดับสากล (เช่น IPCC, ISO 14064)

5. บันทึกสมมุติฐานหรือเงื่อนไขที่ใช้ในการคำนวณ 

 CL14.05 232977
CL14

คำนวณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตามวิธีที่ยอมรับในระดับสากล (เช่น IPCC, ISO 14064)

6. เปรียบเทียบผลลัพธ์กับกรณีอ้างอิงหรือค่ามาตรฐาน

 CL14.06 232978
CL15

สรุปผลและจัดทำรายงานการวิเคราะห์แหล่งกำเนิดและปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างเป็นระบบ

1. สรุปข้อมูลกิจกรรมและปริมาณการปล่อยอย่างมีโครงสร้าง 

 CL15.01 232979
CL15

สรุปผลและจัดทำรายงานการวิเคราะห์แหล่งกำเนิดและปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างเป็นระบบ

2. นำเสนอข้อมูลด้วยตาราง กราฟ หรือแผนภาพอย่างเหมาะสม 

 CL15.02 232980
CL15

สรุปผลและจัดทำรายงานการวิเคราะห์แหล่งกำเนิดและปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างเป็นระบบ

3. เขียนรายงานโดยมีส่วนประกอบครบถ้วน เช่น บทนำ วิธีการ ผลการคำนวณ 

 CL15.03 232981
CL15

สรุปผลและจัดทำรายงานการวิเคราะห์แหล่งกำเนิดและปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างเป็นระบบ

4. อธิบายข้อจำกัดของข้อมูลหรือการวิเคราะห์ 

 CL15.04 232982
CL15

สรุปผลและจัดทำรายงานการวิเคราะห์แหล่งกำเนิดและปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างเป็นระบบ

5. จัดเตรียมรายงานในรูปแบบที่เหมาะสมต่อการส่งให้ผู้บริหาร หรือหน่วยงาน 

 CL15.05 232983
CL15

สรุปผลและจัดทำรายงานการวิเคราะห์แหล่งกำเนิดและปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างเป็นระบบ

6. ตรวจสอบความถูกต้องและความสมเหตุสมผลของผลรายงาน

 CL15.06 232984

12. ความรู้และทักษะก่อนหน้าที่จำเป็น (Pre-requisite Skill & Knowledge)
N/A

13. ทักษะและความรู้ที่ต้องการ (Required Skills and Knowledge)

(ก) ความต้องการด้านทักษะ

•    ทักษะในการรวบรวม วิเคราะห์ และจัดเรียงข้อมูลกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการปล่อยและดูดกลับก๊าซเรือนกระจก

•    ทักษะในการใช้เครื่องมือคำนวณและซอฟต์แวร์สนับสนุน เช่น Excel, Carbon Calculator

•    ทักษะในการแปลผล วิเคราะห์แนวโน้ม และจัดทำรายงานผลการวิเคราะห์ในรูปแบบที่สื่อสารได้ชัดเจน

(ข) ความต้องการด้านความรู้

•    ความรู้เกี่ยวกับหลักการของการปล่อยและการดูดกลับก๊าซเรือนกระจก

•    ความรู้เกี่ยวกับประเภทของแหล่งกำเนิด (Scope 1, 2, 3) และหน่วยวัดต่าง ๆ

•    ความรู้เกี่ยวกับแหล่งข้อมูล Emission Factor และมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง เช่น IPCC, ISO 14064

•    ความเข้าใจหลักการของการจัดทำรายงานและการแสดงข้อมูลเชิงเทคนิคให้เหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมาย

14. หลักฐานที่ต้องการ (Evidence Guide)

   (ก) หลักฐานความรู้ (Knowledge Evidence)

•    เอกสารการฝึกอบรมหรือประกาศนียบัตรด้าน GHG หรือ LCA

•    แบบทดสอบหรือเอกสารตอบคำถามเกี่ยวกับหลักการ GHG และการใช้ Emission Factor

•    รายงานที่แสดงความเข้าใจในการจำแนกประเภทของแหล่งกำเนิดและการแปลผลแนวโน้ม

   (ข) คำแนะนำในการประเมิน

•    ผู้เรียนควรแสดงให้เห็นทั้งความเข้าใจเชิงทฤษฎีและการประยุกต์ใช้จริง

•    สามารถใช้การประเมินจากงานโครงการจำลอง หรือสถานการณ์สมมุติ (Case-based assessment)

•    ควรมีหลักฐานทั้งในรูปแบบเอกสาร รายงาน และการสาธิตกระบวนการวิเคราะห์จริง

15. ขอบเขต (Range Statement)

   (ก) ขอบเขต (Range Statement)

•    ครอบคลุมกิจกรรมขององค์กรที่มีการปล่อยและดูดกลับก๊าซเรือนกระจก เช่น การใช้พลังงาน การผลิต การขนส่ง และพื้นที่สีเขียว

•    ประเมินได้ทั้งจากข้อมูลในอดีตและสถานการณ์จำลอง

•    สามารถใช้ทั้ง Scope 1–3 ในการประเมิน

   (ข) คำแนะนำ

•    ควรใช้รูปแบบการประเมินหลากหลาย เช่น การสังเกตการปฏิบัติจริง การสัมภาษณ์ การตรวจเอกสาร และการนำเสนอ

•    ผู้ประเมินควรมีประสบการณ์ด้าน GHG หรือได้รับการฝึกอบรมเฉพาะทาง

   (ค) คำอธิบายรายละเอียด

•    การประเมินควรครอบคลุมทั้งกระบวนการตั้งแต่การรวบรวมข้อมูล การคำนวณ การวิเคราะห์ ไปจนถึงการสื่อสารผล

•    เน้นความสามารถในการคิดวิเคราะห์ และการสื่อสารผลลัพธ์เชิงเทคนิคให้เข้าใจง่าย

•    การจัดทำรายงานควรมีความครบถ้วน โปร่งใส และสามารถตรวจสอบย้อนกลับได้

16. หน่วยสมรรถนะร่วม (ถ้ามี)
N/A

17. อุตสาหกรรมร่วม/กลุ่มอาชีพร่วม (ถ้ามี)
N/A

18. รายละเอียดกระบวนการและวิธีการประเมิน (Assessment Description and Procedure)

•    ข้อสอบสัมภาษณ์เชิงเทคนิค

•    ข้อสอบปรนัย (สี่ตัวเลือก)

•    ข้อสอบสาธิตการปฏิบัติงาน

ดูรายละเอียดจากคู่มือประเมิน

กลับ

ยินดีต้อนรับ