ISCO 2133    - เจ้าหน้าที่สิ่งแวดล้อม  

   บุคคลสามารถแสดงความเข้าใจเกี่ยวกับข้อมูลที่ปรากฏในฉลากสิ่งแวดล้อมประเภทต่าง ๆ และสามารถนำข้อมูลเหล่านั้นมาใช้ประกอบการตัดสินใจในชีวิตประจำวันได้อย่างเหมาะสม เช่น การเลือกซื้อผลิตภัณฑ์หรือบริการที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม การเลือกใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ หรือการลดปริมาณขยะหน่วยสมรรถนะนี้ช่วยส่งเสริมให้บุคคลสามารถประเมินผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมจากพฤติกรรมการบริโภคของตนเอง ตลอดจนสามารถเปรียบเทียบคุณสมบัติและข้อดีของผลิตภัณฑ์ที่ได้รับฉลากสิ่งแวดล้อมจากหน่วยงานต่าง ๆ ได้อย่างมีเหตุผล เพื่อสร้างการบริโภคอย่างยั่งยืนในระดับบุคคล ครัวเรือน องค์กร หรือชุมชน

•    กลุ่มอาชีพสิ่งแวดล้อมและพลังงาน

•    กลุ่มอาชีพพัฒนาสังคมและชุมชน

•    กลุ่มอาชีพการศึกษา

   การใช้ข้อมูลจากฉลากสิ่งแวดล้อมในการตัดสินใจเกี่ยวข้องกับกรอบกฎหมายและมาตรฐานที่สนับสนุนการส่งเสริมการผลิตและบริโภคอย่างยั่งยืน โดยเฉพาะข้อกำหนดด้านการรับรองผลิตภัณฑ์และการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ อาทิ:

1)  มาตรฐานสากลว่าด้วยฉลากสิ่งแวดล้อม ได้แก่ ISO 14020, ISO 14024 และ ISO 14025 ซึ่งกำหนดแนวทางการจัดทำฉลากสิ่งแวดล้อมประเภทที่ 1 และ 3 อย่างเป็นระบบและโปร่งใส

2)  กฎระเบียบของภาครัฐ เช่น ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ ที่เปิดช่องให้มีการใช้ข้อมูลฉลากสิ่งแวดล้อมในการตัดสินใจเลือกผลิตภัณฑ์

3)  ประกาศและแนวทางจากหน่วยงานกำกับ เช่น กรมควบคุมมลพิษ (PCD) กรมบัญชีกลาง และสำนักงบประมาณ ซึ่งส่งเสริมการใช้ผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการรับรองด้านสิ่งแวดล้อม เช่น ฉลากเขียว ฉลากลดคาร์บอน หรือฉลากประหยัดพลังงาน

 

(ก) ความต้องการด้านทักษะ

•    สามารถอ่านและตีความข้อมูลจากฉลากสิ่งแวดล้อม เช่น ฉลากเขียว ฉลากลดคาร์บอน และ EPD ได้อย่างถูกต้อง

•    เปรียบเทียบผลิตภัณฑ์จากข้อมูลฉลากเพื่อใช้ในการตัดสินใจเลือกซื้อหรือเสนอแนะได้

•    สื่อสารและนำเสนอเหตุผลในการเลือกผลิตภัณฑ์ที่ผ่านฉลากสิ่งแวดล้อมต่อผู้อื่นหรือหน่วยงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ

•    ใช้ข้อมูลจากฉลากประกอบการตัดสินใจในบริบทที่เกี่ยวข้องกับการจัดซื้อจัดจ้างหรือการดำเนินงานด้านสิ่งแวดล้อมขององค์กร

(ข) ความต้องการด้านความรู้

•    แนวคิดพื้นฐานเกี่ยวกับการผลิตและบริโภคที่ยั่งยืน

•    ประเภทและความหมายของฉลากสิ่งแวดล้อม (เช่น Type I, Type II, Type III ตาม ISO 14020)

•    ความรู้เกี่ยวกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับฉลากสิ่งแวดล้อมในประเทศไทย (เช่น สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย, กรมควบคุมมลพิษ)

•    ความเข้าใจเกี่ยวกับบทบาทของฉลากสิ่งแวดล้อมในการสนับสนุนการลดผลกระทบสิ่งแวดล้อมและการตัดสินใจเชิงนโยบาย

•    กรอบกฎหมาย/นโยบายที่เกี่ยวข้อง เช่น แนวทาง GPP ของรัฐ

   (ก)    หลักฐานการปฏิบัติงาน (Performance Evidence)

ผู้เรียนหรือผู้รับการประเมินต้องสามารถแสดงหลักฐานที่แสดงถึงความสามารถในการใช้ข้อมูลจากฉลากสิ่งแวดล้อมเพื่อการตัดสินใจได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยอาจประกอบด้วย:

•    ตัวอย่างการวิเคราะห์ฉลากผลิตภัณฑ์ (เช่น เปรียบเทียบฉลากเขียวกับฉลากลดคาร์บอนในผลิตภัณฑ์เดียวกัน)

•    แบบฝึกหัดหรือรายงานที่แสดงกระบวนการตัดสินใจเลือกผลิตภัณฑ์โดยใช้ข้อมูลจากฉลากสิ่งแวดล้อม

•    สื่อการนำเสนอ (Presentation) หรือข้อเสนอเชิงนโยบายต่อองค์กรเกี่ยวกับการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่ผ่านการรับรองฉลาก

•    กรณีศึกษาจำลองที่ผู้เรียนมีส่วนร่วมวิเคราะห์ข้อมูลและตัดสินใจได้อย่างมีเหตุผล

   (ข)    หลักฐานความรู้ (Knowledge Evidence)

ผู้เรียนต้องแสดงหลักฐานว่าเข้าใจหลักการ แนวคิด และข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง โดยอาจรวมถึง:

•    แบบทดสอบข้อเขียนหรือออนไลน์เกี่ยวกับประเภทของฉลากสิ่งแวดล้อม

•    คำอธิบายแนวคิดเกี่ยวกับ LCA, ISO 14020 series, หรือบทบาทของฉลากในระบบ GPP

•    การตอบคำถามเชิงลึกหรือสัมภาษณ์เกี่ยวกับความแตกต่างของฉลากสิ่งแวดล้อมประเภทต่าง ๆ

   (ค)    คำแนะนำในการประเมิน

•    ควรใช้การประเมินแบบผสมผสาน (Combination of Methods) เช่น การสังเกตการปฏิบัติจริงในสถานการณ์จำลอง ร่วมกับการสอบถามหรือวิเคราะห์รายงานที่ผู้เรียนจัดทำ

•    ควรมีสถานการณ์จำลองหรือโจทย์ที่ใกล้เคียงกับการตัดสินใจจริงในชีวิตประจำวันหรือในองค์กร

•    ควรเปิดโอกาสให้ผู้เรียนใช้ฉลากประเภทต่าง ๆ ที่หลากหลาย เพื่อประเมินความเข้าใจอย่างรอบด้าน

•    ผู้ประเมินควรมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับระบบฉลากสิ่งแวดล้อมและแนวทาง GPP อย่างเพียงพอ

   (ก) ขอบเขต (Range Statement)

การประเมินควรครอบคลุมสถานการณ์ที่หลากหลาย ได้แก่

•    การตัดสินใจเลือกผลิตภัณฑ์เพื่อใช้งานในชีวิตประจำวัน เช่น สินค้าอุปโภคบริโภค

•    การพิจารณาในบริบทองค์กร เช่น การจัดซื้อจัดจ้างผลิตภัณฑ์ที่ผ่านฉลากสิ่งแวดล้อม

•    การใช้ฉลากประเภทต่าง ๆ ได้แก่ ฉลากเขียว ฉลากลดคาร์บอน ฉลากประหยัดพลังงาน หรือ EPD

•    สถานการณ์จำลอง/กรณีศึกษา (Case Study) และสถานการณ์จริง

   (ข) คำแนะนำ

•    ใช้การประเมินแบบหลากหลาย เช่น การสังเกตการปฏิบัติงานจริง การนำเสนอผลงาน และการสัมภาษณ์

•    ควรจัดเตรียมสถานการณ์หรือผลิตภัณฑ์จำลองให้ผู้เข้ารับการประเมินได้ใช้ฉลากในการตัดสินใจ

•    คำถามควรกระตุ้นให้ผู้เรียนอธิบายเหตุผลในการเลือกผลิตภัณฑ์ ไม่ใช่เพียงการจดจำ

•    พิจารณาความสามารถในการอธิบายแนวคิด LCA และผลกระทบสิ่งแวดล้อมจากฉลากด้วย

   (ค) คำอธิบายรายละเอียด

การประเมินหน่วยสมรรถนะนี้มุ่งเน้นให้ผู้เรียนสามารถใช้ข้อมูลจากฉลากสิ่งแวดล้อมในการตัดสินใจอย่างมีเหตุผลและสอดคล้องกับแนวคิดการบริโภคอย่างยั่งยืน ผู้เรียนควรสามารถอธิบายประเภทของฉลาก ความหมายของข้อมูลที่ปรากฏ และนำมาใช้เปรียบเทียบเพื่อการตัดสินใจที่มีความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม ทั้งในระดับบุคคลและองค์กร ควรเน้นการวิเคราะห์อย่างมีวิจารณญาณ มากกว่าการท่องจำ เพื่อให้สะท้อนถึงการมี Green Literacy ที่แท้จริงในระดับ Interactive/Functional

1)    ข้อสอบปรนัย (สี่ตัวเลือก)

ดูรายละเอียดจากคู่มือประเมิน