หน่วยสมรรถนะ

หน่วยสมรรถนะ

พัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารตามหลักการเทคโนโลยีชีวภาพ

สาขาวิชาชีพเทคโนโลยีชีวภาพ


รายละเอียดหน่วยสมรรถนะ


1. รหัสหน่วยสมรรถนะ BIT-SHAT-121A

2. ชื่อหน่วยสมรรถนะ พัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารตามหลักการเทคโนโลยีชีวภาพ

3. ทบทวนครั้งที่ 1 / 2568

4. สร้างใหม่ ปรับปรุง

5. สำหรับชื่ออาชีพและรหัสอาชีพ (Occupational Classification)

2131 นักเทคโนโลยีชีวภาพนักเทคโนโลยีชีวภาพทางด้านอาหาร



6. คำอธิบายหน่วยสมรรถนะ (Description of Unit of Competency)

        ผู้ที่ผ่านหน่วยสมรรถนะนี้จะสามารถพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารใหม่โดยประยุกต์ใช้หลักการทางเทคโนโลยีชีวภาพควบคู่กับการวิเคราะห์ความต้องการของผู้บริโภค การใช้แนวคิดเชิงออกแบบ (Design Thinking) และการจัดทำฉลากโภชนาการตามมาตรฐานที่กำหนด ตลอดจนสามารถวางแผนธุรกิจโดยใช้โมเดล Business Model Canvas (BMC) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ สามารถสืบค้นข้อมูล การคิดเชิงนวัตกรรม การวิเคราะห์ตลาด และการนำเสนอแนวคิดผลิตภัณฑ์อย่างเป็นระบบ โดยคำนึงถึงจริยธรรม ความปลอดภัยของผู้บริโภค และความเป็นไปได้ในเชิงพาณิชย์


7. สำหรับระดับคุณวุฒิ
1 2 3 4 5 6 7 8

8. กลุ่มอาชีพ (Sector)

นักวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพอาหาร


9. ชื่ออาชีพและรหัสอาชีพอื่นที่หน่วยสมรรถนะนี้สามารถใช้ได้ (ถ้ามี)
N/A

10. ข้อกำหนดหรือกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง (Licensing or Regulation Related) (ถ้ามี)

1. พระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 กฎหมายหลักควบคุมการผลิต นำเข้า และจำหน่ายอาหาร เพื่อความปลอดภัยของผู้บริโภค

2. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 193 พ.ศ. 2543 กำหนดสุขลักษณะของสถานที่ผลิตอาหาร เช่น ความสะอาด พื้นที่ อุปกรณ์

3. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 281 พ.ศ. 2547 กำหนดประเภทและปริมาณวัตถุเจือปนอาหารที่อนุญาตให้ใช้ได้ตามกฎหมาย

4. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 367 พ.ศ. 2557 กำหนดรูปแบบและข้อมูลที่ต้องมีบนฉลากอาหาร เช่น ชื่ออาหาร วันหมดอายุ

5. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 394 พ.ศ. 2561 กำหนดหลักเกณฑ์และการใช้เครื่องหมาย อย. บนฉลากอาหารอย่างถูกต้อง

6. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 420 พ.ศ. 2563 ระบุหลักเกณฑ์วิธีการที่ดีในการผลิตอาหาร (GMP) ที่โรงงานต้องปฏิบัติตาม

7. มาตรฐาน GMP (Good Manufacturing Practice) ข้อกำหนดขั้นพื้นฐานด้านสุขอนามัยในการผลิตอาหาร เพื่อความปลอดภัยของผู้บริโภค

8. ระบบ HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Point) ระบบวิเคราะห์และควบคุมความเสี่ยงในกระบวนการผลิตอาหารอย่างเป็นระบบ

9. มาตรฐาน ISO 22000 มาตรฐานสากลเกี่ยวกับระบบการจัดการความปลอดภัยของอาหาร

10. พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 ให้สิทธิผู้บริโภคได้รับข้อมูลที่ถูกต้องและปลอดภัยเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์อาหาร


11. สมรรถนะย่อยและเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Elements and Performance Criteria)
หน่วยสมรรถนะย่อย (EOC) เกณฑ์ในการปฏิบัติงาน (Performance Criteria) รหัส PC
(ตามเล่มมาตรฐาน)
รหัส PC
(จากระบบ)
F-3.01

สืบค้นแนวโน้มความต้องการของผู้บริโภค

1. ระบุและเลือกใช้แหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้ในการสืบค้นแนวโน้มตลาด

F-3.01.01 232823
F-3.01

สืบค้นแนวโน้มความต้องการของผู้บริโภค

2. ดำเนินการสำรวจตลาดและแนวโน้มความต้องการผู้บริโภค

F-3.01.02 232824
F-3.01

สืบค้นแนวโน้มความต้องการของผู้บริโภค

3. สรุปผลการสำรวจแนวโน้มตลาดและความต้องการผู้บริโภคได้อย่างชัดเจน

F-3.01.03 232825
F-3.02

ดำเนินการตามหลักการในการพัฒนาผลิตภัณฑ์

1. อธิบายหลักการพื้นฐานในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่

F-3.02.01 232826
F-3.02

ดำเนินการตามหลักการในการพัฒนาผลิตภัณฑ์

2. ประยุกต์ใช้กระบวนการคิดเชิงออกแบบ (Design thinking) ในการสร้างแนวคิดผลิตภัณฑ์

F-3.02.02 232827
F-3.02

ดำเนินการตามหลักการในการพัฒนาผลิตภัณฑ์

3. ร่างแนวคิดต้นแบบของผลิตภัณฑ์ใหม่ได้

F-3.02.03 232828
F-3.02

ดำเนินการตามหลักการในการพัฒนาผลิตภัณฑ์

4. อธิบายจริยธรรมในการวิจัยและมาตรฐานผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

F-3.02.04 232829
F-3.02

ดำเนินการตามหลักการในการพัฒนาผลิตภัณฑ์

5. ร่างฉลากโภชนการที่สอดคล้องตามมาตรฐาน อย.

F-3.02.05 232830
F-3.03

ร่างแผนธุรกิจ (Business Model Canvas: BMC

1. อธิบายหลักการเขียนแผนธุรกิจในรูปแบบ Business ModelCanvas (BMC)

F-3.03.01 232831
F-3.03

ร่างแผนธุรกิจ (Business Model Canvas: BMC

2. จัดทำร่างแผนธุรกิจที่ประกอบด้วยองค์ประกอบ 9 ด้านของ BMC ได้ครบถ้วน

F-3.03.02 232832
F-3.03

ร่างแผนธุรกิจ (Business Model Canvas: BMC

3. สร้างแบบโลโก้ผลิตภัณฑ์ใหม่ให้เหมาะสมกับแนวคิดผลิตภัณฑ์และกลุ่มเป้าหมาย

F-3.03.03 232833
F-3.04

นำเสนอแนวคิดการพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่

1. อธิบายหลักการเล่าเรื่อง (Story telling) เพื่อถ่ายทอดที่มา คุณค่า และการแก้ปัญหาของผลิตภัณฑ์ใหม่

F-3.04.01 232834
F-3.04

นำเสนอแนวคิดการพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่

2. นำเสนอแนวคิดธุรกิจ (Pitching) การพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่

F-3.04.02 232835
F-3.04

นำเสนอแนวคิดการพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่

3. นำข้อเสนอแนะไปปรับปรุงผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด

F-3.04.03 232836

12. ความรู้และทักษะก่อนหน้าที่จำเป็น (Pre-requisite Skill & Knowledge)
N/A

13. ทักษะและความรู้ที่ต้องการ (Required Skills and Knowledge)

(ก) ความต้องการด้านทักษะ

- ทักษะในด้านการทักษะการสืบค้นและวิเคราะห์ข้อมูลตลาด

- ทักษะการคิดเชิงออกแบบ (Design Thinking)

- ทักษะการออกแบบฉลากและโลโก้ผลิตภัณฑ์

- ทักษะการเขียนแผนธุรกิจ (Business Model Canvas)

- ทักษะการนำเสนอแนวคิด (Pitching & Storytelling)

- ทักษะการทำงานเป็นทีมและการประเมินผลเพื่อพัฒนา

(ข) ความต้องการด้านความรู้

- ความรู้พื้นฐานด้านโภชนาการและมาตรฐานผลิตภัณฑ์อาหาร

- ความเข้าใจหลักการพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่

- ความรู้ด้านกฎหมายเกี่ยวกับฉลากโภชนาการ

- ความรู้เกี่ยวกับพฤติกรรมผู้บริโภคและการวิเคราะห์ตลาด

- ความรู้ด้านการสร้างมูลค่าเพิ่มและความยั่งยืนของธุรกิจ

- ความเข้าใจในกระบวนการวางแผนธุรกิจและการสื่อสารทางการตลาด


14. หลักฐานที่ต้องการ (Evidence Guide)

หลักฐานที่ต้องการจะกำหนดข้อแนะนำเกี่ยวกับการประเมินและควรที่จะใช้ประกอบร่วมกันกับเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Performance Criteria) และความรู้ที่ต้องการ (Required Skill and Knowledge)

(ก) หลักฐานการปฏิบัติงาน (Performance Evidence)

    1. เอกสาร/หลักฐานรับรองการทำงาน หรือ

    2. เอกสาร/หลักฐานการอบรมเชิงปฏิบัติการ หรือ

    3. เอกสาร/หลักฐานที่เกี่ยวข้อง

 (ข) หลักฐานความรู้ (Knowledge Evidence)

    1. ผลการสัมภาษณ์ หรือ

    2. ผลการทดสอบความรู้ หรือ

    3. ใบรับรองผลการศึกษา 

(ค) คำแนะนำในการประเมิน

ผู้เข้ารับการประเมินต้องผ่านการประเมินที่ครอบคลุมในทุกสมรรถนะย่อยขอบเขตความรู้และทักษะที่กำหนดในกรณีที่ผู้รับการประเมินผ่านไม่ครบตามเกณฑ์กำหนด ผู้ประเมินต้องแจ้งหน่วยสมรรถนะและสมรรถนะย่อยที่ไม่ผ่านให้ผู้รับการประเมินไปทบทวนสมรรถนะที่ยังไม่ผ่านและสามารถกลับมาทดสอบสมรรถนะใหม่อีกครั้ง

(ง) วิธีการประเมิน

     1. การประเมินความรู้และทักษะปฏิบัติในหน่วยสมรรถนะนี้ จะต้องดำเนินการโดยองค์กรที่มีหน้าที่รับการรับรองสมรรถนะของบุคคลตามมาตรฐานอาชีพที่ขึ้นทะเบียนเท่านั้น

     2. การประเมินความรู้ในหน่วยสมรรถนะนี้ กำหนดให้ทำการสอบข้อเขียนแบบปรนัย 4 ตัวเลือก


15. ขอบเขต (Range Statement)

สืบค้นข้อมูลตลาดและพฤติกรรมผู้บริโภคเพื่อหาโอกาสพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ การประยุกต์ใช้หลักการพัฒนาผลิตภัณฑ์และออกแบบผลิตภัณฑ์ต้นแบบโดยคำนึงถึงคุณค่าทางโภชนาการ มาตรฐาน อย. และความปลอดภัย การร่างฉลากโภชนาการและพัฒนาโลโก้ การจัดทำแผนธุรกิจรูปแบบ BMC รวมถึงการนำเสนอไอเดียผลิตภัณฑ์ใหม่ พร้อมรับคำแนะนำและปรับปรุงต่อยอดผลิตภัณฑ์อย่างมืออาชีพ

(ก) คำแนะนำ

    1. สำหรับผู้เข้ารับการประเมินในหน่วยสมรรถนะนี้ ต้องมีทักษะในการวิเคราะห์แผนปฏิบัติการด้านเทคโนโลยีชีวภาพอาหารได้ และดำเนินการประเมินแผนปฏิบัติการด้านเทคโนโลยีชีวภาพอาหารได้ ซึ่งผู้เข้ารับการประเมินควรเตรียมหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับหน่วยสมรรถนะนี้ ทั้งหลักฐานการปฏิบัติงาน และหลักฐานความรู้มาเพื่อประกอบการพิจารณาด้วย

2. สำหรับเจ้าหน้าที่สอบจะต้องพิจารณาหลักฐานการปฏิบัติงานและหลักฐานความรู้ให้ตรงตามที่ระบุไว้ในหน่วยสมรรถนะนี้

(ข) คำอธิบายรายละเอียด

    1. การออกแบบผลิตภัณฑ์ต้นแบบ (Prototype product design) หมายถึง กระบวนการคิด สร้างสรรค์ และพัฒนารูปแบบเบื้องต้นของผลิตภัณฑ์ใหม่ขึ้นมา เพื่อใช้เป็นตัวอย่างในการทดสอบแนวคิด รูปลักษณ์ รสชาติ คุณสมบัติ และความเป็นไปได้ในการผลิตจริง โดยมุ่งเน้นการตอบสนองต่อความต้องการของผู้บริโภค รวมถึงคำนึงถึงต้นทุน ประสิทธิภาพ และมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง ก่อนนำไปปรับปรุงให้สมบูรณ์แบบเพื่อเข้าสู่กระบวนการผลิตเชิงพาณิชย์

    2. ข้อมูลตลาดและพฤติกรรมผู้บริโภค หมายถึง ข้อมูลที่ได้จากการศึกษาหรือสำรวจเกี่ยวกับลักษณะของตลาด เช่น ขนาดตลาด แนวโน้มการเติบโต คู่แข่งในตลาด ช่องทางการจัดจำหน่าย และกลุ่มเป้าหมาย รวมถึงข้อมูลเกี่ยวกับพฤติกรรมของผู้บริโภค เช่น ความชอบ ความต้องการ การตัดสินใจซื้อ ความถี่ในการใช้สินค้า และความพึงพอใจ ทั้งนี้เพื่อนำมาวิเคราะห์และใช้ในการวางกลยุทธ์พัฒนาผลิตภัณฑ์ให้ตรงกับความต้องการของตลาดอย่างมีประสิทธิภาพ


16. หน่วยสมรรถนะร่วม (ถ้ามี)
N/A

17. อุตสาหกรรมร่วม/กลุ่มอาชีพร่วม (ถ้ามี)
N/A

18. รายละเอียดกระบวนการและวิธีการประเมิน (Assessment Description and Procedure)

1. ข้อสอบปรนัย 4 ตัวเลือก



ยินดีต้อนรับ