หน่วยสมรรถนะ

หน่วยสมรรถนะ

ประยุกต์ใช้เทคนิคในการวิเคราะห์จุลชีววิทยาทางอาหาร

สาขาวิชาชีพเทคโนโลยีชีวภาพ


รายละเอียดหน่วยสมรรถนะ


1. รหัสหน่วยสมรรถนะ BIT-YLIZ-120A

2. ชื่อหน่วยสมรรถนะ ประยุกต์ใช้เทคนิคในการวิเคราะห์จุลชีววิทยาทางอาหาร

3. ทบทวนครั้งที่ 1 / 2568

4. สร้างใหม่ ปรับปรุง

5. สำหรับชื่ออาชีพและรหัสอาชีพ (Occupational Classification)

2131 นักเทคโนโลยีชีวภาพนักเทคโนโลยีชีวภาพ ระดับ 5 นักเทคโนโลยีชีวภาพทางด้านอาหาร



6. คำอธิบายหน่วยสมรรถนะ (Description of Unit of Competency)

       ผู้ที่ผ่านหน่วยสมรรถนะนี้จะมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับจุลินทรีย์ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการผลิตอาหาร ทั้งในด้านจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์ จุลินทรีย์ก่อโรค และจุลินทรีย์ที่ส่งผลให้อาหารเสื่อมเสีย สามารถระบุชนิดและลักษณะของจุลินทรีย์ รวมถึงเข้าใจปัจจัยที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของจุลินทรีย์ได้อย่างถูกต้อง พร้อมทั้งสามารถเลือกใช้เทคนิคการตรวจวิเคราะห์จุลินทรีย์อย่างเหมาะสม และประยุกต์ใช้ความรู้ดังกล่าวในบริบทของอุตสาหกรรมอาหารได้อย่างมีประสิทธิภาพ รวมถึงสามารถกำหนดแนวทางในการควบคุมและกำจัดจุลินทรีย์ที่ไม่พึงประสงค์ เพื่อยกระดับความปลอดภัยและคุณภาพของผลิตภัณฑ์อาหาร


7. สำหรับระดับคุณวุฒิ
1 2 3 4 5 6 7 8

8. กลุ่มอาชีพ (Sector)

นักวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพอาหาร


9. ชื่ออาชีพและรหัสอาชีพอื่นที่หน่วยสมรรถนะนี้สามารถใช้ได้ (ถ้ามี)
N/A

10. ข้อกำหนดหรือกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง (Licensing or Regulation Related) (ถ้ามี)

1. พระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 กฎหมายหลักควบคุมการผลิต นำเข้า และจำหน่ายอาหาร เพื่อความปลอดภัยของผู้บริโภค

2. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 193 พ.ศ. 2543 กำหนดสุขลักษณะของสถานที่ผลิตอาหาร เช่น ความสะอาด พื้นที่ อุปกรณ์

3. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 281 พ.ศ. 2547 กำหนดประเภทและปริมาณวัตถุเจือปนอาหารที่อนุญาตให้ใช้ได้ตามกฎหมาย

4. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 367 พ.ศ. 2557 กำหนดรูปแบบและข้อมูลที่ต้องมีบนฉลากอาหาร เช่น ชื่ออาหาร วันหมดอายุ

5. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 394 พ.ศ. 2561 กำหนดหลักเกณฑ์และการใช้เครื่องหมาย อย. บนฉลากอาหารอย่างถูกต้อง

6. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 420 พ.ศ. 2563 ระบุหลักเกณฑ์วิธีการที่ดีในการผลิตอาหาร (GMP) ที่โรงงานต้องปฏิบัติตาม

7. มาตรฐาน GMP (Good Manufacturing Practice) ข้อกำหนดขั้นพื้นฐานด้านสุขอนามัยในการผลิตอาหาร เพื่อความปลอดภัยของผู้บริโภค

8. ระบบ HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Point) ระบบวิเคราะห์และควบคุมความเสี่ยงในกระบวนการผลิตอาหารอย่างเป็นระบบ

9. มาตรฐาน ISO 22000 มาตรฐานสากลเกี่ยวกับระบบการจัดการความปลอดภัยของอาหาร

10. พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 ให้สิทธิผู้บริโภคได้รับข้อมูลที่ถูกต้องและปลอดภัยเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์อาหาร


11. สมรรถนะย่อยและเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Elements and Performance Criteria)
หน่วยสมรรถนะย่อย (EOC) เกณฑ์ในการปฏิบัติงาน (Performance Criteria) รหัส PC
(ตามเล่มมาตรฐาน)
รหัส PC
(จากระบบ)
F-2.01

ศึกษาจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ในกระบวนการผลิตอาหารอย่าง

1. อธิบายชนิดของจุลินทรีย์ที่เกี่ยวข้องและปัจจัยควบคุมการเจริญเติบโต

F-2.01.01 232811
F-2.01

ศึกษาจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ในกระบวนการผลิตอาหารอย่าง

2. อธิบายเทคนิคและวิธีการตรวจวิเคราะห์จุลินทรีย์

F-2.01.02 232812
F-2.01

ศึกษาจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ในกระบวนการผลิตอาหารอย่าง

3. เลือกเทคนิคและวิธีการตรวจวิเคราะห์จุลินทรีย์ได้

F-2.01.03 232813
F-2.01

ศึกษาจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ในกระบวนการผลิตอาหารอย่าง

4. ดำเนินการประยุกต์ใช้จุลินทรีย์ เทคนิค และวิธีการตรวจวิเคราะห์

F-2.01.04 232814
F-2.02

ศึกษาผลกระทบของจุลินทรีย์ก่อโรคที่พบในอาหาร

1. อธิบายชนิดของจุลินทรีย์ก่อโรคและปัจจัยควบคุมการเจริญเติบโต

F-2.02.01 232815
F-2.02

ศึกษาผลกระทบของจุลินทรีย์ก่อโรคที่พบในอาหาร

2. อธิบายเทคนิคและวิธีการตรวจวิเคราะห์จุลินทรีย์ก่อโรค

F-2.02.02 232816
F-2.02

ศึกษาผลกระทบของจุลินทรีย์ก่อโรคที่พบในอาหาร

3. เลือกเทคนิคและวิธีการตรวจวิเคราะห์จุลินทรีย์ก่อโรค

F-2.02.03 232817
F-2.02

ศึกษาผลกระทบของจุลินทรีย์ก่อโรคที่พบในอาหาร

4. ดำเนินการประยุกต์ใช้เทคนิค วิธีการตรวจวิเคราะห์ และกำจัดจุลินทรีย์ก่อโรค

F-2.02.04 232818
F-2.03

ศึกษาลักษณะ ชนิด และกลไกการทำให้อาหารเสื่อมเสียของจุลินทรีย์ที่เกี่ยวข้องในกระบวนการผลิตและเก็บรักษาอาหาร

1. อธิบายชนิดของจุลินทรีย์ที่เกี่ยวข้องและปัจจัยควบคุมการเจริญเติบโตได้

F-2.03.01 232819
F-2.03

ศึกษาลักษณะ ชนิด และกลไกการทำให้อาหารเสื่อมเสียของจุลินทรีย์ที่เกี่ยวข้องในกระบวนการผลิตและเก็บรักษาอาหาร

2. อธิบายเทคนิคและวิธีการตรวจวิเคราะห์ได้

F-2.03.02 232820
F-2.03

ศึกษาลักษณะ ชนิด และกลไกการทำให้อาหารเสื่อมเสียของจุลินทรีย์ที่เกี่ยวข้องในกระบวนการผลิตและเก็บรักษาอาหาร

3. เลือกเทคนิคและวิธีการตรวจวิเคราะห์ได้

F-2.03.03 232821
F-2.03

ศึกษาลักษณะ ชนิด และกลไกการทำให้อาหารเสื่อมเสียของจุลินทรีย์ที่เกี่ยวข้องในกระบวนการผลิตและเก็บรักษาอาหาร

4. ดำเนินการประยุกต์ใช้เทคนิค วิธีการตรวจวิเคราะห์ และควบคุมจุลินทรีย์ที่ทำให้อาหารเสื่อมเสียตามมาตรฐานกำหนด (ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 364 พ.ศ. 2556 เรื่อง มาตรฐานอาหารด้านจุลินทรีย์)

F-2.03.04 232822

12. ความรู้และทักษะก่อนหน้าที่จำเป็น (Pre-requisite Skill & Knowledge)

B-3       เก็บตัวอย่างชีวภาพเบื้องต้นเพื่อการวิเคราะห์

B-6       ตรวจสอบสมบัติทางกายภาพตัวอย่างเบื้องต้น

B-7       เก็บรักษา (Preserve) ตัวอย่างทางชีวภาพสำหรับการทดสอบ 

B-8       จัดเตรียมอาหารเลี้ยงเชื้อและใช้อุปกรณ์พื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ในการเลี้ยงเชื้อ 

B-9       เพาะเลี้ยงเชื้อจุลินทรีย์


13. ทักษะและความรู้ที่ต้องการ (Required Skills and Knowledge)

(ก) ความต้องการด้านทักษะ

- ทักษะทักษะการใช้เครื่องมือพื้นฐานทางจุลชีววิทยา

- ทักษะการเพาะเลี้ยงและแยกเชื้อจุลินทรีย์

- ทักษะการวิเคราะห์ผลและแปลผลข้อมูลทางจุลชีววิทยา

- ทักษะการสังเกต วิเคราะห์ และประยุกต์ใช้จุลินทรีย์ในบริบทต่าง ๆ

- ทักษะการปฏิบัติงานในห้องปฏิบัติการอย่างปลอดภัย

 

(ข) ความต้องการด้านความรู้

- ความรู้ในความรู้พื้นฐานด้านจุลชีววิทยา

- ความเข้าใจเกี่ยวกับชนิดของจุลินทรีย์และหน้าที่

- ความรู้ด้านเทคนิคการตรวจวิเคราะห์ 

- ความรู้เกี่ยวกับอิทธิพลของปัจจัยต่าง ๆ ต่อการเจริญของจุลินทรีย์

- ความรู้ด้านมาตรฐานความปลอดภัยอาหารและการควบคุมคุณภาพ


14. หลักฐานที่ต้องการ (Evidence Guide)

หลักฐานที่ต้องการจะกำหนดข้อแนะนำเกี่ยวกับการประเมินและควรที่จะใช้ประกอบร่วมกันกับเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Performance Criteria) และความรู้ที่ต้องการ (Required Skill and Knowledge)

(ก) หลักฐานการปฏิบัติงาน (Performance Evidence)

    1. เอกสาร/หลักฐานรับรองการทำงาน หรือ

    2. เอกสาร/หลักฐานการอบรมเชิงปฏิบัติการ หรือ

    3. เอกสาร/หลักฐานที่เกี่ยวข้อง

 (ข) หลักฐานความรู้ (Knowledge Evidence)

    1. ผลการสัมภาษณ์ หรือ

    2. ผลการทดสอบความรู้ หรือ

    3. ใบรับรองผลการศึกษา 

(ค) คำแนะนำในการประเมิน

ผู้เข้ารับการประเมินต้องผ่านการประเมินที่ครอบคลุมในทุกสมรรถนะย่อยขอบเขตความรู้และทักษะที่กำหนดในกรณีที่ผู้รับการประเมินผ่านไม่ครบตามเกณฑ์กำหนด ผู้ประเมินต้องแจ้งหน่วยสมรรถนะและสมรรถนะย่อยที่ไม่ผ่านให้ผู้รับการประเมินไปทบทวนสมรรถนะที่ยังไม่ผ่านและสามารถกลับมาทดสอบสมรรถนะใหม่อีกครั้ง

(ง) วิธีการประเมิน

     1. การประเมินความรู้และทักษะปฏิบัติในหน่วยสมรรถนะนี้ จะต้องดำเนินการโดยองค์กรที่มีหน้าที่รับการรับรองสมรรถนะของบุคคลตามมาตรฐานอาชีพที่ขึ้นทะเบียนเท่านั้น

     2. การประเมินความรู้ในหน่วยสมรรถนะนี้ กำหนดให้ทำการสอบข้อเขียนแบบปรนัย 4 ตัวเลือก


15. ขอบเขต (Range Statement)

ดำเนินการวิเคราะห์ชนิดจุลินทรีย์ที่เกี่ยวข้องกับอาหารทั้งที่มีประโยชน์และก่อปัญหา การทดลองควบคุมปัจจัยที่มีผลต่อการเจริญเติบโต การพัฒนาเทคนิคการตรวจสอบที่มีความแม่นยำและรวดเร็ว การประยุกต์จุลินทรีย์ในกระบวนการหมัก และการประเมินประสิทธิภาพของวิธีการควบคุมและกำจัดจุลินทรีย์ในอาหาร เพื่อนำผลการวิจัยไปใช้ในการผลิตอาหารที่ปลอดภัยและมีคุณภาพตามมาตรฐานที่กำหนด

(ก) คำแนะนำ

    1. สำหรับผู้เข้ารับการประเมินในหน่วยสมรรถนะนี้ ต้องมีทักษะในการการศึกษากระบวนการแปรรูปอาหารหรือถนอมอาหาร และดำเนินการวางแผนกระบวนการแปรรูปอาหารได้ ซึ่งผู้เข้ารับการประเมินควรเตรียมหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับหน่วยสมรรถนะนี้ ทั้งหลักฐานการปฏิบัติงาน และหลักฐานความรู้มาเพื่อประกอบการพิจารณาด้วย

    2. สำหรับเจ้าหน้าที่สอบจะต้องพิจารณาหลักฐานการปฏิบัติงานและหลักฐานความรู้ให้ตรงตามที่ระบุไว้ในหน่วยสมรรถนะนี้

(ข) คำอธิบายรายละเอียด

    1. กระบวนการแปรรูปอาหาร หมายถึง กระบวนการที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงคุณลักษณะของอาหาร

    2. การถนอมอาหาร หมายถึง กระบวนการเก็บและรักษาอาหาร เพื่อชะลอการเน่าเสียของอาหาร หรือป้องกันโรคอาหารเป็นพิษ ในขณะที่ยังรักษาคุณค่าทางโภชนาการ สีสัน และกลิ่นให้คงอยู่


16. หน่วยสมรรถนะร่วม (ถ้ามี)
N/A

17. อุตสาหกรรมร่วม/กลุ่มอาชีพร่วม (ถ้ามี)
N/A

18. รายละเอียดกระบวนการและวิธีการประเมิน (Assessment Description and Procedure)

1. ข้อสอบปรนัย 4 ตัวเลือก



ยินดีต้อนรับ