หน่วยสมรรถนะ

หน่วยสมรรถนะ

วางแผนกระบวนการแปรรูปอาหารด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ

สาขาวิชาชีพเทคโนโลยีชีวภาพ


รายละเอียดหน่วยสมรรถนะ


1. รหัสหน่วยสมรรถนะ BIT-ARQP-119A

2. ชื่อหน่วยสมรรถนะ วางแผนกระบวนการแปรรูปอาหารด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ

3. ทบทวนครั้งที่ 1 / 2568

4. สร้างใหม่ ปรับปรุง

5. สำหรับชื่ออาชีพและรหัสอาชีพ (Occupational Classification)

2131 นักเทคโนโลยีชีวภาพนักเทคโนโลยีชีวภาพ ระดับ 5 นักเทคโนโลยีชีวภาพทางด้านอาหาร



6. คำอธิบายหน่วยสมรรถนะ (Description of Unit of Competency)

        ผู้ที่ผ่านหน่วยสมรรถนี้สามารถแปรรูปอาหารด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ โดยครอบคลุมตั้งแต่การคัดเลือก เตรียม และเก็บรักษาวัตถุดิบและส่วนผสม เลือกวิธีการแปรรูปและถนอมอาหาร เลือกวัตถุเจือปนอาหารตามกฎหมาย วางแผนถนอมอาหาร ตลอดจนการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์สุดท้ายเพื่อคงคุณภาพ ความปลอดภัย และอายุการเก็บรักษาได้สามารถเลือกวิธีการผลิต รวมถึงประเมินคุณภาพอาหาร และการวางแผนการผลิตอย่างมีประสิทธิภาพเพื่อสนับสนุนการพัฒนาอุตสาหกรรมอาหารอย่างยั่งยืน


7. สำหรับระดับคุณวุฒิ
1 2 3 4 5 6 7 8

8. กลุ่มอาชีพ (Sector)

นักวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพอาหาร


9. ชื่ออาชีพและรหัสอาชีพอื่นที่หน่วยสมรรถนะนี้สามารถใช้ได้ (ถ้ามี)
N/A

10. ข้อกำหนดหรือกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง (Licensing or Regulation Related) (ถ้ามี)
N/A

11. สมรรถนะย่อยและเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Elements and Performance Criteria)
หน่วยสมรรถนะย่อย (EOC) เกณฑ์ในการปฏิบัติงาน (Performance Criteria) รหัส PC
(ตามเล่มมาตรฐาน)
รหัส PC
(จากระบบ)
F-1.01

ศึกษาวิธีการคัดเลือก เตรียม และเก็บรักษาวัตถุดิบและส่วนผสมสำหรับการแปรรูปอาหารด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ

1. อธิบายการเปลี่ยนแปลงและเสื่อมสภาพของวัตถุดิบและส่วนผสมในอาหาร

F-1.01.01 232797
F-1.01

ศึกษาวิธีการคัดเลือก เตรียม และเก็บรักษาวัตถุดิบและส่วนผสมสำหรับการแปรรูปอาหารด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ

2. ระบุวิธีการเตรียมวัตุดิบ ส่วนผสม และน้ำใช้ก่อนเข้าสู่กระบวนการแปรรูปอาหาร

F-1.01.02 232798
F-1.01

ศึกษาวิธีการคัดเลือก เตรียม และเก็บรักษาวัตถุดิบและส่วนผสมสำหรับการแปรรูปอาหารด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ

3. กำหนดวิธีการเก็บรักษาที่วัตถุดิบและส่วนผสมให้คงคุณภาพ

F-1.01.03 232799
F-1.02

เลือกวิธีการแปรรูปอาหารด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ

1. อธิบายหลักการการแปรรูปอาหารโดยใช้เทคโนโลยีชีวภาพเบื้องต้น

F-1.02.01 232800
F-1.02

เลือกวิธีการแปรรูปอาหารด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ

2. เลือกวิธีการแปรรูปอาหารได้อย่างมีประสิทธิภาพและคุ้มค่าต่อการผลิต

F-1.02.02 232801
F-1.02

เลือกวิธีการแปรรูปอาหารด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ

3. ดำเนินการแปรรูปอาหารด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ

F-1.02.03 232802
F-1.03

เลือกวิธีการถนอมอาหารด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ

1. อธิบายหลักการถนอมอาหารด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ

F-1.03.01 232803
F-1.03

เลือกวิธีการถนอมอาหารด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ

2. เลือกวิธีการถนอมอาหารด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ

F-1.03.02 232804
F-1.03

เลือกวิธีการถนอมอาหารด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ

3. เลือกวัตุเจือปนอาหารได้ตามกฎหมายกำหนด (พระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522)

F-1.03.03 232805
F-1.03

เลือกวิธีการถนอมอาหารด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ

4. จัดทำแผนการถนอมอาหรด้วยเทคโนโลยีชีวภาพตามขั้นตอน

F-1.03.04 232806
F-1.04

เก็บรักษาผลิตภัณฑ์สุดท้ายสำหรับรอการจำหน่าย

1. อธิบายหลักการเสื่อมเสียของอาหารและการเก็บรักษาอาหารให้มีคุณภาพ

F-1.04.01 232807
F-1.04

เก็บรักษาผลิตภัณฑ์สุดท้ายสำหรับรอการจำหน่าย

2. เลือกภาชนะบรรจุที่เหมาะสมเพื่อคงคุณภาพของผลิตภัณฑ์

F-1.04.02 232808
F-1.04

เก็บรักษาผลิตภัณฑ์สุดท้ายสำหรับรอการจำหน่าย

3. เลือกวิธีการขนส่งและเก็บรักษาผลิตภัณฑ์สุดท้าย

F-1.04.03 232809
F-1.04

เก็บรักษาผลิตภัณฑ์สุดท้ายสำหรับรอการจำหน่าย

4. อธิบายหลักการในการประเมินอายุการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์อาหาร

F-1.04.04 232810

12. ความรู้และทักษะก่อนหน้าที่จำเป็น (Pre-requisite Skill & Knowledge)

B-3      เก็บตัวอย่างชีวภาพเบื้องต้นเพื่อการวิเคราะห์

B-6      ตรวจสอบสมบัติทางกายภาพตัวอย่างเบื้องต้น

B-7      เก็บรักษา (Preserve) ตัวอย่างทางชีวภาพสำหรับการทดสอบ 

B-8      จัดเตรียมอาหารเลี้ยงเชื้อและใช้อุปกรณ์พื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ในการเลี้ยงเชื้อ 

 B-9     เพาะเลี้ยงเชื้อจุลินทรีย์ 


13. ทักษะและความรู้ที่ต้องการ (Required Skills and Knowledge)

(ก) ความต้องการด้านทักษะ

- ทักษะในการทักษะในการประเมินคุณภาพวัตถุดิบและส่วนผสม

- ทักษะการเลือกและประยุกต์ใช้เทคนิคการแปรรูปและถนอมอาหาร

- ทักษะการวิเคราะห์ปัญหาและวางแผนการผลิต

- ทักษะในการประเมินอายุการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์

- ทักษะการเลือกภาชนะบรรจุและระบบขนส่งที่เหมาะสม

- ทักษะการทำงานในห้องปฏิบัติการด้านเทคโนโลยีชีวภาพอาหาร

(ข) ความต้องการด้านความรู้

- ความรู้พื้นฐานด้านเทคโนโลยีชีวภาพอาหาร

- ความรู้เกี่ยวกับการเสื่อมสภาพของวัตถุดิบ

- ความรู้เรื่องการถนอมอาหารและวัตถุเจือปนอาหาร

- ความรู้ด้านกฎหมายอาหารและมาตรฐานความปลอดภัย

- ความรู้เกี่ยวกับการออกแบบกระบวนการผลิตอาหาร

- ความรู้เกี่ยวกับบรรจุภัณฑ์อาหารและการขนส่ง


14. หลักฐานที่ต้องการ (Evidence Guide)

หลักฐานที่ต้องการจะกำหนดข้อแนะนำเกี่ยวกับการประเมินและควรที่จะใช้ประกอบร่วมกันกับเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Performance Criteria) และความรู้ที่ต้องการ (Required Skill and Knowledge)

(ก) หลักฐานการปฏิบัติงาน (Performance Evidence)

    1. เอกสาร/หลักฐานรับรองการทำงาน หรือ

    2. เอกสาร/หลักฐานการอบรมเชิงปฏิบัติการ หรือ

    3. เอกสาร/หลักฐานที่เกี่ยวข้อง

 (ข) หลักฐานความรู้ (Knowledge Evidence)

    1. ผลการสัมภาษณ์ หรือ

    2. ผลการทดสอบความรู้ หรือ

    3. ใบรับรองผลการศึกษา 

(ค) คำแนะนำในการประเมิน

ผู้เข้ารับการประเมินต้องผ่านการประเมินที่ครอบคลุมในทุกสมรรถนะย่อยขอบเขตความรู้และทักษะที่กำหนดในกรณีที่ผู้รับการประเมินผ่านไม่ครบตามเกณฑ์กำหนด ผู้ประเมินต้องแจ้งหน่วยสมรรถนะและสมรรถนะย่อยที่ไม่ผ่านให้ผู้รับการประเมินไปทบทวนสมรรถนะที่ยังไม่ผ่านและสามารถกลับมาทดสอบสมรรถนะใหม่อีกครั้ง

(ง) วิธีการประเมิน

    1. การประเมินความรู้และทักษะปฏิบัติในหน่วยสมรรถนะนี้ จะต้องดำเนินการโดยองค์กรที่มีหน้าที่รับการรับรองสมรรถนะของบุคคลตามมาตรฐานอาชีพที่ขึ้นทะเบียนเท่านั้น

    2. การประเมินความรู้ในหน่วยสมรรถนะนี้ กำหนดให้ทำการสอบข้อเขียนแบบปรนัย 4 ตัวเลือก


15. ขอบเขต (Range Statement)

ดำเนินการแปรรูปและถนอมอาหารด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ ศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อคุณภาพวัตถุดิบและส่วนผสม พัฒนาวิธีแปรรูปอาหารใหม่ ๆ ที่เหมาะสมกับวัตถุดิบในท้องถิ่น เพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์อาหาร การเลือกวัตถุเจือปนที่ปลอดภัยและถูกกฎหมาย การประเมินอายุการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์ การเลือกบรรจุภัณฑ์ที่เหมาะสม และระบบการขนส่งและจัดเก็บที่มีประสิทธิภาพ ทั้เพื่อเพิ่มคุณภาพ ความปลอดภัย และยืดอายุผลิตภัณฑ์อย่างมีมาตรฐาน

(ก) คำแนะนำ

   1. สำหรับผู้เข้ารับการประเมินในหน่วยสมรรถนะนี้ สามารถดำเนินการแปรรูปและถนอมอาหารด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ ศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อคุณภาพวัตถุดิบและส่วนผสม พัฒนาวิธีแปรรูปอาหารใหม่ ๆ ที่เหมาะสมกับวัตถุดิบในท้องถิ่น เพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์อาหาร การเลือกวัตถุเจือปนที่ปลอดภัยและถูกกฎหมาย การประเมินอายุการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์ การเลือกบรรจุภัณฑ์ที่เหมาะสม และระบบการขนส่งและจัดเก็บที่มีประสิทธิภาพ ทั้เพื่อเพิ่มคุณภาพ ความปลอดภัย และยืดอายุผลิตภัณฑ์อย่างมีมาตรฐานได้ ซึ่งผู้เข้ารับการประเมินควรเตรียมหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับหน่วยสมรรถนะนี้ ทั้งหลักฐานการปฏิบัติงาน และหลักฐานความรู้มาเพื่อประกอบการพิจารณาด้วย

   2. สำหรับเจ้าหน้าที่สอบจะต้องพิจารณาหลักฐานการปฏิบัติงานและหลักฐานความรู้ให้ตรงตามที่ระบุไว้ในหน่วยสมรรถนะนี้

(ข) คำอธิบายรายละเอียด

   1. วัตถุเจือปนอาหาร หมายถึง สารใด ๆ ที่ไม่ใช่ส่วนประกอบหลักของอาหาร แต่ถูกเติมลงไปในอาหารระหว่างกระบวนการผลิต แปรรูป บรรจุ หรือเก็บรักษา เพื่อวัตถุประสงค์ในการปรับปรุงคุณภาพ เช่น สี กลิ่น รส เนื้อสัมผัส การถนอมอาหาร หรือเพื่อให้อาหารคงสภาพได้นานขึ้น วัตถุเจือปนอาหารต้องเป็นสารที่ได้รับอนุญาตตามกฎหมาย และมีการควบคุมปริมาณการใช้อย่างเคร่งครัด เพื่อความปลอดภัยของผู้บริโภค เช่น สารกันบูด สารแต่งกลิ่น สารให้ความหวานแทนน้ำตาล และสารกันการรวมตัวของไขมัน

   2. การแปรรูป หมายถึง กระบวนการเปลี่ยนแปลงวัตถุดิบจากธรรมชาติ เช่น เนื้อสัตว์ ผัก ผลไม้ ธัญพืช หรือวัตถุดิบอื่น ๆ ให้อยู่ในรูปแบบที่พร้อมบริโภค หรือมีคุณลักษณะเหมาะสมต่อการบริโภคมากขึ้น เช่น เพิ่มรสชาติ ยืดอายุการเก็บรักษา หรือเพิ่มคุณค่าทางโภชนาการ โดยใช้กระบวนการทางกายภาพ เคมี หรือชีวภาพ เช่น การต้ม การทอด การหมัก การอบแห้ง และการแช่แข็ง

   3. ถนอมอาหาร หมายถึง กระบวนการยืดอายุอาหารให้สามารถเก็บรักษาได้นานขึ้น โดยไม่ทำให้คุณภาพอาหารเปลี่ยนแปลงไปในทางที่เสื่อมเสีย และยังคงความปลอดภัยในการบริโภค วิธีการถนอมอาหารอาจใช้ความร้อน ความเย็น การใช้เกลือ น้ำตาลหรือสารกันเสีย รวมถึงการบรรจุภายใต้สภาวะปลอดเชื้อหรือสูญญากาศ ทั้งนี้เพื่อลดการเจริญของจุลินทรีย์หรือปฏิกิริยาทางเคมีที่ทำให้อาหารเสีย


16. หน่วยสมรรถนะร่วม (ถ้ามี)
N/A

17. อุตสาหกรรมร่วม/กลุ่มอาชีพร่วม (ถ้ามี)
N/A

18. รายละเอียดกระบวนการและวิธีการประเมิน (Assessment Description and Procedure)

1. ข้อสอบปรนัย 4 ตัวเลือก



ยินดีต้อนรับ