หน่วยสมรรถนะ

หน่วยสมรรถนะ

ถ่ายฝากยีนของจุลินทรีย์

สาขาวิชาชีพเทคโนโลยีชีวภาพ


รายละเอียดหน่วยสมรรถนะ


1. รหัสหน่วยสมรรถนะ BIT-GHON-094A

2. ชื่อหน่วยสมรรถนะ ถ่ายฝากยีนของจุลินทรีย์

3. ทบทวนครั้งที่ 1 / 2568

4. สร้างใหม่ ปรับปรุง

5. สำหรับชื่ออาชีพและรหัสอาชีพ (Occupational Classification)

2131 นักเทคโนโลยีชีวภาพ

นักเทคโนโลยีชีวภาพ ระดับ 5

6. คำอธิบายหน่วยสมรรถนะ (Description of Unit of Competency)

       ผู้ที่ผ่านหน่วยสมรรถนะนี้มีความรู้และทักษะในการปฏิบัติกระบวนการถ่ายฝากยีน (Gene transfer) ในสิ่งมีชีวิตโดยเฉพาะจุลินทรีย์ ครอบคลุมตั้งแต่การเตรียมดีเอ็นเอสายต้นแบบ การใช้เอนไซม์ตัดจำเพาะ การเชื่อมต่อดีเอ็นเอ และการจัดเก็บดีเอ็นเอสายผสม (Recombinant DNA) นอกจากนี้ยังครอบคลุมการเตรียมเซลล์เจ้าบ้าน (Host cell) การถ่ายฝากยีนด้วยพาหะ (Vector) และการคัดเลือกสายพันธุ์กลายพันธุ์ (Transgenic cell line) เพื่อประยุกต์ใช้ในการวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์หรือกระบวนการด้านเทคโนโลยีชีวภาพอย่างมีประสิทธฺภาพ

7. สำหรับระดับคุณวุฒิ
1 2 3 4 5 6 7 8

8. กลุ่มอาชีพ (Sector)

นักวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพ

9. ชื่ออาชีพและรหัสอาชีพอื่นที่หน่วยสมรรถนะนี้สามารถใช้ได้ (ถ้ามี)

1. นักเทคโนโลยีชีวภาพทางด้านสิ่งแวดล้อม            

2. นักเทคโนโลยีชีวภาพทางการเกษตร 

3. นักเทคโนโลยีชีวภาพทางการแพทย์            

4. นักเทคโนโลยีชีวภาพทางด้านอาหาร

10. ข้อกำหนดหรือกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง (Licensing or Regulation Related) (ถ้ามี)
N/A

11. สมรรถนะย่อยและเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Elements and Performance Criteria)
หน่วยสมรรถนะย่อย (EOC) เกณฑ์ในการปฏิบัติงาน (Performance Criteria) รหัส PC
(ตามเล่มมาตรฐาน)		 รหัส PC
(จากระบบ)
C-3.01

สำรวจข้อมูลก่อนการทำวิจัยด้านการถ่ายฝากยีน

1. อธิบายหลักการถ่ายฝากยีน (Gene) ของสิ่งมีชีวิต

 C-3.01.01 232519
C-3.01

สำรวจข้อมูลก่อนการทำวิจัยด้านการถ่ายฝากยีน

2. เตรียมสายดีเอ็นเอต้นแบบ (DNA template) สำหรับการถ่ายฝากยีน

 C-3.01.02 232520
C-3.01

สำรวจข้อมูลก่อนการทำวิจัยด้านการถ่ายฝากยีน

3. เลือกใช้เอนไซม์ตัดจำเพาะ (Restriction enzyme) ได้อย่างเหมาะสม

 C-3.01.03 232521
C-3.01

สำรวจข้อมูลก่อนการทำวิจัยด้านการถ่ายฝากยีน

4. เชื่อมต่อชิ้นส่วนดีเอ็นเอ (DNA) ตามวิธีการที่ถูกต้อง

 C-3.01.04 232522
C-3.01

สำรวจข้อมูลก่อนการทำวิจัยด้านการถ่ายฝากยีน

5. จัดเก็บดีเอ็นเอสายผสม (Recombinant DNA) ได้อย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ

 C-3.01.05 232523
C-3.02

ดำเนินการวิจัยผลิตภัณฑ์หรือกระบวนการด้านเทคโนโลยีชีวภาพ

1. เตรียมเซลล์เจ้าบ้าน (Host cell) ได้อย่างเหมาะสมต่อการถ่ายฝากยีน

 C-3.02.01 232524
C-3.02

ดำเนินการวิจัยผลิตภัณฑ์หรือกระบวนการด้านเทคโนโลยีชีวภาพ

2. ดำเนินการถ่ายฝากยีน (Gene) ตามวิธีการที่กำหนด

 C-3.02.02 232525
C-3.02

ดำเนินการวิจัยผลิตภัณฑ์หรือกระบวนการด้านเทคโนโลยีชีวภาพ

3. คัดเลือกสายพันธุ์กลาย (Trangenic cell line)

 C-3.02.03 232526
C-3.03

ถ่ายฝากยีนของจุลินทรีย์โดยใช้พาหะ (Vector)

1. เตรียมเซลล์เจ้าบ้าน (Host cell) สำหรับการถ่ายฝากยีนของจุลินทรีย์โดยใช้พาหะ

 C-3.03.01 232527
C-3.03

ถ่ายฝากยีนของจุลินทรีย์โดยใช้พาหะ (Vector)

2. เตรียมพาหะ (Vector) สำหรับถ่ายฝากยีนได้ตามขั้นตอนที่ถูกต้อง

 C-3.03.02 232528
C-3.03

ถ่ายฝากยีนของจุลินทรีย์โดยใช้พาหะ (Vector)

3. ดำเนินการถ่ายฝากยีน (Gene) ของจุลินทรีย์โดยใช้พาหะตามวิธีการที่กำหนด

 C-3.03.03 232529
C-3.03

ถ่ายฝากยีนของจุลินทรีย์โดยใช้พาหะ (Vector)

4. คัดเลือกสายพันธุ์กลาย (Trangenic cell line)

 C-3.03.04 232530

12. ความรู้และทักษะก่อนหน้าที่จำเป็น (Pre-requisite Skill & Knowledge)

B-8     จัดเตรียมอาหารเลี้ยงเชื้อและใช้อุปกรณ์พื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ในการเลี้ยงเชื้อ 

C-1     จัดเตรียมดีเอ็นเอ (DNA) สำหรับกระบวนการเพิ่มปริมาณชิ้นส่วนพันธุกรรม

C-2     ทดสอบยีน (Gene) ของสิ่งมีชีวิต

13. ทักษะและความรู้ที่ต้องการ (Required Skills and Knowledge)

(ก) ความต้องการด้านทักษะ

- ทักษะเตรียมสายดีเอ็นเอต้นแบบ (DNA template)

- ทักษะใช้เอนไซม์ตัดจำเพาะ (Restriction enzyme) เพื่อจำกัดชิ้นส่วนดีเอ็นเอ

- ทักษะเชื่อมต่อชิ้นส่วนดีเอ็นเอ (DNA) ตามวิธีการที่กำหนด

- ทักษะจัดเก็บดีเอ็นเอสายผสม (Recombinant DNA)

- ทักษะเตรียมเซลล์เจ้าบ้าน (Host cell) เพื่อรับยีน

- ทักษะดำเนินการถ่ายฝากยีน (Gene) ตามขั้นตอน

- ทักษะคัดเลือกและตรวจสอบสายพันธุ์กลาย (Transgenic cell line)

- ทักษะเตรียมพาหะ (Vector) และใช้พาหะถ่ายฝากยีนตามวิธีที่กำหนด

(ข) ความต้องการด้านความรู้

- ความรู้เกี่ยวกับหลักการถ่ายฝากยีน (Gene) ของสิ่งมีชีวิตได้

- ความรู้เกี่ยวกับบทบาทของเอนไซม์ตัดจำเพาะ (Restriction enzyme) และการเชื่อมต่อดีเอ็นเอ

- ความรู้เกี่ยวกับการทำงานของดีเอ็นเอสายผสม (Recombinant DNA)

- ความรู้เกี่ยวกับการเตรียมเซลล์เจ้าบ้าน (Host cell) และพาหะ (Vector) ในการถ่ายฝากยีน

- ความรู้เกี่ยวกับหลักการคัดเลือกสายพันธุ์กลาย (Transgenic cell line)

14. หลักฐานที่ต้องการ (Evidence Guide)

หลักฐานที่ต้องการจะกำหนดข้อแนะนำเกี่ยวกับการประเมินและควรที่จะใช้ประกอบร่วมกันกับเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Performance Criteria) และความรู้ที่ต้องการ (Required Skill and Knowledge)

(ก) หลักฐานการปฏิบัติงาน (Performance Evidence)

    1. เอกสาร/หลักฐานรับรองการทำงาน หรือ

    2. เอกสาร/หลักฐานการอบรมเชิงปฏิบัติการ หรือ

    3. เอกสาร/หลักฐานที่เกี่ยวข้อง

(ข) หลักฐานความรู้ (Knowledge Evidence)

    1. ผลการสัมภาษณ์ หรือ

    2. ผลการทดสอบความรู้ หรือ

    3. ใบรับรองผลการศึกษา 



(ค) คำแนะนำในการประเมิน

ผู้เข้ารับการประเมินต้องผ่านการประเมินที่ครอบคลุมในทุกสมรรถนะย่อยขอบเขตความรู้และทักษะที่กำหนดในกรณีที่ผู้รับการประเมินผ่านไม่ครบตามเกณฑ์กำหนด ผู้ประเมินต้องแจ้งหน่วยสมรรถนะและสมรรถนะย่อยที่ไม่ผ่านให้ผู้รับการประเมินไปทบทวนสมรรถนะที่ยังไม่ผ่านและสามารถกลับมาทดสอบสมรรถนะใหม่อีกครั้ง

    (ง) วิธีการประเมิน

      1. การประเมินความรู้และทักษะปฏิบัติในหน่วยสมรรถนะนี้ จะต้องดำเนินการโดยองค์กรที่มีหน้าที่รับการรับรองสมรรถนะของบุคคลตามมาตรฐานอาชีพที่ขึ้นทะเบียนเท่านั้น

      2. การประเมินความรู้ในหน่วยสมรรถนะนี้ กำหนดให้ทำการสอบข้อเขียนแบบปรนัย 4 ตัวเลือกหรืออัตนัย 

15. ขอบเขต (Range Statement)

ดำเนินการถ่ายฝากยีนในสิ่งมีชีวิต การเตรียมดีเอ็นเอต้นแบบและการใช้เอนไซม์ตัดจำเพาะเพื่อแยกและเชื่อมต่อชิ้นส่วนดีเอ็นเออย่างถูกต้อง รวมถึงการจัดเก็บดีเอ็นเอสายผสม ฝึกเตรียมเซลล์เจ้าบ้านและพาหะสำหรับการถ่ายฝากยีน และเรียนรู้วิธีการถ่ายฝากยีนด้วยพาหะ ตลอดจนคัดเลือกสายพันธุ์กลายพันธุ์ (Transgenic cell line)

(ก) คำแนะนำ

   1. สำหรับผู้เข้ารับการประเมินในหน่วยสมรรถนะนี้ ต้องมีความรู้และสามารถดำเนินการถ่ายฝากยีนในสิ่งมีชีวิต การเตรียมดีเอ็นเอต้นแบบและการใช้เอนไซม์ตัดจำเพาะเพื่อแยกและเชื่อมต่อชิ้นส่วนดีเอ็นเออย่างถูกต้อง รวมถึงการจัดเก็บดีเอ็นเอสายผสม ฝึกเตรียมเซลล์เจ้าบ้านและพาหะสำหรับการถ่ายฝากยีน และเรียนรู้วิธีการถ่ายฝากยีนด้วยพาหะ ตลอดจนคัดเลือกสายพันธุ์กลายพันธุ์ (Transgenic cell line) ซึ่งผู้เข้ารับการประเมินควรเตรียมหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับหน่วยสมรรถนะนี้ ทั้งหลักฐานการปฏิบัติงาน และหลักฐานความรู้มาเพื่อประกอบการพิจารณาด้วย

   2. สำหรับเจ้าหน้าที่สอบจะต้องพิจารณาหลักฐานการปฏิบัติงานและหลักฐานความรู้ให้ตรงตามที่ระบุไว้ในหน่วยสมรรถนะนี้

(ข) คำอธิบายรายละเอียด

   1. การถ่ายฝากยีน (Gene transfer) หมายถึง กระบวนการนำยีนจากสิ่งมีชีวิตหนึ่งเข้าสู่สิ่งมีชีวิตอีกชนิดหนึ่ง เพื่อให้สิ่งมีชีวิตตัวรับแสดงลักษณะหรือคุณสมบัติที่ต้องการ

   2. เอนไซม์ตัดจำเพาะ (Restriction enzyme) หมายถึง เอนไซม์ชนิดหนึ่งที่สามารถตัดสายดีเอ็นเอที่มีลำดับเบสเฉพาะเจาะจง เพื่อใช้ในการตัดและแยกดีเอ็นเอในกระบวนการทางชีววิทยาโมเลกุล

   3. ดีเอ็นเอสายผสม (Recombinant DNA) หมายถึง ดีเอ็นเอที่เกิดจากการเชื่อมต่อชิ้นส่วนดีเอ็นเอจากแหล่งที่ต่างกันเข้าด้วยกันในรูปแบบใหม่

   4. เซลล์เจ้าบ้าน (Host cell) หมายถึง เซลล์ที่รับดีเอ็นเอสายผสมและทำหน้าที่ในการแสดงออกของยีนหรือผลิตโปรตีนตามลำดับดีเอ็นเอที่ถูกถ่ายฝากเข้ามา

   5. พาหะ (Vector) หมายถึง โมเลกุลดีเอ็นเอที่ใช้เป็นตัวนำยีนเป้าหมายเข้าสู่เซลล์เจ้าบ้าน เช่น พลาสมิดหรือไวรัส

   6. การคัดเลือกสายพันธุ์กลาย (Transgenic cell line) หมายถึง กลุ่มเซลล์ที่ได้รับการถ่ายฝากยีนและมีการแสดงออกของยีนใหม่อย่างถาวร สามารถเจริญเติบโตและแบ่งตัวได้ต่อเนื่อง

16. หน่วยสมรรถนะร่วม (ถ้ามี)
N/A

17. อุตสาหกรรมร่วม/กลุ่มอาชีพร่วม (ถ้ามี)
N/A

18. รายละเอียดกระบวนการและวิธีการประเมิน (Assessment Description and Procedure)

    1. ข้อสอบปรนัย 4 ตัวเลือก

    2. ข้อสอบข้อเขียน

กลับ

ยินดีต้อนรับ