หน่วยสมรรถนะ

หน่วยสมรรถนะ

ดำเนินกระบวนการหมักโดยใช้เชื้อจุลินทรีย์

สาขาวิชาชีพเทคโนโลยีชีวภาพ


รายละเอียดหน่วยสมรรถนะ


1. รหัสหน่วยสมรรถนะ BIT-MJQP-091A

2. ชื่อหน่วยสมรรถนะ ดำเนินกระบวนการหมักโดยใช้เชื้อจุลินทรีย์

3. ทบทวนครั้งที่ 1 / 2568

4. สร้างใหม่ ปรับปรุง

5. สำหรับชื่ออาชีพและรหัสอาชีพ (Occupational Classification)

2131 นักเทคโนโลยีชีวภาพ

นักเทคโนโลยีชีวภาพ ระดับ 5



6. คำอธิบายหน่วยสมรรถนะ (Description of Unit of Competency)

       ผู้ที่ผ่านหน่วยสมรรถนะนี้ สามารถดำเนินกระบวนการหมักโดยใช้เชื้อจุลินทรีย์ได้ทั้งในรูปแบบการหมักทั่วไปและการหมักวัตถุดิบจากพืช โดยสามารถทดลองนำเชื้อจุลินทรีย์มาหมักร่วมกับองค์ประกอบต่าง ๆ ที่เหมาะสม พร้อมทั้งควบคุมปัจจัยที่มีผลต่อการหมัก เช่น อุณหภูมิ ความชื้น pH และระยะเวลา นอกจากนี้ยังสามารถประเมินผลและรายงานผลการหมักได้อย่างถูกต้องตามหลักวิชาการและมาตรฐานที่กำหนด


7. สำหรับระดับคุณวุฒิ
1 2 3 4 5 6 7 8

8. กลุ่มอาชีพ (Sector)

นักวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพ


9. ชื่ออาชีพและรหัสอาชีพอื่นที่หน่วยสมรรถนะนี้สามารถใช้ได้ (ถ้ามี)

1. นักเทคโนโลยีชีวภาพทางด้านสิ่งแวดล้อม  

2. นักเทคโนโลยีชีวภาพทางการเกษตร  

3. นักเทคโนโลยีชีวภาพทางการแพทย์  

4. นักเทคโนโลยีชีวภาพทางอาหาร


10. ข้อกำหนดหรือกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง (Licensing or Regulation Related) (ถ้ามี)
N/A

11. สมรรถนะย่อยและเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Elements and Performance Criteria)
หน่วยสมรรถนะย่อย (EOC) เกณฑ์ในการปฏิบัติงาน (Performance Criteria) รหัส PC
(ตามเล่มมาตรฐาน)
รหัส PC
(จากระบบ)
B-13.01

ดำเนินการหมักของเชื้อจุลินทรีย์

1. อธิบายหลักการของกระบวนการหมักของเชื้อจุลินทรีย์

B-13.01.01 232415
B-13.01

ดำเนินการหมักของเชื้อจุลินทรีย์

2. นำเชื้อจุลินทรีย์ผสมกับองค์ประกอบที่เกี่ยวข้องกับการหมักที่เหมาะสม

B-13.01.02 232416
B-13.01

ดำเนินการหมักของเชื้อจุลินทรีย์

3. ควบคุมปัจจัยต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการหมักได้ถูกต้องตามวิธีการที่กำหนด (เช่น วิธีการหมักแบบควบคุมสภาวะ (Controlled Fermentation), วิธีการหมักแบบตู้เขย่า (Shake Flask Fermentation), วิธีการหมักแบบไร้ออกซิเจน (Anaerobic Fermentation), วิธีการหมักแบบต่อเนื่อง (Continuous Fermentation), วิธีการหมักแบบกึ่งต่อเนื่อง (Fed-Batch Fermentation), วิธีการหมักแบบ Solid-State Fermentation (SSF) และวิธีการหมักแบบ Submerged Fermentation (SmF) เป็นต้น)

B-13.01.03 232417
B-13.01

ดำเนินการหมักของเชื้อจุลินทรีย์

4. ประเมินและรายงานผลการหมักของเชื้อจุลินทรีย์

B-13.01.04 232418
B-13.02

ดำเนินการหมักวัตถุดิบจากพืช

1. อธิบายหลักการของกระบวนการหมักวัตถุดิบจากพืช

B-13.02.01 232423
B-13.02

ดำเนินการหมักวัตถุดิบจากพืช

2. นำเชื้อจุลินทรีย์ผสมกับองค์ประกอบที่เกี่ยวข้องกับการหมักวัตถุดิบจากพืช

B-13.02.02 232424
B-13.02

ดำเนินการหมักวัตถุดิบจากพืช

3. ควบคุมปัจจัยต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการหมักวัตถุดิบจากพืชได้ถูกต้องตามวิธีการที่กำหนด

B-13.02.03 232425
B-13.02

ดำเนินการหมักวัตถุดิบจากพืช

4. ประเมินผลการหมักและรายงานผลการหมักวัตถุดิบจากพืช

B-13.02.04 232426

12. ความรู้และทักษะก่อนหน้าที่จำเป็น (Pre-requisite Skill & Knowledge)

B-2 จัดเตรียมและจัดเก็บอุปกรณ์สำหรับการปฏิบัติงาน

B-3 การเก็บตัวอย่างชีวภาพเบื้องต้นเพื่อการวิเคราะห์

B-4 จัดเตรียมสารเคมีสำหรับใช้ในห้องปฏิบัติการ

B-6 ตรวจสอบสมบัติทางกายภาพตัวอย่างเบื้องต้น

B-7 เก็บรักษา (Preserve) ตัวอย่างสำหรับการทดสอบ


13. ทักษะและความรู้ที่ต้องการ (Required Skills and Knowledge)

(ก) ความต้องการด้านทักษะ

- ทักษะการเตรียมส่วนผสมเพื่อเริ่มต้นการหมัก

- ทักษะการควบคุมสภาพแวดล้อมให้เหมาะสมต่อการหมัก

- ทักษะการสังเกต วิเคราะห์ และทักษะการบันทึกผลการหมัก

- ทักษะการรายงานผลการทดลองอย่างเป็นระบบ

(ข) ความต้องการด้านความรู้

- ความรู้เกี่ยวกับหลักการหมักของเชื้อจุลินทรีย์

- ความรู้เกี่ยวกับประเภทของการหมัก (แอลกอฮอล์ กรด แลคติก ฯลฯ)

- ความรู้เกี่ยวกับบทบาทของเชื้อจุลินทรีย์ในกระบวนการหมัก

- ความรู้เกี่ยวกับองค์ประกอบที่จำเป็นต่อการหมัก

- ความรู้เกี่ยวกับปัจจัยที่มีผลต่อการหมัก เช่น อุณหภูมิ pH ความชื้น และระยะเวลา

- ความรู้เกี่ยวกับการเลือกวัตถุดิบเพื่อดำเนินการหมัก


14. หลักฐานที่ต้องการ (Evidence Guide)

หลักฐานที่ต้องการจะกำหนดข้อแนะนำเกี่ยวกับการประเมินและควรที่จะใช้ประกอบร่วมกันกับเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Performance Criteria) และความรู้ที่ต้องการ (Required Skill and Knowledge)

(ก) หลักฐานการปฏิบัติงาน (Performance Evidence)

    1. เอกสาร/หลักฐานรับรองการทำงาน หรือ

    2. เอกสาร/หลักฐานการอบรมเชิงปฏิบัติการ หรือ

    3. เอกสาร/หลักฐานที่เกี่ยวข้อง

(ข) หลักฐานความรู้ (Knowledge Evidence)

    1. ผลการสัมภาษณ์ หรือ

    2. ผลการทดสอบความรู้ หรือ

    3. ใบรับรองผลการศึกษา 

(ค) คำแนะนำในการประเมิน

ผู้เข้ารับการประเมินต้องผ่านการประเมินที่ครอบคลุมในทุกสมรรถนะย่อยขอบเขตความรู้และทักษะที่กำหนดในกรณีที่ผู้รับการประเมินผ่านไม่ครบตามเกณฑ์กำหนด ผู้ประเมินต้องแจ้งหน่วยสมรรถนะและสมรรถนะย่อยที่ไม่ผ่านให้ผู้รับการประเมินไปทบทวนสมรรถนะที่ยังไม่ผ่านและสามารถกลับมาทดสอบสมรรถนะใหม่อีกครั้ง





    (ง) วิธีการประเมิน

       1. การประเมินความรู้และทักษะปฏิบัติในหน่วยสมรรถนะนี้ จะต้องดำเนินการโดยองค์กรที่มีหน้าที่รับการรับรองสมรรถนะของบุคคลตามมาตรฐานอาชีพที่ขึ้นทะเบียนเท่านั้น

       2. การประเมินความรู้ในหน่วยสมรรถนะนี้ กำหนดให้ทำการสอบข้อเขียนแบบปรนัย 4 ตัวเลือก 


15. ขอบเขต (Range Statement)

ดำเนินกระบวนการหมักของเชื้อจุลินทรีย์และการหมักวัตถุดิบจากพืช โดยเน้นองค์ประกอบที่จำเป็นในการหมัก เช่น แหล่งอาหาร ความชื้น อุณหภูมิ และ pH รวมถึงการควบคุมปัจจัยที่มีผลต่อประสิทธิภาพของการหมัก ฝึกปฏิบัติการเตรียมการหมัก การควบคุมกระบวนการ การสังเกตผล และการประเมินผลผลิตที่ได้จากการหมัก ตลอดจนการจัดทำรายงานผลการทดลอง

(ก) คำแนะนำ

     1. สำหรับผู้เข้ารับการประเมินในหน่วยสมรรถนะนี้ ดำเนินกระบวนการหมักของเชื้อจุลินทรีย์และการหมักวัตถุดิบจากพืช โดยเน้นองค์ประกอบที่จำเป็นในการหมัก รวมถึงการควบคุมปัจจัยที่มีผลต่อประสิทธิภาพของการหมัก ซึ่งผู้เข้ารับการประเมินควรเตรียมหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับหน่วยสมรรถนะนี้ ทั้งหลักฐานการปฏิบัติงาน และหลักฐานความรู้มาเพื่อประกอบการพิจารณาด้วย

     2. สำหรับเจ้าหน้าที่สอบจะต้องพิจารณาหลักฐานการปฏิบัติงานและหลักฐานความรู้ให้ตรงตามที่ระบุไว้ในหน่วยสมรรถนะนี้

(ข) คำอธิบายรายละเอียด

     1. กระบวนการหมัก หมายถึง กระบวนการทางชีวเคมีที่สิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก เช่น เชื้อจุลินทรีย์ (แบคทีเรีย ยีสต์ หรือรา) เปลี่ยนแปลงสารอินทรีย์ โดยเฉพาะคาร์โบไฮเดรตให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์อื่น เช่น กรดอินทรีย์ ก๊าซ หรือแอลกอฮอล์ โดยไม่ต้องใช้ออกซิเจน (หรือใช้น้อยมาก) กระบวนการนี้นิยมใช้ในอุตสาหกรรมอาหาร การเกษตร และชีวภาพ เช่น การหมักน้ำตาลให้เป็นแอลกอฮอล์ การหมักน้ำนมให้เป็นโยเกิร์ต หรือการหมักพืชเพื่อผลิตปุ๋ยอินทรีย์หรือสารชีวภาพต่าง ๆ 


16. หน่วยสมรรถนะร่วม (ถ้ามี)
N/A

17. อุตสาหกรรมร่วม/กลุ่มอาชีพร่วม (ถ้ามี)
N/A

18. รายละเอียดกระบวนการและวิธีการประเมิน (Assessment Description and Procedure)

1. ข้อสอบปรนัย 4 ตัวเลือก



ยินดีต้อนรับ