หน่วยสมรรถนะ

หน่วยสมรรถนะ

วิเคราะห์สารทุติยภูมิจากเชื้อจุลินทรีย์

สาขาวิชาชีพเทคโนโลยีชีวภาพ


รายละเอียดหน่วยสมรรถนะ


1. รหัสหน่วยสมรรถนะ BIT-XARA-090A

2. ชื่อหน่วยสมรรถนะ วิเคราะห์สารทุติยภูมิจากเชื้อจุลินทรีย์

3. ทบทวนครั้งที่ 1 / 2568

4. สร้างใหม่ ปรับปรุง

5. สำหรับชื่ออาชีพและรหัสอาชีพ (Occupational Classification)

2131 นักเทคโนโลยีชีวภาพ

นักเทคโนโลยีชีวภาพ ระดับ 4

 



6. คำอธิบายหน่วยสมรรถนะ (Description of Unit of Competency)

       ผู้ที่ผ่านหน่วยสมรรถนะนี้มีความรู้เกี่ยวกับหลักการและวิธีการแยกและจำแนกสารทุติยภูมิที่ผลิตจากเชื้อจุลินทรีย์ เช่น สารต้านจุลชีพ เอนไซม์ หรือสารชีวภาพอื่น ๆ ที่มีความสำคัญทางอุตสาหกรรมและการแพทย์ ปฏิบัติการแยกสารโดยใช้เทคนิคต่าง ๆ เช่นได้ การตกตะกอน การสกัด การโครมาโตกราฟี การวิเคราะห์ชนิดของสารด้วยวิธีทางเคมีหรือชีววิทยา รวมถึงการประเมินคุณสมบัติของสารเพื่อการประยุกต์ใช้ในงานวิจัย พัฒนา หรืออุตสาหกรรมชีวภาพ


7. สำหรับระดับคุณวุฒิ
1 2 3 4 5 6 7 8

8. กลุ่มอาชีพ (Sector)

นักเทคโนโลยีชีวภาพ


9. ชื่ออาชีพและรหัสอาชีพอื่นที่หน่วยสมรรถนะนี้สามารถใช้ได้ (ถ้ามี)

1. นักเทคโนโลยีชีวภาพทางด้านสิ่งแวดล้อม            

2. นักเทคโนโลยีชีวภาพทางการเกษตร 

3. นักเทคโนโลยีชีวภาพทางการแพทย์            

4. นักเทคโนโลยีชีวภาพทางด้านอาหาร


10. ข้อกำหนดหรือกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง (Licensing or Regulation Related) (ถ้ามี)
N/A

11. สมรรถนะย่อยและเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Elements and Performance Criteria)
หน่วยสมรรถนะย่อย (EOC) เกณฑ์ในการปฏิบัติงาน (Performance Criteria) รหัส PC
(ตามเล่มมาตรฐาน)
รหัส PC
(จากระบบ)
B-12.01

แยกสารทุติยภูมิจากเชื้อจุลินทรีย์

1. อธิบายหลักการแยกสารทุติยภูมิจากเชื้อจุลินทรีย์

B-12.01.01 232401
B-12.01

แยกสารทุติยภูมิจากเชื้อจุลินทรีย์

2. เลือกวิธีการแยกสารสารทุติยภูมิที่เหมาะสมกับชนิดของเชื้อจุลินทรีย์และลักษณะสาร

B-12.01.02 232402
B-12.01

แยกสารทุติยภูมิจากเชื้อจุลินทรีย์

3. คัดแยกสารทุติยภูมิจากเชื้อจุลินทรีย์ตามวิธีการคัดแยกที่เลือก

B-12.01.03 232403
B-12.01

แยกสารทุติยภูมิจากเชื้อจุลินทรีย์

4. วิเคราะห์และแปรผลคุณสมบัติของสารทุติยภูมิจากเชื้อจุลินทรีย์ที่ได้จากการแยก

B-12.01.04 232404
B-12.02

จำแนกชนิดสารทุติยภูมิจากเชื้อจุลินทรีย์

1. อธิบายหลักการและระบุชนิดสารทุติยภูมิจากเชื้อจุลินทรีย์

B-12.02.01 232408
B-12.02

จำแนกชนิดสารทุติยภูมิจากเชื้อจุลินทรีย์

2. ระบุชนิดสารทุติยภูมิจากเชื้อจุลินทรีย์

B-12.02.02 232409
B-12.02

จำแนกชนิดสารทุติยภูมิจากเชื้อจุลินทรีย์

3. วิเคราะห์และแปลผลข้อมูลเพื่อจำแนกชนิดสารทุติยภูมิ

B-12.02.03 232410
B-12.02

จำแนกชนิดสารทุติยภูมิจากเชื้อจุลินทรีย์

4. จัดทำรายงานการวิเคราะห์ชนิดสารทุติยภูมิจากเชื้อจุลินทรีย์ตามวิธีการ (Thin Layer Chromatography (TLC), High Performance Liquid Chromatography (HPLC), Gas Chromatography-Mass Spectrometry (GC-MS), Liquid Chromatography–Mass Spectrometry (LC-MS) เป็นต้น)

B-12.02.04 232411

12. ความรู้และทักษะก่อนหน้าที่จำเป็น (Pre-requisite Skill & Knowledge)

B-2 จัดเตรียมและจัดเก็บอุปกรณ์สำหรับการปฏิบัติงาน

B-3 การเก็บตัวอย่างชีวภาพเบื้องต้นเพื่อการวิเคราะห์

B-4 จัดเตรียมสารเคมีสำหรับใช้ในห้องปฏิบัติการ

B-6 ตรวจสอบสมบัติทางกายภาพตัวอย่างเบื้องต้น

B-7 เก็บรักษา (Preserve) ตัวอย่างสำหรับการทดสอบ

B-9 เพาะเลี้ยงเชื้อจุลินทรีย์


13. ทักษะและความรู้ที่ต้องการ (Required Skills and Knowledge)

(ก) ความต้องการด้านทักษะ

- ทักษะการแยกสารทุติยภูมิจากเชื้อจุลินทรีย์

- ทักษะเกี่ยวกับหลักการและวิธีการระบุชนิดของสารทุติยภูมิ

- ทักษะเกี่ยวกับแนวทางการประเมินคุณสมบัติของสารที่แยกได้

(ข) ความต้องการด้านความรู้

- ความรู้ในขั้นตอนการเลือกและดำเนินการแยกสารทุติยภูมิจากเชื้อจุลินทรีย์

- ความรู้เกี่ยวกับประเภทของสารทุติยภูมิและคุณสมบัติสารทุติยภูมิแต่ละประเภท

- ความรู้ในการแปรผลและประเมินคุณสมบัติของสารที่แยก

- ความรู้เกี่ยวกับชนิดของสารทุติยภูมิจากข้อมูลการวิเคราะห์

- ความรู้เกี่ยวกับวิธีการจดบันทึกและรายงานผลการวิเคราะห์


14. หลักฐานที่ต้องการ (Evidence Guide)

หลักฐานที่ต้องการจะกำหนดข้อแนะนำเกี่ยวกับการประเมินและควรที่จะใช้ประกอบร่วมกันกับเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Performance Criteria) และความรู้ที่ต้องการ (Required Skill and Knowledge)

(ก) หลักฐานการปฏิบัติงาน (Performance Evidence)

    1. เอกสาร/หลักฐานรับรองการทำงาน หรือ

    2. เอกสาร/หลักฐานการอบรมเชิงปฏิบัติการ หรือ

    3. เอกสาร/หลักฐานที่เกี่ยวข้อง

(ข) หลักฐานความรู้ (Knowledge Evidence)

    1. ผลการสัมภาษณ์ หรือ

    2. ผลการทดสอบความรู้ หรือ

    3. ใบรับรองผลการศึกษา 

(ค) คำแนะนำในการประเมิน

ผู้เข้ารับการประเมินต้องผ่านการประเมินที่ครอบคลุมในทุกสมรรถนะย่อยขอบเขตความรู้และทักษะที่กำหนดในกรณีที่ผู้รับการประเมินผ่านไม่ครบตามเกณฑ์กำหนด ผู้ประเมินต้องแจ้งหน่วยสมรรถนะและสมรรถนะย่อยที่ไม่ผ่านให้ผู้รับการประเมินไปทบทวนสมรรถนะที่ยังไม่ผ่านและสามารถกลับมาทดสอบสมรรถนะใหม่อีกครั้ง

    (ง) วิธีการประเมิน

      1. การประเมินความรู้และทักษะปฏิบัติในหน่วยสมรรถนะนี้ จะต้องดำเนินการโดยองค์กรที่มีหน้าที่รับการรับรองสมรรถนะของบุคคลตามมาตรฐานอาชีพที่ขึ้นทะเบียนเท่านั้น

      2. การประเมินความรู้ในหน่วยสมรรถนะนี้ กำหนดให้ทำการสอบข้อเขียนแบบปรนัย 4 ตัวเลือก


15. ขอบเขต (Range Statement)

ดำเนินการแยกและระบุสารทุติยภูมิจากเชื้อจุลินทรีย์ โดยเน้นการฝึกปฏิบัติคัดแยกสารทุติยภูมิด้วยเทคนิคเบื้องต้น เช่น การสกัด การตกตะกอน การกรอง และการวิเคราะห์ด้วยเครื่องมือพื้นฐาน พร้อมทั้งเรียนรู้การจำแนกชนิดของสารทุติยภูมิโดยใช้ข้อมูลคุณสมบัติทางเคมีหรือชีวภาพที่เกี่ยวข้อง 

(ก) คำแนะนำ

   1. สำหรับผู้เข้ารับการประเมินในหน่วยสมรรถนะนี้ ต้องมีความรู้และสามารถดำเนินการแยกและระบุสารทุติยภูมิจากเชื้อจุลินทรีย์ โดยเน้นการฝึกปฏิบัติคัดแยกสารทุติยภูมิด้วยเทคนิคเบื้องต้น และการวิเคราะห์ด้วยเครื่องมือพื้นฐาน พร้อมทั้งเรียนรู้การจำแนกชนิดของสารทุติยภูมิโดยใช้ข้อมูลคุณสมบัติทางเคมีหรือชีวภาพที่เกี่ยวข้อง ซึ่งผู้เข้ารับการประเมินควรเตรียมหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับหน่วยสมรรถนะนี้ ทั้งหลักฐานการปฏิบัติงาน และหลักฐานความรู้มาเพื่อประกอบการพิจารณาด้วย

   2. สำหรับเจ้าหน้าที่สอบจะต้องพิจารณาหลักฐานการปฏิบัติงานและหลักฐานความรู้ให้ตรงตามที่ระบุไว้ในหน่วยสมรรถนะนี้

(ข) คำอธิบายรายละเอียด

   1. สารทุติยภูมิ (Secondary Metabolites) หมายถึง สารประกอบทางเคมีที่ผลิตขึ้นโดยสิ่งมีชีวิต เช่น จุลินทรีย์ พืช หรือสัตว์ ซึ่งไม่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตหรือการดำรงชีวิตพื้นฐานของสิ่งมีชีวิตนั้นโดยตรง (ต่างจากสารปฐมภูมิ เช่น กรดอะมิโน น้ำตาล ไขมัน) แต่สารเหล่านี้มักมีบทบาทสำคัญในการป้องกันตัว การสื่อสาร หรือการแข่งขันกับสิ่งมีชีวิตอื่น


16. หน่วยสมรรถนะร่วม (ถ้ามี)
N/A

17. อุตสาหกรรมร่วม/กลุ่มอาชีพร่วม (ถ้ามี)
N/A

18. รายละเอียดกระบวนการและวิธีการประเมิน (Assessment Description and Procedure)

1. ข้อสอบปรนัย 4 ตัวเลือก



ยินดีต้อนรับ