หน่วยสมรรถนะ
เพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชและเซลล์สัตว์
สาขาวิชาชีพเทคโนโลยีชีวภาพ
รายละเอียดหน่วยสมรรถนะ
| 1. รหัสหน่วยสมรรถนะ | BIT-CJRH-088A |
| 2. ชื่อหน่วยสมรรถนะ | เพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชและเซลล์สัตว์ |
| 3. ทบทวนครั้งที่ | 1 / 2568 |
| 4. สร้างใหม่ |
|
ปรับปรุง |
|
| 5. สำหรับชื่ออาชีพและรหัสอาชีพ (Occupational Classification) | |
|
2131 นักเทคโนโลยีชีวภาพ |
|
| 6. คำอธิบายหน่วยสมรรถนะ (Description of Unit of Competency) | |
|
ผู้ที่ผ่านการประเมินหน่วยสมรรถนะนี้ จะมีความรู้และทักษะในการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชและเซลล์สัตว์ โดยสามารถอธิบายหลักการและเทคนิคต่างๆ ได้อย่างถูกต้อง รวมถึงสามารถปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพในขั้นตอนต่างๆ ได้แก่ การเตรียมชิ้นส่วนตัวอย่าง การทำให้ปลอดเชื้อ การเตรียมอาหารเลี้ยงเนื้อเยื่อ การย้ายชิ้นเนื้อเยื่อลงภาชนะเพาะเลี้ยง ตลอดจนการติดตามและประเมินผลการเจริญเติบโตของเนื้อเยื่อหรือเซลล์ ทั้งนี้ผู้ผ่านสมรรถนะสามารถวิเคราะห์และแก้ไขปัญหาที่อาจเกิดขึ้นในกระบวนการได้อย่างเหมาะสม ภายใต้สภาพแวดล้อมที่ควบคุมความสะอาดและปลอดเชื้อตามมาตรฐานสากล |
|
| 7. สำหรับระดับคุณวุฒิ |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
|
|
|
|
|
|
| 8. กลุ่มอาชีพ (Sector) | |
|
นักเทคโนโลยีชีวภาพ |
|
| 9. ชื่ออาชีพและรหัสอาชีพอื่นที่หน่วยสมรรถนะนี้สามารถใช้ได้ (ถ้ามี) | |
|
1. นักเทคโนโลยีชีวภาพทางด้านสิ่งแวดล้อม |
|
| 10. ข้อกำหนดหรือกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง (Licensing or Regulation Related) (ถ้ามี) | |
| N/A | |
| 11. สมรรถนะย่อยและเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Elements and Performance Criteria) |
| หน่วยสมรรถนะย่อย (EOC) | เกณฑ์ในการปฏิบัติงาน (Performance Criteria) | รหัส PC (ตามเล่มมาตรฐาน) |
รหัส PC (จากระบบ) |
|---|---|---|---|
| B-10.01 เตรียมความพร้อมในการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชและเซลล์สัตว์ |
1. อธิบายหลักการในการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชและเซลล์สัตว์ |
B-10.01.01 | 232354 |
| B-10.01 เตรียมความพร้อมในการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชและเซลล์สัตว์ |
2. เลือกและตัดชิ้นส่วนของตัวอย่างทดลองได้ขนาดที่พอดีกับการเพาะเลี้ยง |
B-10.01.02 | 232355 |
| B-10.01 เตรียมความพร้อมในการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชและเซลล์สัตว์ |
3. เก็บรักษาชิ้นส่วนของตัวอย่างทดลองได้ตามวิธีที่เหมาะสม (เช่น การแช่เย็น การแช่แข็ง การอบแห้ง/ทำให้แห้ง การใส่สารกันเสีย การเก็บในสารละลายเฉพาะ การใช้ไนโตรเจนเหลว หรือการปิดผนึก) |
B-10.01.03 | 232356 |
| B-10.02 เพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชและเซลล์สัตว์ตามวิธีที่กำหนด |
1. ทำให้ชิ้นส่วนของเนื้อเยื่อปลอดเชื้อตามวิธีที่ถูกต้อง |
B-10.02.01 | 232357 |
| B-10.02 เพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชและเซลล์สัตว์ตามวิธีที่กำหนด |
2. เตรียมอาหารเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชและสัตว์ได้ตามวิธีที่กำหนด (เช่น การแช่เย็น การแช่แข็ง การอบแห้ง/ทำให้แห้ง การใส่สารกันเสีย การเก็บในสารละลายเฉพาะ การใช้ไนโตรเจนเหลว หรือการปิดผนึก) |
B-10.02.02 | 232358 |
| B-10.02 เพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชและเซลล์สัตว์ตามวิธีที่กำหนด |
3. นำเนื้อเยื่อลงภาชนะเพาะเลี้ยงในปริมาณที่กำหนด |
B-10.02.03 | 232359 |
| B-10.02 เพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชและเซลล์สัตว์ตามวิธีที่กำหนด |
4. ติดตามผล ประเมินความก้าวหน้าของการเจริญเติบโตของเนื้อเยื่อหรือเซลล์ และแก้ไขปัญหาของการปฏิบัติงาน |
B-10.02.04 | 232360 |
| 12. ความรู้และทักษะก่อนหน้าที่จำเป็น (Pre-requisite Skill & Knowledge) | |
|
B-3 การเก็บตัวอย่างชีวภาพเบื้องต้นเพื่อการวิเคราะห์ |
|
| 13. ทักษะและความรู้ที่ต้องการ (Required Skills and Knowledge) | |
|
(ก) ความต้องการด้านทักษะ - ทักษะในการปฏิบัติงานเพื่อลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ (Aseptic technique) (ข) ความต้องการด้านความรู้ - ความรู้เกี่ยวกับการปฏิบัติงานเพื่อลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ (Aseptic technique) |
|
| 14. หลักฐานที่ต้องการ (Evidence Guide) | |
|
หลักฐานที่ต้องการจะกำหนดข้อแนะนำเกี่ยวกับการประเมินและควรที่จะใช้ประกอบร่วมกันกับเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Performance Criteria) และความรู้ที่ต้องการ (Required Skill and Knowledge) (ก) หลักฐานการปฏิบัติงาน (Performance Evidence)
|
|
| 15. ขอบเขต (Range Statement) | |
|
การตัดชิ้นส่วนเนื้อเยื่อพืชและเซลล์สัตว์ในขนาดที่เหมาะสม การทำให้ชิ้นส่วนปลอดเชื้อด้วยวิธีที่ถูกต้อง การเตรียมอาหารเลี้ยงเนื้อเยื่อที่เหมาะสมกับชนิดของตัวอย่าง การนำเนื้อเยื่อลงภาชนะเพาะเลี้ยงภายใต้สภาวะควบคุม รวมถึงการติดตามผลและประเมินการเจริญเติบโตของเนื้อเยื่อหรือเซลล์ พร้อมทั้งการแก้ไขปัญหาที่อาจเกิดขึ้นในกระบวนการเพาะเลี้ยง เช่น ความบริสุทธิ์ของเชื้อจุลินทรีย์ การปนเปื้อน (Contamination) สภาวะไม่เหมาะสมของอาหารเลี้ยง (Culture media) อุณหภูมิ แสง ความชื้นไม่เหมาะสม ปัญหาเรื่องเวลาและระยะการเลี้ยง (Subculture timing) ปัญหาจากเซลล์หรือเนื้อเยื่อที่นำมาใช้ (Explant/Cell source) ปัญหาเครื่องมือ/อุปกรณ์ รวมทั้งปัญหาจากผู้ปฏิบัติงานที่ไม่มีระบบติดตามผลหรือประเมินความก้าวหน้า เป็นต้น เพื่อเตรียมความพร้อมในการปฏิบัติงานจริงตามมาตรฐานสากล |
|
| 16. หน่วยสมรรถนะร่วม (ถ้ามี) | |
| N/A | |
| 17. อุตสาหกรรมร่วม/กลุ่มอาชีพร่วม (ถ้ามี) | |
| N/A | |
| 18. รายละเอียดกระบวนการและวิธีการประเมิน (Assessment Description and Procedure) | |
|
1. ข้อสอบปรนัย 4 ตัวเลือก |
|
