หน่วยสมรรถนะ

หน่วยสมรรถนะ

เพาะเลี้ยงเชื้อจุลินทรีย์

สาขาวิชาชีพเทคโนโลยีชีวภาพ


รายละเอียดหน่วยสมรรถนะ


1. รหัสหน่วยสมรรถนะ BIT-SRLX-087A

2. ชื่อหน่วยสมรรถนะ เพาะเลี้ยงเชื้อจุลินทรีย์

3. ทบทวนครั้งที่ 1 / 2568

4. สร้างใหม่ ปรับปรุง

5. สำหรับชื่ออาชีพและรหัสอาชีพ (Occupational Classification)

2131 นักเทคโนโลยีชีวภาพ

นักเทคโนโลยีชีวภาพ ระดับ 4

 

6. คำอธิบายหน่วยสมรรถนะ (Description of Unit of Competency)

       ผู้ที่ผ่านหน่วยสมรรถนะนี้มีความรู้และทักษะในการคัดแยกและเพาะเลี้ยงเชื้อจุลินทรีย์อย่างถูกต้อง โดยสามารถเลือกวิธีการคัดแยกและอาหารเลี้ยงเชื้อที่เหมาะสมกับชนิดของจุลินทรีย์ได้ ควบคุมสภาพแวดล้อม เช่น อุณหภูมิ แสง และความชื้นได้ตามข้อกำหนด สามารถตรวจสอบการเจริญของเชื้อด้วยวิธีที่เหมาะสม รวมถึงสามารถเก็บรักษาเชื้อจุลินทรีย์ตามวิธีมาตรฐาน และจัดทำบันทึกข้อมูลได้อย่างครบถ้วนและเป็นระบบ เพื่อรองรับการใช้งานในการวิจัยหรือการผลิตในห้องปฏิบัติการ

7. สำหรับระดับคุณวุฒิ
1 2 3 4 5 6 7 8

8. กลุ่มอาชีพ (Sector)

นักเทคโนโลยีชีวภาพ

9. ชื่ออาชีพและรหัสอาชีพอื่นที่หน่วยสมรรถนะนี้สามารถใช้ได้ (ถ้ามี)

1. นักเทคโนโลยีชีวภาพทางด้านสิ่งแวดล้อม  

2. นักเทคโนโลยีชีวภาพทางการเกษตร  

3. นักเทคโนโลยีชีวภาพทางการแพทย์  

4. นักเทคโนโลยีชีวภาพทางด้านอาหาร

10. ข้อกำหนดหรือกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง (Licensing or Regulation Related) (ถ้ามี)
N/A

11. สมรรถนะย่อยและเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Elements and Performance Criteria)
หน่วยสมรรถนะย่อย (EOC) เกณฑ์ในการปฏิบัติงาน (Performance Criteria) รหัส PC
(ตามเล่มมาตรฐาน)		 รหัส PC
(จากระบบ)
B-9.01

คัดแยกเชื้อจุลินทรีย์

1. อธิบายวิธีการคัดแยกเชื้อจุลินทรีย์แต่ละประเภทได้อย่างถูกต้อง

 B-9.01.01 232344
B-9.01

คัดแยกเชื้อจุลินทรีย์

2. เลือกวิธีการคัดแยกเชื้อจุลินทรีย์ที่เหมาะสมกับกับชนิดและลักษณะของเชื้อ

 B-9.01.02 232345
B-9.01

คัดแยกเชื้อจุลินทรีย์

3. แยกเชื้อจุลินทรีย์ได้ตามวิธีการที่เลือก

 B-9.01.03 232346
B-9.02

เพาะเลี้ยงเชื้อจุลินทรีย์ในอาหารเลี้ยงเชื้อ

1. อธิบายวิธีการเพาะเลี้ยงเชื้อจุลินทรีย์ในอาหารเลี้ยงเชื้อ

 B-9.02.01 232347
B-9.02

เพาะเลี้ยงเชื้อจุลินทรีย์ในอาหารเลี้ยงเชื้อ

2. เพาะเลี้ยงเชื้อลินทรีย์ในอาหารเลี้ยงเชื้อตามชนิดจุลินทรีย์ที่กำหนด

 B-9.02.02 232348
B-9.02

เพาะเลี้ยงเชื้อจุลินทรีย์ในอาหารเลี้ยงเชื้อ

3. บ่มเชื้อลินทรีย์ในอุณหภูมิ แสง และความชื้นที่เหมาะสม

 B-9.02.03 232349
B-9.02

เพาะเลี้ยงเชื้อจุลินทรีย์ในอาหารเลี้ยงเชื้อ

4. ตรวจสอบการเจริญของเชื้อจุลินทรีย์ด้วยวิธีที่เหมาะสม

 B-9.02.04 232350
B-9.03

เก็บรักษาเชื้อจุลินทรีย์ในสภาพที่เหมาะสมสำหรับนำไปใช้ต่อในงานวิจัยหรือกระบวนการที่เกี่ยวข้อง

1. อธิบายหลักการวิธีการเก็บรักษาเชื้อจุลินทรีย์ในสภาวะที่เหมาะสมสำหรับเชื้อแต่ละชนิด

 B-9.03.01 232351
B-9.03

เก็บรักษาเชื้อจุลินทรีย์ในสภาพที่เหมาะสมสำหรับนำไปใช้ต่อในงานวิจัยหรือกระบวนการที่เกี่ยวข้อง

2. จัดเก็บเชื้อจุลินทรีย์ตามวิธีที่กำหนดสำหรับเชื้อแต่ละชนิดตามวิธีที่กำหนดสำหรับเชื้อแต่ละชนิด

 B-9.03.02 232352
B-9.03

เก็บรักษาเชื้อจุลินทรีย์ในสภาพที่เหมาะสมสำหรับนำไปใช้ต่อในงานวิจัยหรือกระบวนการที่เกี่ยวข้อง

 3. จัดทำบันทึกผลการเก็บเชื้อ B-9.03.03 232353

12. ความรู้และทักษะก่อนหน้าที่จำเป็น (Pre-requisite Skill & Knowledge)

B-2 จัดเตรียมและจัดเก็บอุปกรณ์สำหรับการปฏิบัติงาน

B-3 การเก็บตัวอย่างชีวภาพเบื้องต้นเพื่อการวิเคราะห์

B-4 จัดเตรียมสารเคมีสำหรับใช้ในห้องปฏิบัติการ

B-5 การบริหารจัดการสารเคมีและของเสียจากห้องปฏิบัติการ

13. ทักษะและความรู้ที่ต้องการ (Required Skills and Knowledge)

(ก) ความต้องการด้านทักษะ

- ทักษะเกี่ยวกับการเลือกวิธีการคัดแยกเชื้อจุลินทรีย์ที่เหมาะสมตามชนิดและวัตถุประสงค์

- ทักษะการแยกเชื้อโดยใช้เทคนิคทางห้องปฏิบัติการอย่างถูกต้องและปลอดภัย

- ทักษะการตรวจสอบและยืนยันลักษณะของเชื้อที่แยกได้อย่างแม่นยำ

- ทักษะจัดเก็บเชื้อที่แยกได้ในสภาพที่เหมาะสมเพื่อใช้ต่อในงานวิจัยหรือการวิเคราะห์

(ข) ความต้องการด้านความรู้

- ความรู้เกี่ยวกับความหมายและหลักการของการคัดแยกเชื้อจุลินทรีย์

- ความรู้ในวิธีการและเทคนิคต่าง ๆ ในการแยกเชื้อ เช่น การปาดเชื้อ การเจริญเติบโตในอาหารเลี้ยงเชื้อ

- ความรู้เกี่ยวกับความสำคัญของการแยกเชื้อบริสุทธิ์เพื่อการศึกษาและวิเคราะห์

- ความรู้เกี่ยวกับลักษณะเฉพาะของเชื้อจุลินทรีย์แต่ละชนิด

14. หลักฐานที่ต้องการ (Evidence Guide)

หลักฐานที่ต้องการจะกำหนดข้อแนะนำเกี่ยวกับการประเมินและควรที่จะใช้ประกอบร่วมกันกับเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Performance Criteria) และความรู้ที่ต้องการ (Required Skill and Knowledge)

(ก) หลักฐานการปฏิบัติงาน (Performance Evidence)

    1. เอกสาร/หลักฐานรับรองการทำงาน หรือ

    2. เอกสาร/หลักฐานการอบรมเชิงปฏิบัติการ หรือ

    3. เอกสาร/หลักฐานที่เกี่ยวข้อง

(ข) หลักฐานความรู้ (Knowledge Evidence)

    1. ผลการสัมภาษณ์ หรือ

    2. ผลการทดสอบความรู้ หรือ

    3. ใบรับรองผลการศึกษา

(ค) คำแนะนำในการประเมิน

ผู้เข้ารับการประเมินต้องผ่านการประเมินที่ครอบคลุมในทุกสมรรถนะย่อยขอบเขตความรู้และทักษะที่กำหนดในกรณีที่ผู้รับการประเมินผ่านไม่ครบตามเกณฑ์กำหนด ผู้ประเมินต้องแจ้งหน่วยสมรรถนะและสมรรถนะย่อยที่ไม่ผ่านให้ผู้รับการประเมินไปทบทวนสมรรถนะที่ยังไม่ผ่านและสามารถกลับมาทดสอบสมรรถนะใหม่อีกครั้ง

    (ง) วิธีการประเมิน

       1. การประเมินความรู้และทักษะปฏิบัติในหน่วยสมรรถนะนี้ จะต้องดำเนินการโดยองค์กรที่มีหน้าที่รับการรับรองสมรรถนะของบุคคลตามมาตรฐานอาชีพที่ขึ้นทะเบียนเท่านั้น

       2. การประเมินความรู้ในหน่วยสมรรถนะนี้ กำหนดให้ทำการสอบข้อเขียนแบบปรนัย 4 ตัวเลือก

15. ขอบเขต (Range Statement)

เรียนรู้และปฏิบัติเกี่ยวกับการคัดแยกเชื้อจุลินทรีย์โดยเลือกวิธีที่เหมาะสมตามชนิดของเชื้อ การเพาะเลี้ยงเชื้อในอาหารเลี้ยงเชื้อที่ถูกต้อง รวมถึงการควบคุมสภาพบ่มเชื้อ เช่น อุณหภูมิ แสง และความชื้น การตรวจสอบการเจริญเติบโตของเชื้อด้วยวิธีที่เหมาะสม และการเก็บรักษาเชื้อจุลินทรีย์ตามมาตรฐานที่กำหนด พร้อมทั้งการจัดทำบันทึกการเก็บเชื้ออย่างครบถ้วน



(ก) คำแนะนำ

   1. สำหรับผู้เข้ารับการประเมินในหน่วยสมรรถนะนี้ ต้องมีความรู้และสามารถคัดแยกเชื้อจุลินทรีย์โดยเลือกวิธีที่เหมาะสมตามชนิดของเชื้อ การเพาะเลี้ยงเชื้อในอาหารเลี้ยงเชื้อที่ถูกต้อง รวมถึงการควบคุมสภาพบ่มเชื้อ การตรวจสอบการเจริญของเชื้อด้วยวิธีที่เหมาะสม และการเก็บรักษาเชื้อจุลินทรีย์ตามมาตรฐานที่กำหนด ซึ่งผู้เข้ารับการประเมินควรเตรียมหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับหน่วยสมรรถนะนี้ ทั้งหลักฐานการปฏิบัติงาน และหลักฐานความรู้มาเพื่อประกอบการพิจารณาด้วย

   2. สำหรับเจ้าหน้าที่สอบจะต้องพิจารณาหลักฐานการปฏิบัติงานและหลักฐานความรู้ให้ตรงตามที่ระบุไว้ในหน่วยสมรรถนะนี้

(ข) คำอธิบายรายละเอียด

   1. การเพาะเลี้ยงเชื้อ หมายถึง กระบวนการเจริญเติบโตและเพิ่มจำนวนของจุลินทรีย์ในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม โดยใช้วัสดุอาหารเลี้ยงเชื้อ (Culture media) ที่มีสารอาหารจำเป็น เพื่อส่งเสริมการเจริญเติบโตของเชื้อเหล่านั้น โดยต้องควบคุมปัจจัยต่าง ๆ เช่น อุณหภูมิ ความชื้น และสภาพแสงให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสมกับชนิดของเชื้อ

   2. คัดแยกเชื้อจุลินทรีย์ หมายถึง กระบวนการแยกเชื้อจุลินทรีย์ชนิดใดชนิดหนึ่งออกจากกลุ่มเชื้อหลายชนิดในตัวอย่าง เพื่อให้ได้เชื้อที่บริสุทธิ์หรือเชื้อเดี่ยว ซึ่งสามารถนำไปศึกษา วิเคราะห์ หรือเพาะเลี้ยงต่อไปได้อย่างถูกต้องและแม่นยำ 

16. หน่วยสมรรถนะร่วม (ถ้ามี)
N/A

17. อุตสาหกรรมร่วม/กลุ่มอาชีพร่วม (ถ้ามี)
N/A

18. รายละเอียดกระบวนการและวิธีการประเมิน (Assessment Description and Procedure)

1. ข้อสอบปรนัย 4 ตัวเลือก 

กลับ

ยินดีต้อนรับ