สามารถวิเคราะห์โครงสร้างและหน้าที่ของเครื่องจักรในกระบวนการชุบได้ ประเมินสภาพเครื่องจักรและระบุปัญหาที่อาจเกิดขึ้นได้อย่างถูกต้อง วางแผนการซ่อมบำรุงเชิงป้องกัน และซ่อมบำรุงเมื่อเกิดเหตุขัดข้องได้อย่างถูกต้อง

อุตสาหกรรมผลิตเครื่องจักรกลและโลหะการ

อาชีพนักจัดการในกระบวนการชุบโลหะด้วยไฟฟ้า ระดับ 6

N/A

N/A

(ก) ความต้องการด้านทักษะ

1. ทักษะการตรวจสอบสภาพเครื่องจักรเบื้องต้น

2. ทักษะการตรวจสอบสภาพภายนอกของเครื่องจักรและอุปกรณ์

3. ทักษะการตรวจสอบการทำงานของระบบไฟฟ้าและวงจรควบคุม

4. ทักษะการตรวจสอบค่าพารามิเตอร์ทางเทคนิค

5. ทักษะการวิเคราะห์สาเหตุของปัญหาที่เกิดขึ้น

(ข) ความต้องการด้านความรู้

1. ความรู้เกี่ยวกับชื่อและประเภทเครื่องจักรหรืออุปกรณ์ในกระบวนการชุบโลหะด้วยไฟฟ้า

2. ความรู้เกี่ยวกับโครงสร้างหรือส่วนประกอบหลักของเครื่องจักรแต่ละประเภท

3. ความรู้เกี่ยวกับหน้าที่ของเครื่องจักรและอุปกรณ์แต่ละชนิด

(ก) หลักฐานการปฏิบัติงาน ( Performance Evidence )

1. เอกสารรับรองการฝึกอบรม

2. แฟ้มสะสมผลงาน (Portfolio) 

3. เอกสารรับรองการปฏิบัติงานจากสถานประกอบการ 

4. เอกสารรับรองผลงานจากผู้ประกอบการ 

5. เอกสารรับรองอื่นๆ ที่ออกจากหน่วยงานที่เชื่อถือได้ 

(ข) หลักฐานความรู้ (Knowledge Evidence)

1. เอกสารรับรองการฝึกอบรม

2. แฟ้มสะสมผลงาน (Portfolio) 

3. เอกสารรับรองการปฏิบัติงานจากสถานประกอบการ 

4. เอกสารรับรองผลงานจากผู้ประกอบการ 

5. เอกสารรับรองอื่นๆ ที่ออกจากหน่วยงานที่เชื่อถือได้ 

(ค) คำแนะนำในการประเมิน

หลักฐานที่ต้องการเพื่อแสดงถึงสมรรถนะในส่วนนี้ ต้องมีความสำคัญ ตรงตามสมรรถนะย่อยและเกณฑ์การปฏิบัติงาน โดยต้องแสดงถึง

1. ความรู้และทักษะที่เกี่ยวข้อง

2. วิธีการปฏิบัติงานในสถานที่ทำงานและกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง

3. ขอบเขตด้านอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง

(ง) วิธีการประเมิน    

พิจารณาจากร่องรอยหลักฐานที่เกี่ยวข้อง ทั้งหลักฐานด้านปฏิบัติงาน และหลักฐานด้านความรู้

(ก) คำแนะนำ 

1. ผู้เข้ารับการประเมินสามารถระบุชื่อและประเภทเครื่องจักรหรืออุปกรณ์ในกระบวนการชุบโลหะด้วยไฟฟ้าได้อย่างถูกต้อง

2. ผู้เข้ารับการประเมินสามารถอธิบายโครงสร้างหรือส่วนประกอบหลักของเครื่องจักรแต่ละประเภทได้อย่างถูกต้อง

3. ผู้เข้ารับการประเมินสามารถอธิบายหน้าที่ของเครื่องจักรและอุปกรณ์แต่ละชนิดในระบบได้อย่างถูกต้อง

4. ผู้เข้ารับการประเมินสามารถตรวจสอบสภาพเครื่องจักรเบื้องต้นได้อย่างถูกต้อง

5. ผู้เข้ารับการประเมินสามารถตรวจสอบสภาพภายนอกของเครื่องจักรและอุปกรณ์ได้อย่างถูกต้อง

6. ผู้เข้ารับการประเมินสามารถตรวจสอบการทำงานของระบบไฟฟ้าและวงจรควบคุมได้อย่างถูกต้อง

7. ผู้เข้ารับการประเมินสามารถตรวจสอบค่าพารามิเตอร์ทางเทคนิคได้อย่างถูกต้อง

8. ผู้เข้ารับการประเมินสามารถวิเคราะห์สาเหตุของปัญหาที่เกิดขึ้นได้อย่างถูกต้อง

9. ผู้เข้ารับการประเมินสามารถจัดทำแผนการซ่อมบำรุงเชิงป้องกันสำหรับเครื่องจักรแต่ละประเภทได้อย่างถูกต้อง

10. ผู้เข้ารับการประเมินสามารถวางแผนการใช้วัสดุ อะไหล่ และเครื่องมือสำหรับงานบำรุงได้อย่างถูกต้อง

11. ผู้เข้ารับการประเมินสามารถวิเคราะห์สาเหตุของการหยุดเครื่อง และวางแผนการป้องกันไม่ให้เกิดซ้ำได้อย่างถูกต้อง

12. ผู้เข้ารับการประเมินสามารถวางแผนจัดลำดับความสำคัญของงานซ่อมเมื่อเกิดเหตุขัดข้องได้อย่างถูกต้อง

(ข) คำอธิบายรายละเอียด

1. รายชื่อและประเภทเครื่องจักร/อุปกรณ์ในกระบวนการชุบโลหะด้วยไฟฟ้า ได้แก่ 

1.1 อุปกรณ์แหล่งจ่ายไฟฟ้า (Power Supply Equipment) เช่น เครื่องจ่ายไฟฟ้ากระแสตรง ตู้ควบคุมวงจรไฟฟ้า อุปกรณ์วัด (Ammeter / Voltmeter) เป็นต้น 

1.2 ถังชุบและระบบจัดการน้ำยา (Plating Tank System) ถัง PVC / PP / PE / ไฟเบอร์กลาส ฮีตเตอร์ไฟฟ้าแบบจุ่ม (Immersion Heater) ตัวแขวนชิ้นงาน ปั๊มลม ตัวควบคุมอุณหภูมิ เป็นต้น

1.3 ระบบกรองและบำบัด (Filtration & Treatment) เช่น ปั๊มกรองสารเคมี เครื่องผสมน้ำยา ระบบบำบัดน้ำเสีย ตัวควบคุม pH  เป็นต้น

1.4 อุปกรณ์ควบคุมคุณภาพ (Testing & Inspection Equipment) เช่น Thickness Gauge XRF Analyzer Salt Spray Tester เป็นต้น

1.5 ระบบความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม (Safety & Ventilation System) เช่น  เครื่องดูดควันกรด อุปกรณ์ล้างสารเคมี ตู้เก็บสารเคมี อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) เป็นต้น

1.6 อุปกรณ์เสริมและเครื่องมือทั่วไป เช่น รอกไฟฟ้า รถเข็น อุปกรณ์ห้องแล็บ เป็นต้น

2. การตรวจสอบสภาพเครื่องจักรหรืออุปกรณ์ในกระบวนการชุบโลหะด้วยไฟฟ้า เป็นส่วนสำคัญของงาน บำรุงรักษาเชิงป้องกัน (Preventive Maintenance) เพื่อลดโอกาสเครื่องจักรเสียฉับพลัน ยืดอายุการใช้งานของอุปกรณ์และป้องกันคุณภาพงานชุบที่ผิดพลาด มีรายละเอียดดังนี้

2.1 กำหนดตารางตรวจสอบ (Inspection Schedule)

2.2 รายการอุปกรณ์และรายละเอียดการตรวจสอบ มีดังนี้

- แหล่งจ่ายไฟฟ้า (Rectifier / Power Supply) รายการตรวจสอบ เช่น กระแสและแรงดันตรงตามค่าที่ตั้งไว้หรือไม่ พัดลมระบายความร้อนทำงานหรือไม่ ความแน่นของสายไฟและคอนเนกเตอร์ เป็นต้น

- ถังชุบ (Plating Tank) รายการตรวจสอบ เช่น ผิวถังแตกร้าว รั่วซึมหรือไม่ ฝาถังหรือฝาครอบอยู่ในสภาพสมบูรณฉนวนหรือบุถังเสื่อมหรือไม่ เป็นต้น

- ระบบฮีตเตอร์และควบคุมอุณหภูมิ รายการตรวจสอบ เช่น ค่าอุณหภูมิตรงกับที่ตั้งไว้หรือไม่ ฮีตเตอร์สะอาด ไม่มีคราบเคมีเกาะ สายไฟและหัวต่อไม่หลุดหรือหลวม เป็นต้น

- ปั๊มน้ำยา / ปั๊มกรอง (Pump & Filtration) รายการตรวจสอบ เช่น ปั๊มทำงานสม่ำเสมอ เสียงไม่ดัง ไม่มีน้ำยาสารเคมีรั่วที่ข้อต่อ          ตรวจรอยรั่ว ไส้กรองไม่อุดตัน ตรวจแรงดันย้อนกลับ เป็นต้น

- ระบบลม / เป่าอากาศ (Air Blower & Diffuser) รายการตรวจสอบ เช่น ลมเข้าในถังสม่ำเสมอหรือไม่   ท่อเป่าลมอุดตันหรือแตก เป็นต้น

- อุปกรณ์แขวนชิ้นงาน (Cathode Hanger / Jig) รายการตรวจสอบ เช่น จุดสัมผัสไม่ดำหรือไหม้เกรียม ความแน่นของจุดจับ วัสดุไม่เป็นสนิม ไม่หลุดลอก เป็นต้น

- ระบบความปลอดภัยและระบายอากาศ รายการตรวจสอบ เช่น พัดลมดูดไอกรดทำงาน หน้ากากกันไอเคมีครบและใช้งานได้ ตรวจอุปกรณ์ PPE ระบบบำบัดไอกรด (scrubber) อยู่ในระดับปกติ เป็นต้น

3. การตรวจสอบค่าพารามิเตอร์ทางเทคนิคในกระบวนการชุบโลหะด้วยไฟฟ้า มีค่าพารามิเตอร์ทางเทคนิคที่ต้องตรวจสอบ (Critical Process Parameters) ดังต่อไปนี้

3.1 ค่า pH ของน้ำยา

3.2 กระแสไฟฟ้า (Current) และความหนาแน่นกระแส (Current Density)

3.3 อุณหภูมิของน้ำยา (Temperature)

3.4 ความเข้มข้นของโลหะ (Metal Ion Concentration)

3.5 การนำไฟฟ้าของน้ำยา (Conductivity)

3.6 การกวนของน้ำยา (Agitation / Stirring)

3.7 สารเติมแต่ง (Additives / Brighteners)

4. การวางแผนการใช้วัสดุ อะไหล่ และเครื่องมือสำหรับงานบำรุงในกระบวนการชุบโลหะด้วยไฟฟ้า เป็นขั้นตอนสำคัญที่ช่วยให้ ลดเวลา หยุดผลิต (downtime) ควบคุม ต้นทุนซ่อมบำรุงได้ดีขึ้น ป้องกันปัญหาเครื่องจักรเสียหายรุนแรง และทำให้กระบวนการชุบ มีเสถียรภาพและปลอดภัย เป้าหมายของการวางแผน มีดังนี้

4.1 ตรวจสอบและระบุอุปกรณ์สำคัญที่ต้องบำรุงรักษา

4.2 กำหนดวัสดุ อะไหล่ เครื่องมือที่ต้องใช้

4.3 วางตารางบำรุง ได้แก่ เชิงป้องกัน, เชิงแก้ไข, เชิงคาดการณ์

4.4 จัดทำสต๊อก (Spare Parts Inventory) ที่เหมาะสม

4.5 เตรียมชุดเครื่องมือให้พร้อมใช้งานเสมอ

5. การวางแผนจัดลำดับความสำคัญของงานซ่อมเมื่อเกิดเหตุขัดข้อง การวางแผนและจัดลำดับความสำคัญของ งานซ่อมเมื่อเกิดเหตุขัดข้อง (Breakdown Repair Prioritization) เป็นกระบวนการสำคัญในการบริหารจัดการซ่อมบำรุง เพื่อให้สามารถลดเวลา หยุดผลิต (downtime) ใช้ทรัพยากรและทีมซ่อม อย่างมีประสิทธิภาพ ลดความเสียหายทางคุณภาพ หรือความปลอดภัยทำให้งานซ่อมเป็นระบบ มีเหตุผล และตรวจสอบได้ สำหรับขั้นตอนการวางแผนและจัดลำดับความสำคัญของงานซ่อม มีดังต่อไปนี้ 

5.1 แจ้งเหตุและประเมินเบื้องต้น รายละเอียดที่แจ้ง เช่น ระบุเครื่องจักร/อุปกรณ์ที่เสีย อธิบายปัญหา เช่น ไฟไม่เข้า มอเตอร์ไม่หมุน บันทึกเวลาเริ่มเสีย ผู้แจ้งเหตุ

5.2 วิเคราะห์ความรุนแรง (Severity Assessment) ใช้หลักการ RPN (Risk Priority Number) หรือเกณฑ์แบบง่าย 3 ด้าน ได้แก่ ผลกระทบต่อการผลิต ผลกระทบด้านความปลอดภัย/สิ่งแวดล้อม และเวลาที่ต้องใช้ซ่อม (Time to Repair)

5.3 จัดลำดับความสำคัญ (Repair Priority Levels)

5.4 วางแผนทรัพยากรสำหรับการซ่อม

5.5 แบบฟอร์มวางแผนซ่อม (Maintenance Response Plan)

N/A

N/A

เครื่องมือประเมิน 

1. การสอบข้อเขียน

2. การสอบสัมภาษณ์

ดูรายละเอียดจากคู่มือประเมิน