นักโภชนาการ (Nutritionist)

ISCO 2265 ผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับอาหารเพื่อสุขภาพและนักโภชนาการ

 

เป็นผู้มีความรู้และทักษะในการส่งเสริมสุขภาพโดยประยุกต์ใช้หลักการทางโภชนาการร่วมกับหลักการดูแลสุขภาพแบบองค์รวม ได้แก่ การวิเคราะห์และสรุปผลความสัมพันธ์ของโภชนาการต่อการดูแลสุขภาพแบบองค์รวม การออกแบบโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพโดยระบุวัตถุประสงค์ กำหนดรูปแบบและขั้นตอนการดำเนินงานได้อย่างเหมาะสมกับบริบทของกลุ่มเป้าหมาย

ดำเนินกิจกรรมประเมินผล และทบทวนผลการดำเนินงานตามโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพได้อย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ

นักโภชนาการ (Nutritionist)

(ก) ความต้องการด้านทักษะ

1) ทักษะการวิเคราะห์และทำความเข้าใจสุขภาพแบบองค์รวมและโภชนาการ

2) ทักษะการออกแบบและจัดการโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพแบบบูรณาการ

3) ทักษะในการบริหารจัดการกิจกรรม การเตรียมงาน ประสานงาน การใช้สื่อสารสนเทศหรือเทคนิคที่เหมาะสม การติดตามผลในระยะสั้นและระยะยาว

4) ทักษะในการเลือกใช้เครื่องมือสำหรับการประเมินผลการดำเนินงานส่งเสริมสุขภาพ

5) ทักษะการวิเคราะห์และสรุปผลการดำเนินงานุ

6) ทักษะการทบทวนหลังปฏิบัติงาน (After action review)

 

(ข) ความต้องการด้านความรู้

1) ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับสุขภาพแบบองค์รวม (Holistic Health)

2) ความรู้ด้านโภชนาการและผลกระทบต่อสุขภาพองค์รวม

3) ความรู้เกี่ยวกับการวิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อมูลโภชนาการ

4) ความรู้เกี่ยวกับการออกแบบโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพแบบบูรณาการ

5) ความรู้เกี่ยวกับการดำเนินงานและประเมินผลโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพ

6) ความรู้เกี่ยวกับการทบทวนหลังปฏิบัติงาน (After action review)

 

           หลักฐานที่ต้องการจะกําหนดข้อแนะนําเกี่ยวกับการประเมิน และควรที่จะใช้ประกอบร่วมกันกับเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Performance criteria) และความรู้ที่ต้องการ (Required skills and knowledge)

         (ก) หลักฐานการปฏิบัติงาน (Performance Evidence)

1) เอกสารรับรองการปฏิบัติงานหรือประวัติการทํางาน

         (ข) หลักฐานความรู้(Knowledge Evidence)

1) ผลทดสอบความรู้จากการสอบอัตนัย

2) ผลการสัมภาษณ์ (วิเคราะห์กรณีศึกษา)

         (ค) คําแนะนําในการประเมิน

ผู้เข้ารับการประเมินต้องผ่านการประเมินที่ครอบคลุมในทุกขอบเขตความรู้ และทักษะที่กําหนดในทุกสมรรถนะย่อย

         (ง) วิธีการประเมิน

ผู้ประเมินดําเนินการประเมินความรู้ผู้เข้ารับการประเมินโดยใช้แบบทดสอบข้อเขียนแบบอัตนัย โดยพิจารณาจากร่องรอยหลักฐานที่เกี่ยวข้อง ทั้งหลักฐานด้านปฏิบัติงาน และหลักฐาน

ด้านความรู้

           วิเคราะห์และสรุปผลความสัมพันธ์ของโภชนาการต่อการดูแลสุขภาพแบบองค์รวม ออกแบบโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพโดยระบุวัตถุประสงค์ กำหนดรูปแบบและขั้นตอนการดำเนินงานได้อย่างเหมาะสมกับบริบทของกลุ่มเป้าหมาย ดำเนินกิจกรรมประเมินผล และทบทวนผลการดำเนินงานตามโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพได้อย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ

        (ก) คำแนะนำ 

             ผู้เข้ารับการประเมินต้องสามารถ

    1) อธิบายแนวคิดของ “สุขภาพแบบองค์รวม” ได้อย่างครบถ้วน ครอบคลุมทั้ง 5 มิติ ได้แก่ ร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สังคม และจิตวิญญาณ โดยอ้างอิงจากหลักวิชาการหรืองานวิจัยทางสุขภาพ

    2) แสดงความเข้าใจและวิเคราะห์ได้ว่าโภชนาการมีบทบาทอย่างไรต่อการเสริมสร้างสุขภาพในแต่ละมิติของสุขภาพแบบองค์รวม เช่น โภชนาการที่ส่งผลต่อจิตใจ ภูมิคุ้มกัน หรือภาวะอารมณ์

    3) สังเคราะห์ข้อมูลและแสดงให้เห็นถึงความเชื่อมโยงของการรับประทานอาหารหรือพฤติกรรมโภชนาการ กับผลลัพธ์ด้านสุขภาพองค์รวมในภาพรวมอย่างเป็นระบบ

    4) กำหนดวัตถุประสงค์ของโปรแกรมได้อย่างชัดเจน ครอบคลุมทั้งเป้าหมายทางโภชนาการและสุขภาพองค์รวม และสอดคล้องกับความต้องการของกลุ่มเป้าหมาย

    5) ออกแบบรูปแบบกิจกรรมและขั้นตอนการดำเนินงานให้เหมาะสมกับลักษณะและความพร้อมของกลุ่มเป้าหมาย เช่น การเลือกวิธีเรียนรู้ รูปแบบการให้คำแนะนำ และการติดตามผล

    6) ดำเนินกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพที่บูรณาการหลักการทางโภชนาการกับการดูแลสุขภาพแบบองค์รวมได้จริง เช่น จัดอบรม เวิร์กชอป หรือกิจกรรมกลุ่มที่มีเนื้อหาทั้งด้านโภชนาการและสุขภาพองค์รวม (เช่น โภชนาการ + mindfulness หรือโยคะ + อาหารต้านอักเสบ)

    7) ติดตามและประเมินผลการดำเนินกิจกรรม โดยเลือกใช้วิธีประเมินผลที่เหมาะสม เช่น แบบสอบถาม พฤติกรรมการกิน สุขภาวะจิต หรือดัชนีมวลกาย พร้อมทั้งวิเคราะห์และสรุปผลได้อย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ

    8) สรุปผลลัพธ์ ข้อจำกัด และข้อเสนอแนะการดำเนินงาน เพื่อพัฒนาโปรแกรมให้ดีขึ้นและมีประสิทธิภาพในระยะยาว

        (ข) คำอธิบายรายละเอียด

    1) การดูแลสุขภาพแบบองค์รวม หมายถึง การดูแลสุขภาพที่มองมนุษย์ทั้งคนอย่างครบทุกมิติ ไม่ใช่แค่ดูแลร่างกายเพียงอย่างเดียว แต่รวมถึง มิติทางกาย จิตใจ อารมณ์ สังคม และจิตวิญญาณ โดยถือว่าทุกมิติเกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน และล้วนมีผลต่อภาวะสุขภาพโดยรวมของบุคคล

    2) การส่งเสริมสุขภาพ หมายถึง กระบวนการหรือกิจกรรมที่มีเป้าหมายเพื่อเพิ่มพูนความรู้ ทักษะ และสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการมีสุขภาพดีของบุคคลหรือชุมชน เพื่อป้องกันโรคและส่งเสริมคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างยั่งยืน

    3) การทบทวนหลังปฏิบัติงาน (After action review) หมายถึง กระบวนการวิเคราะห์และประเมินผลการดำเนินงานหรือกิจกรรมที่ได้ดำเนินการไปแล้ว โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ เรียนรู้จากประสบการณ์จริง ทั้งสิ่งที่ทำได้ดีและสิ่งที่ควรปรับปรุง เพื่อพัฒนาแนวทางการทำงานในอนาคตให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

    4) หลักวิชาการ หมายถึง ข้อเท็จจริง ความรู้ หรือแนวทางที่ได้มาจากกระบวนการศึกษา ทดลอง วิจัย และสรุปผลอย่างเป็นระบบตามหลักทางวิทยาศาสตร์ ซึ่งสามารถพิสูจน์หรืออ้างอิงได้ และได้รับการยอมรับในวงวิชาการหรือวงวิชาชีพ

    5) หลักโภชนาการ หมายถึง แนวทางหรือหลักการพื้นฐานในการบริโภคอาหารที่เหมาะสมกับความต้องการของร่างกาย เพื่อให้ได้รับสารอาหารครบถ้วนในปริมาณที่เพียงพอ ส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค และสนับสนุนการเจริญเติบโตและการทำงานของร่างกายอย่างมีประสิทธิภาพ

 

18.1 เครื่องมือประเมิน (วิเคราะห์ความเชื่อมโยงระหว่างโภชนาการกับการดูแลสุขภาพแบบองค์รวม)

        1) แบบทดสอบข้อเขียน (อัตนัย)

18.2 เครื่องมือประเมิน (ออกแบบโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพโดยบูรณาการหลักการทางโภชนาการร่วมกับการดูแลสุขภาพแบบองค์รวม)

        1) แบบทดสอบข้อเขียน (อัตนัย)

            ดูรายละเอียดจากคู่มือประเมิน