นักโภชนาการ (Nutritionist)

ISCO 2265 ผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับอาหารเพื่อสุขภาพและนักโภชนาการ

  

เป็นผู้มีความรู้และทักษะในการให้คำปรึกษาด้านโภชนาการแก่บุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่มีสุขภาพปกติหรือมีความเสี่ยงภาวะทุพโภชนาการ ได้แก่ การวิเคราะห์ปัญหาและความต้องการ

ด้านโภชนาการ โดยรวบรวมข้อมูล วิเคราะห์ปัญหาและความต้องการ เพื่อจัดทำแผนการให้คำแนะนำด้านโภชนาการที่เหมาะสมกับบริบทกลุ่มเป้าหมาย ดำเนินการให้คำแนะนำ

ด้านโภชนาการตามแผน ติดตาม ประเมินผล และทบทวนผลการดำเนินงานได้อย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ

นักโภชนาการ (Nutritionist)

(ก) ความต้องการด้านทักษะ

1) ทักษะการรวบรวมข้อมูล

2) ทักษะการวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อประเมินภาวะโภชนาการ

3) ทักษะการทำแผนให้คำแนะนำโภชนาการตามหลักวิชาการ

4) ทักษะการให้คำแนะนำโภชนาการตามหลักวิชาการ

5) ทักษะการสื่อสารอย่างเหมาะสมกับที่เหมาะสมกับบุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่มีสุขภาพปกติหรือมีความเสี่ยงภาวะทุพโภชนาการ

6) ทักษะการติดตามและประเมินผลการให้คำแนะนำด้านโภชนาการ

 

(ข) ความต้องการด้านความรู้

1) ความรู้เกี่ยวกับประเภทของข้อมูลที่จำเป็นในการประเมินภาวะโภชนาการ

2) ความรู้เกี่ยวกับหลักการวิเคราะห์ข้อมูลโภชนาการ

3) ความรู้เกี่ยวกับหลักโภชนาการที่เกี่ยวข้องกับภาวะสุขภาพ

4) ความรู้เกี่ยวกับหลักการสื่อสารเพื่อการปรึกษาเชิงโภชนาการ

5) ความรู้เกี่ยวกับการประเมินประสิทธิภาพแผนงานส่งเสริมสุขภาพ

           หลักฐานที่ต้องการจะกําหนดข้อแนะนําเกี่ยวกับการประเมินและควรที่จะใช้ประกอบร่วมกันกับเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Performance criteria) และความรู้ที่ต้องการ (Required skills and knowledge)

          (ก) หลักฐานการปฏิบัติงาน (Performance Evidence)

1) เอกสารรับรองการปฏิบัติงานหรือประวัติการทํางาน

          (ข) หลักฐานความรู้(Knowledge Evidence)

1) ผลทดสอบความรู้จากการสอบอัตนัย

2) ผลการสัมภาษณ์ (วิเคราะห์กรณีศึกษา)

          (ค) คําแนะนําในการประเมิน

ผู้เข้ารับการประเมินต้องผ่านการประเมินที่ครอบคลุมในทุกขอบเขตความรู้ และทักษะที่กําหนดในทุกสมรรถนะย่อย

          (ง) วิธีการประเมิน

ผู้ประเมินดําเนินการประเมินความรู้ผู้เข้ารับการประเมินโดยใช้แบบทดสอบข้อเขียนแบบอัตนัย โดยพิจารณาจากร่องรอยหลักฐานที่เกี่ยวข้อง ทั้งหลักฐานด้านปฏิบัติงาน และหลักฐาน

ด้านความรู้

 

              วิเคราะห์ปัญหาและความต้องการด้านโภชนาการ โดยรวบรวมข้อมูล วิเคราะห์ปัญหาและความต้องการ เพื่อจัดทำแผนการให้คำแนะนำด้านโภชนาการที่เหมาะสมกับบริบทกลุ่มเป้าหมาย ดำเนินการให้คำแนะนำด้านโภชนาการตามแผน ติดตาม ประเมินผล และทบทวนผลการดำเนินงานได้อย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ  

           (ก) คำแนะนำ 

                ผู้เข้ารับการประเมินต้องสามารถ

    1) เก็บรวบรวมข้อมูลพื้นฐานที่จำเป็น เช่น ประวัติสุขภาพ พฤติกรรมการบริโภค อาการผิดปกติ ข้อมูลชีวะมิติ (เช่น น้ำหนัก ส่วนสูง ค่าดัชนีมวลกาย) รวมถึงข้อมูลบริบททางสังคมหรือเศรษฐกิจของผู้รับคำปรึกษาได้อย่างครบถ้วน โดยใช้วิธีหรือเครื่องมือที่ได้รับการยอมรับตามหลักวิชาการ เช่น แบบสัมภาษณ์ แบบสอบถาม แบบบันทึกอาหาร เป็นต้น

    2) วิเคราะห์ข้อมูลที่ได้จากการประเมิน เพื่อประเมินปัญหาหรือความต้องการของกลุ่มเป้าหมายเพื่อให้คำแนะนำสอดคล้องกับภาวะสุขภาพ

    3) ประเมินความต้องการทางโภชนาการของกลุ่มเป้าหมาย โดยพิจารณาจากความรุนแรง ความเร่งด่วน และข้อจำกัดของผู้รับคำปรึกษา เช่น ฐานะทางการเงิน ความพร้อมในการเปลี่ยนพฤติกรรม และระดับความรู้ความเข้าใจ

    4) ออกแบบแผนคำแนะนำโภชนาการให้เหมาะกับแต่ละกลุ่ม โดยคำนึงถึง สภาพร่างกาย สุขภาพ ความเสี่ยงโรค และควรใช้ภาษาที่เข้าใจง่าย

    5) ให้คำแนะนำโภชนาการที่ถูกต้องตามหลักวิชาการ และเหมาะสมกับสภาพร่างกายหรือโรคประจำตัวของผู้รับคำปรึกษา เช่น การควบคุมโซเดียมในผู้ป่วยความดันโลหิตสูง หรือการเพิ่มพลังงานในผู้สูงอายุที่มีภาวะเบื่ออาหาร เป็นต้น พร้อมเสนอแนวทางปฏิบัติจริงที่สามารถทำได้ในชีวิตประจำวัน

    6) ตรวจสอบการปฏิบัติตามแผนการให้คำแนะนำด้านโภชนาการ จากตัวชี้วัดด้านต่าง ๆ เช่น ระดับความรู้ การเปลี่ยนแปลงตัวชี้วัดสุขภาพ เป็นต้น

    7) ประเมินผลและแลกเปลี่ยนเรียนรู้ภายหลังดำเนินงาน เพื่อพัฒนาแผนงานครั้งต่อไปให้มี ประสิทธิภาพ ยิ่งขึ้น โดยอิงจากหลักวิชาการและข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นจริงในภาคสนาม   

            (ข) คำอธิบายรายละเอียด

    1) ภาวะทุพโภชนาการ หมายถึง สภาวะที่ร่างกายได้รับสารอาหารไม่เพียงพอหรือไม่สมดุลกับความต้องการของร่างกาย ซึ่งอาจเกิดจากการบริโภคอาหารน้อยเกินไป หรือการได้รับสารอาหารบางชนิดไม่ครบถ้วน ส่งผลให้ร่างกายเจริญเติบโตและทำงานได้ไม่เป็นปกติ โดยภาวะทุพโภชนาการแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ได้แก่ ภาวะขาดสารอาหาร (Undernutrition) และภาวะโภชนาการเกิน (Overnutrition)

    2) ข้อมูลด้านโภชนาการ หมายถึง ข้อมูลหรือสารสนเทศที่เกี่ยวข้องกับการบริโภคอาหาร การได้รับสารอาหาร พฤติกรรมการกิน และผลของโภชนาการที่มีต่อสุขภาพของบุคคลหรือกลุ่มประชากร ซึ่งอาจรวมถึงข้อมูลเกี่ยวกับพลังงาน โปรตีน ไขมัน คาร์โบไฮเดรต วิตามิน แร่ธาตุ และสารอาหารอื่น ๆ ที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตและการเจริญเติบโตอย่างสมดุล

    3) การทบทวนหลังปฏิบัติงาน (After action review) หมายถึง กระบวนการวิเคราะห์และประเมินผลการดำเนินงานหรือกิจกรรมที่ได้ดำเนินการไปแล้ว โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ เรียนรู้จากประสบการณ์จริง ทั้งสิ่งที่ทำได้ดีและสิ่งที่ควรปรับปรุง เพื่อพัฒนาแนวทางการทำงานในอนาคตให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

    4) หลักวิชาการ หมายถึง ข้อเท็จจริง ความรู้ หรือแนวทางที่ได้มาจากกระบวนการศึกษา ทดลอง วิจัย และสรุปผลอย่างเป็นระบบตามหลักทางวิทยาศาสตร์ ซึ่งสามารถพิสูจน์หรืออ้างอิงได้ และได้รับการยอมรับในวงวิชาการหรือวงวิชาชีพ

    5) หลักโภชนาการ หมายถึง แนวทางหรือหลักการพื้นฐานในการบริโภคอาหารที่เหมาะสมกับความต้องการของร่างกาย เพื่อให้ได้รับสารอาหารครบถ้วนในปริมาณที่เพียงพอ ส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค และสนับสนุนการเจริญเติบโตและการทำงานของร่างกายอย่างมีประสิทธิภาพ

 

18.1 เครื่องมือประเมิน (วิเคราะห์ปัญหาด้านโภชนาการของบุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่มีสุขภาพปกติหรือมีความเสี่ยงภาวะทุพโภชนาการ)

       1) แบบทดสอบข้อเขียน (อัตนัย)

18.2 เครื่องมือประเมิน (ให้คำแนะนำด้านโภชนาการอย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ)

       1) แบบทดสอบข้อเขียน (อัตนัย)

            ดูรายละเอียดจากคู่มือประเมิน