นักโภชนาการ (Nutritionist)

ISCO 2265 ผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับอาหารเพื่อสุขภาพและนักโภชนาการ

 

เป็นผู้มีความรู้และทักษะในการประเมินภาวะโภชนาการ สามารถระบุและเลือกวิธีประเมินภาวะโภชนาการที่เหมาะสมกับบริบทของกลุ่มเป้าหมาย สามารถดำเนินการประเมิน วิเคราะห์

และแปลผลการภาวะโภชนาการโดยเทียบกับเกณฑ์มาตรฐานได้อย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ

นักโภชนาการ (Nutritionist)

(ก) ความต้องการด้านทักษะ

1) ทักษะการเลือกวิธีประเมินให้เหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมาย

2) ทักษะการใช้เครื่องมือวัดภาวะโภชนาการ

3) ทักษะการรวบรวบและจัดการข้อมูลภาวะโภชนาการ

4) ทักษะการบันทึกข้อมูลทางโภชนาการ

5) ทักษะการประเมินการบริโภคอาหาร

6) ทักษะการวิเคราะห์ข้อมูลและสรุปผลภาวะโภชนาการ

 

(ข) ความต้องการด้านความรู้

1) ความรู้เกี่ยวกับภาวะโภชนาการในแต่ละช่วงวัย

    - พัฒนาการของร่างกายและความต้องการสารอาหารในเด็ก วัยรุ่น ผู้ใหญ่ ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์และหญิงให้นมบุตร

    - ผลกระทบของภาวะโภชนาการต่อสุขภาพในระยะสั้นและระยะยาว

2) ความรู้เกี่ยวกับหลักการประเมินภาวะโภชนาการ

    - การประเมินสัดส่วนและองค์ประกอบร่างกาย (Anthropometric assessment) เช่น น้ำหนัก ส่วนสูง ดัชนีมวลกาย รอบเอว มวลไขมัน มวลกล้ามเนื้อ เป็นต้น

    - การประเมินดัชนีทางชีวเคมี (Biochemical assessment) เช่น ระดับน้ำตาลและไขมันในเลือด

    - การประเมินอาการและอาการแสดง (Clinical assessment) 

    - การประเมินการบริโภคอาหาร (Dietary assessment)

3) ความรู้ในการเลือกวิธีประเมินที่เหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมาย

4) ความรู้เกี่ยวกับการรวบรวมข้อมูลและตัวชี้วัดภาวะโภชนาการ

5) ความรู้เกี่ยวกับการใช้เครื่องมือประเมินภาวะโภชนาการ เช่น วิธีใช้เครื่องประเมินสัดส่วนและองค์ประกอบร่างกาย โปรแกรมคำนวณสารอาหารและภาวะโภชนาการ การใช้แบบบันทึกการบริโภคอาหาร เป็นต้น

6) ความรู้ในการบันทึกผลและแปลผลข้อมูลทางโภชนาการ

7) ความรู้ในการวิเคราะห์และระบุภาวะโภชนาการ เช่น  การคำนวณพลังงานและสารอาหาร การใช้สถิติพื้นฐานเพื่อแปลผล และ การประเมินสุขภาพจากผลรวมของข้อมูลเชิงกายภาพและพฤติกรรม

         หลักฐานที่ต้องการจะกําหนดข้อแนะนําเกี่ยวกับการประเมินและควรที่จะใช้ประกอบร่วมกันกับเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Performance criteria) และความรู้ที่ต้องการ (Required skills and knowledge)

        (ก) หลักฐานการปฏิบัติงาน (Performance Evidence)

1) เอกสารรับรองการปฏิบัติงานหรือประวัติการทํางาน

        (ข) หลักฐานความรู้(Knowledge Evidence)

1) ผลทดสอบความรู้จากการสอบอัตนัย

2) ผลการสัมภาษณ์ (วิเคราะห์กรณีศึกษา)

        (ค) คําแนะนําในการประเมิน

ผู้เข้ารับการประเมินต้องผ่านการประเมินที่ครอบคลุมในทุกขอบเขตความรู้ และทักษะที่กําหนดในทุกสมรรถนะย่อย

        (ง) วิธีการประเมิน

ผู้ประเมินดําเนินการประเมินความรู้ผู้เข้ารับการประเมินโดยใช้แบบทดสอบข้อเขียนแบบอัตนัย โดยพิจารณาจากร่องรอยหลักฐานที่เกี่ยวข้อง ทั้งหลักฐานด้านปฏิบัติงาน และหลักฐาน

ด้านความรู้

 

          ระบุและเลือกวิธีประเมินภาวะโภชนาการที่เหมาะสมกับบริบทของกลุ่มเป้าหมาย สามารถดำเนินการประเมิน วิเคราะห์ และแปลผลการภาวะโภชนาการโดยเทียบกับเกณฑ์มาตรฐานได้อย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ

          (ก) คำแนะนำ 

               ผู้เข้ารับการประเมินต้องสามารถ

    1) อธิบายหลักการพื้นฐานของการประเมินภาวะโภชนาการ เช่น ความสำคัญของการประเมิน ความแตกต่างของวิธีการประเมินแต่ละแบบ และความเหมาะสมของการใช้วิธีประเมินในแต่ละกรณี

    2) เลือกใช้เครื่องมือและวิธีการประเมินที่เหมาะสมกับบริบทของกลุ่มเป้าหมายและเหมาะสมกับทรัพยากรและข้อจำกัดที่มีอยู่ เช่น เวลา บุคลากร หรือเครื่องมือที่ใช้ได้จริง

    3) รวบรวมข้อมูลที่จำเป็นได้ครบถ้วน เช่น น้ำหนัก ส่วนสูง อายุ การบริโภคอาหาร และประวัติสุขภาพ จัดเก็บข้อมูลอย่างเป็นระบบและมีความถูกต้อง เช่น ใช้แบบฟอร์มที่ได้มาตรฐาน หรือฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์

    4) ใช้เครื่องมือคัดกรองได้อย่างถูกต้อง เช่น การชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูง วัดรอบเอว หรือใช้แบบสอบถามเฉพาะกลุ่ม โดยปฏิบัติตามขั้นตอนและวิธีการที่เป็นมาตรฐานสากลได้อย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ

    5) บันทึกข้อมูลที่ได้จากการวัดและประเมินอย่างครบถ้วนและถูกต้อง 

    6) แปลผลภาวะโภชนาการโดยเปรียบเทียบผลประเมินกับเกณฑ์มาตรฐานที่เหมาะสมได้อย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ เช่น การระบุภาวะโภชนาการปกติ ขาดสารอาหาร น้ำหนักเกิน หรืออ้วน

    7) ระบุภาวะโภชนาการได้อย่างชัดเจนและถูกต้อง เช่น ภาวะโภชนาการปกติ ขาดสารอาหาร น้ำหนักเกิน เป็นต้น

    8) แนะนำแนวทางการปฏิบัติตัวเพื่อการมีสุขภาพที่ดีตามผลประเมินภาวะโภชนาการ

          (ข) คำอธิบายรายละเอียด

    1) ภาวะโภชนาการ หมายถึง สภาพหรือสถานะของร่างกายที่สะท้อนถึงการได้รับสารอาหารและพลังงานในปริมาณและสัดส่วนที่เหมาะสมกับความต้องการของร่างกาย เพื่อให้ระบบต่าง ๆ ของร่างกายทำงานได้อย่างปกติและมีสุขภาพดี

    2) หลักโภชนาการ หมายถึง แนวทางหรือหลักการพื้นฐานในการบริโภคอาหารที่เหมาะสมกับความต้องการของร่างกาย เพื่อให้ได้รับสารอาหารครบถ้วนในปริมาณที่เพียงพอ ส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค และสนับสนุนการเจริญเติบโตและการทำงานของร่างกายอย่างมีประสิทธิภาพ

    3) หลักวิชาการ หมายถึง ข้อเท็จจริง ความรู้ หรือแนวทางที่ได้มาจากกระบวนการศึกษา ทดลอง วิจัย และสรุปผลอย่างเป็นระบบตามหลักทางวิทยาศาสตร์ ซึ่งสามารถพิสูจน์หรืออ้างอิงได้ และได้รับการยอมรับในวงวิชาการหรือวงวิชาชีพ

 

18.1 เครื่องมือประเมิน (ระบุวิธีประเมินภาวะโภชนาการที่เหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมาย)

       1) แบบทดสอบข้อเขียน (อัตนัย)

18.2 เครื่องมือประเมิน (ตรวจสอบสภาวะทางโภชนาการ)

       1) แบบทดสอบข้อเขียน (อัตนัย)

          ดูรายละเอียดจากคู่มือประเมิน