ผู้ส่งเสริมโภชนาการชุมชน (Community Nutrition Technician)

ISCO 3253 เจ้าหน้าที่ด้านสุขภาพของชุมชน

เป็นผู้มีความรู้และทักษะในแนะนําการบริโภคเพื่อสุขภาพที่มีความครอบคลุมต่อความต้องการในแต่ละช่วงวัย สามารถป้องกันโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ได้แก่ การอธิบายแนวทางการบริโภคอาหารเพื่อสุขภาพ ระบุความต้องการพลังงาน การคัดเลือก แนะนํา และเผยแพร่รายการอาหารเพื่อสุขภาพและอาหารปลอดภัยที่ปราศจากสารปนเปื้อนและเชื้อโรคที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ ไม่ก่อให้เกิดโรคทั้งแบบเฉียบพลันและเรื้อรัง ได้อย่างถูกต้องตามหลักวิชาการและเหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมาย

ผู้ส่งเสริมโภชนาการชุมชน (Community Nutrition Technician)

(ก) ความต้องการด้านทักษะ

1) ทักษะการสรุปและนําเสนอข้อมูล

2) ทักษะการสื่อสารข้อมูลระดับบุคคลและในที่สาธารณะ

3) ทักษะการประสานงาน และการทำงานร่วมกับทีม

4) ทักษะการสร้างแรงจูงใจและการให้คำแนะนำที่มีประสิทธิภาพ

 

(ข) ความต้องการด้านความรู้

1) ความหมายและประโยชน์ของอาหาร สารอาหาร และโภชนาการ

2) แนวทางการบริโภคอาหารเพื่อสุขภาพ เช่น ธงโภชนาการ ข้อปฏิบัติการกินอาหารเพื่อสุขภาพที่ดีของคนไทย (Food-based dietary guidelines) โดยสํานักโภชนาการ กรมอนามัยกระทรวงสาธารณสุข

3) ความต้องการพลังงานที่เหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมายตามข้อแนะนำธงโภชนาการของแต่ละกลุ่มวัย

4) หลักสุขาภิบาลอาหารและอาหารปลอดภัยที่ถูกสุขลักษณะ ปราศจากเชื้อโรค สารเคมี หรือสิ่งแปลกปลอมที่เป็นอันตรายต่อร่างกาย สามารถบริโภคได้โดยไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพ

5) ฉลากโภชนาการ สัญลักษณ์และเครื่องหมายทางโภชนาการ

 

      หลักฐานที่ต้องการจะกำหนดข้อแนะนำเกี่ยวกับการประเมินและควรที่จะใช้ประกอบร่วมกันกับเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Performance criteria) และความรู้ที่ต้องการ (Required skills and knowledge)

    (ก) หลักฐานการปฏิบัติงาน ( Performance Evidence )

1)   เอกสารรับรองการปฏิบัติงานหรือประวัติการทำงาน

    (ข) หลักฐานความรู้ (Knowledge Evidence)

1)   ผลการทดสอบความรู้ (การสัมภาษณ์)

    (ค) คำแนะนำในการประเมิน

ผู้เข้ารับการประเมินต้องผ่านการประเมินที่ครอบคลุมในทุกขอบเขตความรู้และทักษะที่กำหนดในทุกสมรรถนะย่อย 

    (ง) วิธีการประเมิน    

ผู้ประเมินดำเนินการประเมินความรู้และทักษะของผู้เข้ารับการประเมินโดยใช้แบบสัมภาษณ์ โดยพิจารณาจากร่องรอยหลักฐานที่เกี่ยวข้อง ทั้งหลักฐานด้านปฏิบัติงาน และหลักฐานด้านความรู้ 

        แนะนําการบริโภคเพื่อสุขภาพ โดยระบุแนวทางการบริโภคอาหารเพื่อสุขภาพและอาหารปลอดภัย และแนะนํารายการอาหารเพื่อสุขภาพและอาหารปลอดภัยเหมาะสมกับแต่ละกลุ่มเป้าหมายตามหลักโภชนาการ

         (ก) คําแนะนํา

              ผู้เข้ารับการประเมิน ต้องสามารถ

    1) อธิบายแนวทางการบริโภคอาหารเพื่อสุขภาพโดยพิจารณาความต้องการเฉพาะของแต่ละกลุ่มเป้าหมาย เช่น กลุ่มที่มีสุขภาพปกติ หรือกลุ่มเสี่ยง โดยอ้างอิงจากหลักโภชนาการที่ถูกต้อง เช่น การบริโภคอาหารให้หลากหลาย 6 กลุ่ม สัดส่วนที่เหมาะสม หรือการเลือกอาหารที่มีสารอาหารที่จำเป็นตามความต้องการทางร่างกายของแต่ละบุคคล

    2) อธิบายเกี่ยวกับอาหารปลอดภัยโดยแนะนำหลักการในการเลือกอาหารที่ปราศจากเชื้อโรค สารเคมีที่เป็นอันตราย และการเก็บรักษาอาหารอย่างถูกต้องตามหลักสุขลักษณะ เช่น การล้างมือก่อนและหลังเตรียมอาหาร การปรุงอาหารให้สุกทั่วถึง การเก็บอาหารในอุณหภูมิที่เหมาะสม รวมถึงการเลือกซื้ออาหารที่ได้รับการรับรองจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง (เช่น อย.)

    3) ระบุความต้องการพลังงานในแต่ละวันที่เหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมาย ซึ่งขึ้นอยู่กับปัจจัยต่าง ๆ เช่น อายุ เพศ ระดับกิจกรรมทางกาย ภาวะสุขภาพ 

    4) คัดเลือกรายการอาหารโดยคำนึงถึงความต้องการของกลุ่มเป้าหมาย เช่น กลุ่มที่มีสุขภาพปกติ หรือกลุ่มเสี่ยง เพื่อให้มีสารอาหารครบถ้วนต่อความต้องการของร่างกาย

    5) นำเสนอข้อมูลโดยใช้ภาษาที่เข้าใจง่าย เหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมาย รวมถึงมีการสื่อสารที่ชัดเจนเกี่ยวกับประโยชน์ของการบริโภคอาหารที่ถูกสุขลักษณะและปลอดภัย

    6) เผยแพร่ข้อมูลผ่านสื่อหรือกิจกรรมหลากหลายรูปแบบ เช่น ผ่านสื่อสิ่งพิมพ์ อินเทอร์เน็ต โซเชียลมีเดีย หรือการจัดอบรมเชิงปฏิบัติการต่าง ๆ 

         (ข) คําอธิบายรายละเอียด

    1) แนวทางการบริโภคอาหารเพื่อสุขภาพ หมายถึง ข้อแนะนำในการกินอาหารอย่างสมดุลและเหมาะสม เพื่อส่งเสริมสุขภาพที่ดี ป้องกันโรค และเพิ่มคุณภาพชีวิตในระยะยาว

    2) อาหารเพื่อสุขภาพ หมายถึง อาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการครบถ้วน ปลอดภัย และเหมาะสมกับความต้องการของร่างกายในแต่ละช่วงวัยหรือภาวะสุขภาพ โดยช่วยส่งเสริมสุขภาพที่ดี ป้องกันโรค และสนับสนุนการดำเนินชีวิตอย่างสมดุล

    3) หลักการอาหารปลอดภัย หมายถึง แนวทางในการเลือก ปรุง เก็บ และบริโภคอาหารอย่างถูกสุขลักษณะ เพื่อป้องกันการปนเปื้อนของเชื้อโรค สารเคมี หรือสิ่งแปลกปลอมที่อาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพ

    4) หลักโภชนาการ คือ แนวทางหรือข้อแนะนำเกี่ยวกับการบริโภคอาหารที่ถูกต้อง เหมาะสม และสมดุล เพื่อให้ร่างกายได้รับสารอาหารครบถ้วนตามความต้องการ ช่วยส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค และสนับสนุนการเจริญเติบโตอย่างเต็มที่

    5) การประเมินความต้องการทางโภชนาการ หมายถึง การประเมินความต้องการทางโภชนาการโดยใช้แนวทางของธงโภชนาการ ซึ่งเป็นสื่อประชาสัมพันธ์ที่จัดทำโดยกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข เพื่อช่วยให้ประชาชนสามารถวางแผนการกินอาหารได้อย่างถูกหลักโภชนาการในแต่ละวัน ตามเพศ วัย และระดับกิจกรรม

    6) สื่อด้านโภชนาการที่มีอยู่ หมายถึง สื่อหรือเครื่องมือที่มีอยู่ที่ใช้ในการให้ความรู้หรือสื่อสารข้อมูลเกี่ยวกับโภชนาการและสุขภาพอาหารแก่กลุ่มเป้าหมาย เพื่อส่งเสริมความเข้าใจและพฤติกรรมการบริโภคที่ดีต่อสุขภาพ เช่น สื่อสิ่งพิมพ์ (เช่น หนังสือ แผ่นพับ โปสเตอร์) และสื่อดิจิทัล (เช่น เว็บไซต์ อินโฟกราฟิก)

    7) หลักวิชาการ หมายถึง แนวทางหรือข้อปฏิบัติที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของความรู้ ข้อมูล และเหตุผลที่ได้มาจากการศึกษา ค้นคว้า ทดลอง และวิจัยอย่างมีระบบและเชื่อถือได้

 

18.1 เครื่องมือประเมิน (ระบุแนวทางการบริโภคอาหารเพื่อสุขภาพและอาหารปลอดภัย และให้ข้อมูลรายการอาหารเพื่อสุขภาพและอาหารปลอดภัย)

        1) แบบสัมภาษณ์