ผู้ส่งเสริมโภชนาการชุมชน (Community Nutrition Technician)

ISCO 3253 เจ้าหน้าที่ด้านสุขภาพของชุมชน

 

เป็นผู้มีความรู้และทักษะในการสนับสนุนการวางแผนสร้างความรอบรู้ด้านอาหารและโภชนาการเพื่อการมีสุขภาพที่ดีอย่างยั่งยืนของประชาชน ได้แก่ การกําหนดกลุ่มเป้าหมายและขอบเขตเนื้อหาด้านอาหารและโภชนาการ การสนับสนุนการจัดเตรียมข้อมูลและจัดทําแผนดําเนินงานสร้างความรอบรู้ด้านอาหารและโภชนาการได้อย่างถูกต้องตามหลักวิชาการและเหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมาย

ผู้ส่งเสริมโภชนาการชุมชน (Community Nutrition Technician)

(ก) ความต้องการด้านทักษะ

1) ทักษะการกําหนดกลุ่มเป้าหมาย

2) ทักษะการกําหนดขอบเขตเนื้อหาด้านอาหารและโภชนาการ

3) ทักษะการจัดเตรียมข้อมูล

4) ทักษะการจัดทําแผนการสร้างความรอบรู้อย่างยั่งยืน

5) ทักษะการสรุปและนําเสนอแผนงาน

6) ทักษะการประสานงานและสร้างความร่วมมือในชุมชน

 

(ข) ความต้องการด้านความรู้

1) โภชนาการและสุขภาพในบริบทชุมชน โดยมีความเข้าใจเกี่ยวกับสารอาหารที่จำเป็นต่อสุขภาพ การวิเคราะห์ภาวะโภชนาการในชุมชนเพื่อนำข้อมูลมาออกแบบแผนการดำเนินงานที่เหมาะสม และการให้คำแนะนำด้านโภชนาการที่เหมาะสมตามบริบทของกลุ่ม

เป้าหมายและชุมชน 

2) ความรอบรู้ด้านอาหารและโภชนาการ (Food and nutrition literacy) เพื่อส่งเสริมการมีสุขภาพที่ดีของบุคคลและชุมชน

 

     หลักฐานที่ต้องการจะกำหนดข้อแนะนำเกี่ยวกับการประเมินและควรที่จะใช้ประกอบร่วมกันกับเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Performance criteria) และความรู้ที่ต้องการ (Required skills and knowledge)

  (ก)    หลักฐานการปฏิบัติงาน (Performance Evidence)

1)    หลักฐานการมีส่วนร่วมในการดำเนินงานสร้างความรอบรู้สุขภาพ เช่น หลักฐานการเป็นคณะทำงานโครงการเกี่ยวกับการสร้างความรอบรู้สุขภาพ  เป็นต้น

2)    เอกสารรับรองการปฏิบัติงานหรือประวัติการทำงาน

  (ข)    หลักฐานความรู้ (Knowledge Evidence)

1)    ผลการทดสอบความรู้ด้วยข้อสอบอัตนัย

2)    หลักฐานการเข้าร่วมอบรมความรู้ด้านอาหารและโภชนาการ อย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง

  (ค)    คำแนะนำในการประเมิน

ผู้เข้ารับการประเมินต้องผ่านการประเมินที่ครอบคลุมในทุกขอบเขตความรู้และทักษะที่กำหนดในทุกสมรรถนะย่อย 

  (ง)    วิธีการประเมิน    

ผู้ประเมินดำเนินการประเมินความรู้ผู้เข้ารับการประเมินโดยใช้แบบทดสอบอัตนัย โดยพิจารณาจากร่องรอยหลักฐานที่เกี่ยวข้อง ทั้งหลักฐานด้านปฏิบัติงาน และหลักฐานด้านความรู้ 

          สนับสนุนการจัดทำแผนสร้างความรอบรู้ด้านอาหารและโภชนาการเพื่อการมีสุขภาพที่ดีอย่างยั่งยืน โดยกำหนดกลุ่มเป้าหมายและกำหนดขอบเขตเนื้อหาด้านอาหารและโภชนาการ จัดเตรียมข้อมูลโดยปรับเปลี่ยนภาษาวิชาการให้เป็นภาษาของผู้รับสารได้เหมาะสมตามกลุ่มเป้าหมาย จัดทำแผนการดำเนินงานสร้างความรอบรู้ด้านอาหารและโภชนาการอย่างยั่งยืน โดยกำหนดแนวทางและกิจกรรม วิธีการดำเนินงาน และวิธีการติดตามประเมินผลแผนงานส่งเสริมความรอบรู้ด้านโภชนาการที่สอดคล้องกับบุคคลและบริบทชุมชน สรุปและนําเสนอข้อมูลตามหลักวิชาการและเหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมาย

     (ก) คําแนะนํา

          ผู้เข้ารับการประเมินต้องสามารถ

1)  ระบุลักษณะบุคคลและ/หรือชุมชนที่ต้องการส่งเสริมความรอบรู้ด้านอาหารและโภชนาการ เช่น เด็ก วัยรุ่น ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ เป็นต้น โดยวิเคราะห์จากข้อมูลสุขภาพ พฤติกรรมการบริโภค สภาพแวดล้อม และปัจจัยทางสังคม เพื่อกำหนดขอบเขตของเนื้อหาและรูปแบบกิจกรรมที่เหมาะสมกับกลุ่มนั้น ๆ อย่างมีเป้าหมาย

2)  เลือกหัวข้อความรู้หรือประเด็นที่เกี่ยวกับอาหารและโภชนาการ เช่น การอ่านฉลากอาหาร การจัดสัดส่วนอาหาร การเลือกวัตถุดิบที่ดีต่อสุขภาพ โดยคัดกรองเนื้อหาที่ถูกต้องตามหลักวิชาการและปรับให้เหมาะกับกลุ่มเป้าหมายในด้านระดับการศึกษา อายุ ความเชื่อ หรือบริบทชุมชน

3) เก็บรวบรวมข้อมูลจากแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ เพื่อวิเคราะห์สถานการณ์โภชนาการของบุคคลหรือชุมชน โดยพิจารณาปัจจัยรอบด้านที่มีผลต่อการบริโภค เช่น  ปัจจัยทางกายภาพ ปัจจัยทางสังคม ปัจจัยทางเศรษฐกิจ และปัจจัยทางวัฒนธรรม ได้ถูกต้องตามหลักวิชาการ

4) คัดกรองข้อมูลด้านอาหารและโภชนาการจากแหล่งที่เชื่อถือได้ เช่น เอกสารจากหน่วยงานรัฐ งานวิจัย หรือคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ แล้วนำข้อมูลเหล่านั้นมาปรับใช้ในกิจกรรมหรือแผนงานอย่างเหมาะสม โดยหลีกเลี่ยงข้อมูลเท็จหรือความเชื่อผิด ๆ

5) แปลงเนื้อหาทางวิชาการที่ซับซ้อนให้กลายเป็นภาษาที่เข้าใจง่าย ชัดเจน และสื่อสารได้กับกลุ่มเป้าหมาย เช่น การใช้สื่อภาพ ตัวอย่างจากชีวิตประจำวัน หรือภาษาท้องถิ่น เพื่อให้เกิดการเรียนรู้และนำไปปรับใช้ได้จริง

6) ร่วมออกแบบแผนงานที่ประกอบด้วยกิจกรรม เช่น การสาธิตการทำอาหาร บทเรียนการอ่านฉลากอาหาร หรือการจัดนิทรรศการ ซึ่งต้องมีเป้าหมายชัดเจน วิธีการวัดผลความรู้ ทักษะ หรือพฤติกรรม และการติดตามผลอย่างต่อเนื่อง โดยยึดบริบทของชุมชนเป็นศูนย์กลาง

7) สร้างการมีส่วนร่วมจากภาคีในชุมชน เช่น ผู้นำชุมชน อสม. อสส. โรงเรียน เพื่อร่วมกันดำเนินโครงการและติดตามผลในระยะยาว 

8) จัดทำรายงานหรือเอกสารนำเสนอแผนงานที่มีองค์ประกอบครบถ้วน เช่น วัตถุประสงค์ กลุ่มเป้าหมาย กิจกรรม เครื่องมือสื่อสาร วิธีประเมินผล และข้อเสนอแนะ พร้อมทั้งสามารถอธิบายต่อผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง เช่น นักโภชนาการ นักวิชาการ หรือหน่วยงานรัฐ ได้อย่างชัดเจน เป็นเหตุเป็นผล และใช้ข้อมูลสนับสนุนตามหลักวิชาการ

     (ข) คําอธิบายรายละเอียด

1) ข้อมูลพื้นฐานด้านอาหารและโภชนาการ หมายถึง ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับองค์ประกอบของอาหารและหลักการบริโภคอาหารที่เหมาะสมต่อสุขภาพ ซึ่งครอบคลุมถึงองค์ประกอบทางโภชนาการของอาหาร ความต้องการสารอาหารของร่างกาย แนวทางการบริโภคอาหารเพื่อสุขภาพ พฤติกรรมการบริโภคอาหาร และข้อมูลด้านความปลอดภัยอาหาร

2) ความรอบรู้ (Literacy) หมายถึง ความสามารถหรือทักษะของบุคคลในการเข้าถึง เข้าใจข้อมูลด้านอาหารและโภชนาการ โต้ตอบ ซักถาม จนสามารถประเมิน ตัดสินใจ ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เลือกรับ เลือกใช้ผลิตภัณฑ์และบริการเพื่อการจัดการสุขภาพของตนเองได้อย่างเหมาะสม และสามาถบอกต่อผู้อื่นได้

3) ความรอบรู้ด้านอาหารและโภชนาการ (Food and Nutrition Literacy) หมายถึง ความสามารถในการเข้าถึง เข้าใจ ประเมิน และนำความรู้เกี่ยวกับอาหารและโภชนาการไปใช้ในการตัดสินใจอย่างถูกต้อง เพื่อส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิตที่ดีในระยะยาว

4) การสร้างความรอบรู้ด้านอาหารและโภชนาการ หมายถึง กระบวนการพัฒนาความสามารถของบุคคลในการเข้าถึง ทำความเข้าใจ ประเมิน และนำข้อมูลหรือความรู้ด้านอาหารและโภชนาการไปใช้ในการตัดสินใจเลือกบริโภคอาหารอย่างเหมาะสม เพื่อส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค และปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกินในชีวิตประจำวันได้อย่างมีประสิทธิภาพ

5) ความยั่งยืน (Sustainability) หมายถึง บุคคลหรือชุมชนสามารถดำเนินพัฒนาด้านอาหารและโภชนาการเพื่อการส่งเสริมการมีสุขภาพดีได้ด้วยตนเอง/ชุมชนเอง

6) หลักวิชาการ หมายถึง แนวทางหรือข้อปฏิบัติที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของความรู้ ข้อมูล และเหตุผลที่ได้มาจากการศึกษา ค้นคว้า ทดลอง และวิจัยอย่างมีระบบและเชื่อถือได้

18.1 เครื่องมือประเมิน (กำหนดกลุ่มเป้าหมายและขอบเขตเนื้อหาด้านอาหารและโภชนาการ)

        1) แบบทดสอบอัตนัย

18.2 เครื่องมือประเมิน (สนับสนุนการจัดเตรียมข้อมูลพื้นฐานด้านอาหารและโภชนาการตามหลักวิชาการ)

        1) แบบทดสอบอัตนัย

18.3 เครื่องมือประเมิน (สนับสนุนการจัดทำแผนการดำเนินงานสร้างความรอบรู้ด้านอาหารและโภชนาการอย่างยั่งยืน)

        1) แบบทดสอบอัตนัย

           ดูรายละเอียดจากคู่มือประเมิน