3153 นักบินและผู้ประกอบวิชาชีพอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

             หน่วยสมรรถนะนี้ประกอบด้วยความรู้และทักษะที่จำเป็นในการรับมือกับเหตุฉุกเฉินขณะปฏิบัติการบิน UAS อย่างมีประสิทธิภาพ ผู้ปฏิบัติงานต้องสามารถวิเคราะห์เหตุการณ์ฉุกเฉินที่เกิดขึ้น เช่น การสูญเสียสัญญาณ การควบคุมผิดพลาด หรือสถานการณ์ทางอากาศที่รุนแรง และดำเนินมาตรการตอบสนองที่เหมาะสม เช่น การใช้ฟังก์ชัน RTH การลงจอดฉุกเฉิน หรือการกู้คืน UAS นอกจากนี้ยังรวมถึงการสื่อสารกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง การบันทึกเหตุการณ์ และการวิเคราะห์แนวทางป้องกันเพื่อหลีกเลี่ยงเหตุการณ์ซ้ำในอนาคต

ผู้ควบคุมอากาศยานซึ่งไม่มีนักบิน

1.    พระราชบัญญัติว่าด้วยการเดินอากาศ พ.ศ. 2497 และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม

2.    ประกาศสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (CAAT) เรื่อง หลักเกณฑ์การอนุญาตและการปฏิบัติงานของอากาศยานไร้คนขับ

3.    พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2560

4.    พระราชบัญญัติการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 (PDPA)

5.    ข้อกำหนดของสำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.)

6.    มาตรฐานของ ICAO, EASA, และแนวทางของ FAA

7.    ข้อกำหนดของกองทัพและหน่วยงานความมั่นคง

 

(ก) ความต้องการด้านทักษะ

1.    ทักษะการใช้ระบบฉุกเฉิน UAS เช่น RTH, Fail-safe และ Emergency Landing

2.    ทักษะการประเมินและจำแนกประเภทของเหตุฉุกเฉิน

3.    ทักษะการรวบรวม วิเคราะห์ และรายงานข้อมูลเหตุการณ์ฉุกเฉิน

4.    ทักษะการตอบสนองและประสานงานในสถานการณ์วิกฤต

5.    ทักษะการวางแผนพื้นที่ลงจอดฉุกเฉินและปฏิบัติการกู้คืน UAS

6.    ทักษะการประเมินความเสียหายและวิเคราะห์สาเหตุทางเทคนิค

7.    ทักษะการสื่อสารกับทีมงานหรือหน่วยงานสนับสนุนภาคพื้นอย่างเป็นระบบ

 

(ข) ความต้องการด้านความรู้

1.    ความรู้เกี่ยวกับฟังก์ชันและข้อจำกัดของ RTH, Fail-safe, Emergency Landing

2.    ความรู้เกี่ยวกับมาตรฐานความปลอดภัยและ Emergency SOPs

3.    ความรู้เกี่ยวกับสาเหตุที่พบบ่อยของการสูญเสียสัญญาณ เช่น การรบกวนความถี่ สิ่งกีดขวาง

4.    ความรู้เกี่ยวกับขั้นตอนการวิเคราะห์ Log และ Telemetry

5.    ความรู้เกี่ยวกับหลักการกำหนดพื้นที่ลงจอดฉุกเฉินที่ปลอดภัย

6.    ความรู้เกี่ยวกับเทคนิคการควบคุมการลงจอดในภาวะฉุกเฉิน

7.    ความรู้ด้านกฎหมายเกี่ยวกับการรายงานเหตุฉุกเฉินต่อหน่วยงานกำกับดูแล

8.    ความรู้เกี่ยวกับการบริหารจัดการความเสี่ยงในการบิน UAS

 

(ก) หลักฐานการปฏิบัติงาน (Performance Evidence)

o    หนังสือการขึ้นทะเบียนรับรองขั้นพื้นฐาน (Basic Certificate) หรือหนังสือการขึ้นทะเบียนขั้นสูง  (Advanced Level 1 Certificate) จากสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย 

o    เอกสาร/ข้อมูล สรุปจำนวนชั่วโมงการบิน

o    หนังสือรับรองการปฏิบัติงานจากสถานประกอบการ (ถ้ามี)

o    แฟ้มสะสมผลงาน (Portfolio) (ถ้ามี)

o    แบบบันทึกการสังเกตการณ์ภาคปฏิบัติ

o    แบบบันทึกการสอบสัมภาษณ์

o    แผนการตอบสนองต่อเหตุฉุกเฉินที่สอดคล้องกับสถานการณ์จำลอง (ถ้ามี)

o    บันทึกหรือ log file ที่แสดงการใช้คำสั่ง RTH หรือ Emergency Landing (ถ้ามี)

o    ภาพ/วิดีโอแสดงขั้นตอนการลงจอดฉุกเฉินหรือการกู้คืน UAS (ถ้ามี)

o    แบบฟอร์มรายงานเหตุฉุกเฉินพร้อมการวิเคราะห์สาเหตุและแนวทางป้องกันในอนาคต (ถ้ามี)

(ข) หลักฐานความรู้ (Knowledge Evidence)

o    ความรู้จะพิจารณาจากการการสอบสัมภาษณ์เชิงเทคนิค เช่น การอธิบายประเภทของเหตุฉุกเฉิน และขั้นตอนการวิเคราะห์เหตุการณ์ หรือแนวทางกู้คืน UAS 

o    ประกาศนียบัตร/วุฒิบัตร การอบรมในหลักสูตรที่เกี่ยวข้อง (ถ้ามี)

(ค) คำแนะนำในการประเมิน

o    เจ้าหน้าที่สอบประเมินสมรรถนะ จัดการเหตุฉุกเฉินขณะปฏิบัติการบิน UAS โดยพิจารณาจากหลักฐานที่เกี่ยวข้องทั้งหลักฐานด้านการปฏิบัติงาน และหลักฐานความรู้ ประกอบการพิจารณาเข้าสู่กระบวนการประเมินสมรรถนะ

o    ควรใช้ สถานการณ์จำลองแบบมีตัวแปรเฉพาะเจาะจง เช่น สูญเสียสัญญาณขณะ UAS บินผ่านเขตสิ่งกีดขวาง หรือสภาพอากาศเปลี่ยนกะทันหัน

o    ประเมินจาก การวิเคราะห์สถานการณ์ การตัดสินใจในภาวะวิกฤต การปฏิบัติงานจริง และความถูกต้องของรายงานฉุกเฉิน

(ง) วิธีการประเมิน (Assessment Methods)

o    การประเมินภาคปฏิบัติ (Practical Demonstration) 

o    การสอบสัมภาษณ์ (Oral Interview)

(1) คำแนะนำ: 

           การจัดการเหตุฉุกเฉินของ UAS ครอบคลุมตั้งแต่การวิเคราะห์เหตุการณ์ผิดปกติ เช่น การสูญเสียการควบคุม, การขัดข้องของระบบ, การบินออกนอกเขตควบคุม หรือการชนกับสิ่งกีดขวาง ไปจนถึงการตอบสนองเชิงปฏิบัติ เช่น การใช้ RTH, การลงจอดฉุกเฉินในพื้นที่ปลอดภัย และการประเมินสภาพ UAS หลังเหตุการณ์ ผู้ปฏิบัติงานต้องสามารถวิเคราะห์สาเหตุ สื่อสารกับทีมงาน/หน่วยงาน และวางแผนการแก้ไขอย่างมีระบบโดยไม่เพิ่มความเสี่ยง ทั้งในเขตเมือง เขตหวงห้าม หรือพื้นที่ที่มีประชาชนอาศัยอยู่

(2) คำอธิบายรายละเอียด

           o    เหตุการณ์ฉุกเฉินของ UAS ได้แก่ สถานการณ์ที่เกิดขึ้นอย่างไม่คาดคิดระหว่างการปฏิบัติการบิน ซึ่งอาจก่อให้เกิดอันตรายต่อ ตัวอากาศยาน, บุคคล, ทรัพย์สิน, หรือข้อมูล หากไม่ได้รับการตอบสนองหรือแก้ไขอย่างทันท่วงที

           o    วิธีการประเมินระดับความรุนแรงของเหตุฉุกเฉิน ได้แก่ การประเมินระดับความรุนแรงของเหตุฉุกเฉินมักใช้แนวคิดจาก Matrix ความเสี่ยง หรือ SORA (Specific Operations Risk Assessment) โดยพิจารณา

           o    มาตรการตอบสนองต่อเหตุฉุกเฉิน UAS ได้แก่ การยกเลิกภารกิจ การเรียก UAS กลับฐาน หรือการสั่งหยุดบินทันที

           o    การปฏิบัติตามขั้นตอนความปลอดภัยเพื่อป้องกันอุบัติเหตุ เช่น การใช้ RTH การสื่อสารเตือนภัย การแจ้งบุคคลภายนอกในพื้นที่ใกล้เคียง

           o    วิธีการกู้คืน UAS จากการสูญเสียสัญญาณ โดยใช้วิธีการตรวจสอบช่องสัญญาณ การเชื่อมต่อใหม่ และการนำทางกลับ

           o    พื้นที่ปลอดภัยสำหรับการลงจอดฉุกเฉินในพื้นที่เปิด เช่น บริเวณโล่ง พื้นที่ไม่มีสิ่งกีดขวาง หรือพื้นที่ที่ลดความเสียหายได้มากที่สุด

           o    เทคนิคการลงจอดฉุกเฉินให้เหมาะสมกับประเภท UAS ได้แก่ ที่เหมาะสมตามประเภทของ UAS (Unmanned Aircraft Systems) โดยพิจารณาจาก รูปแบบการบิน โครงสร้าง และวัตถุประสงค์การใช้งาน เพื่อให้เกิดความปลอดภัยสูงสุด ทั้งต่ออากาศยาน บุคคล และทรัพย์สิน:

 

o    การประเมินภาคปฏิบัติ (Practical Demonstration) 

o    การสอบสัมภาษณ์ (Oral Interview)