หน่วยสมรรถนะ

หน่วยสมรรถนะ

ปฏิบัติการบิน UAS ในระยะสายตา (VLOS)

สาขาวิชาชีพการบิน


รายละเอียดหน่วยสมรรถนะ


1. รหัสหน่วยสมรรถนะ AVT-HWLK-280A

2. ชื่อหน่วยสมรรถนะ ปฏิบัติการบิน UAS ในระยะสายตา (VLOS)

3. ทบทวนครั้งที่ 1 / 2568

4. สร้างใหม่ ปรับปรุง

5. สำหรับชื่ออาชีพและรหัสอาชีพ (Occupational Classification)

3153 นักบินและผู้ประกอบวิชาชีพอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

6. คำอธิบายหน่วยสมรรถนะ (Description of Unit of Competency)

           หน่วยสมรรถนะนี้ประกอบด้วยความรู้และทักษะที่จำเป็นในการปฏิบัติการบินอากาศยานซึ่งไม่มีนักบิน (UAS) ภายใต้ระยะสายตา (Visual Line of Sight: VLOS) อย่างปลอดภัยและเป็นไปตามข้อกำหนดของกฎหมาย ผู้ปฏิบัติงานต้องสามารถควบคุม UAS ให้มองเห็นได้ตลอดเวลาการบินโดยไม่ใช้เครื่องมือช่วย คำนึงถึงสภาพแวดล้อมและความเสี่ยงในพื้นที่ปฏิบัติการ รวมถึงการประเมินสถานการณ์ฉุกเฉิน เช่น การสูญเสียการมองเห็น และการดำเนินมาตรการตอบสนองอย่างเหมาะสม พร้อมทั้งจัดทำบันทึกข้อมูลภารกิจ รายงานผล และวิเคราะห์เหตุการณ์เพื่อปรับปรุงแนวทางปฏิบัติให้มีความปลอดภัยยิ่งขึ้นในอนาคต

7. สำหรับระดับคุณวุฒิ
1 2 3 4 5 6 7 8

8. กลุ่มอาชีพ (Sector)

ผู้ควบคุมอากาศยานซึ่งไม่มีนักบิน

9. ชื่ออาชีพและรหัสอาชีพอื่นที่หน่วยสมรรถนะนี้สามารถใช้ได้ (ถ้ามี)
N/A

10. ข้อกำหนดหรือกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง (Licensing or Regulation Related) (ถ้ามี)

1.    พระราชบัญญัติว่าด้วยการเดินอากาศ พ.ศ. 2497 และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม

2.    ประกาศสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (CAAT) เรื่อง หลักเกณฑ์การอนุญาตและการปฏิบัติงานของอากาศยานไร้คนขับ

3.    พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2560

4.    พระราชบัญญัติการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 (PDPA)

5.    ข้อกำหนดของสำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.)

6.    มาตรฐานของ ICAO, EASA, และแนวทางของ FAA

7.    ข้อกำหนดของกองทัพและหน่วยงานความมั่นคง

 

11. สมรรถนะย่อยและเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Elements and Performance Criteria)
หน่วยสมรรถนะย่อย (EOC) เกณฑ์ในการปฏิบัติงาน (Performance Criteria) รหัส PC
(ตามเล่มมาตรฐาน)		 รหัส PC
(จากระบบ)
10104.01

ปฏิบัติการควบคุม UAS ภายใต้ VLOS ตามหลักมาตรฐานความปลอดภัย

1. ยืนยันระยะการมองเห็น UAV โดยไม่ใช้เครื่องมือช่วย 

 10104.01.01 229065
10104.01

ปฏิบัติการควบคุม UAS ภายใต้ VLOS ตามหลักมาตรฐานความปลอดภัย

2. ปรับตำแหน่งและทิศทางการควบคุม UAV ให้เหมาะสมกับสภาพอากาศและระยะสายตา

 10104.01.02 229066
10104.01

ปฏิบัติการควบคุม UAS ภายใต้ VLOS ตามหลักมาตรฐานความปลอดภัย

3. ตรวจสอบและรักษาการควบคุม UAV โดยให้สามารถมองเห็นได้ตลอดเวลาการบิน

 10104.01.03 229067
10104.01

ปฏิบัติการควบคุม UAS ภายใต้ VLOS ตามหลักมาตรฐานความปลอดภัย

4. ประเมินความเสี่ยงและกำหนดมาตรการป้องกันอุบัติเหตุระหว่างปฏิบัติภารกิจ

 10104.01.04 229068
10104.01

ปฏิบัติการควบคุม UAS ภายใต้ VLOS ตามหลักมาตรฐานความปลอดภัย

5. บันทึกข้อมูลภารกิจการควบคุม UAV

 10104.01.05 229069
10104.01

ปฏิบัติการควบคุม UAS ภายใต้ VLOS ตามหลักมาตรฐานความปลอดภัย

6. รายงานผลการปฏิบัติภารกิจ UAV ตามข้อกำหนด

 10104.01.06 229070
10104.02 ปฏิบัติการควบคุม UAS ภายใต้ข้อจำกัดของ VLOS

1. ปรับมุมมองและตำแหน่งของผู้ควบคุมเพื่อลดจุดบอดการมองเห็น UAV

 10104.02.01 229071
10104.02 ปฏิบัติการควบคุม UAS ภายใต้ข้อจำกัดของ VLOS

2. ควบคุม UAV ในระยะที่ปลอดภัยตามข้อกำหนดของกฎหมายท้องถิ่น

 10104.02.02 229072
10104.02 ปฏิบัติการควบคุม UAS ภายใต้ข้อจำกัดของ VLOS

3. จัดทำแผนสำรองสำหรับกรณีที่สูญเสียการมองเห็น UAV ชั่วคราว

 10104.02.03 229073
10104.03

ดำเนินการแก้ไขปัญหาในกรณีสูญเสียการมองเห็น UAS ขณะปฏิบัติงาน

1. ใช้มาตรการฉุกเฉิน เมื่อสูญเสียการมองเห็น UAV

 10104.03.01 229074
10104.03

ดำเนินการแก้ไขปัญหาในกรณีสูญเสียการมองเห็น UAS ขณะปฏิบัติงาน

2. สื่อสารกับทีมงานหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทันทีเมื่อไม่สามารถติดตาม UAV ได้ด้วยสายตา

 10104.03.02 229075
10104.03

ดำเนินการแก้ไขปัญหาในกรณีสูญเสียการมองเห็น UAS ขณะปฏิบัติงาน

3. ยุติภารกิจทันทีหาก UAV หลุดออกนอกระยะสายตา (VLOS) 

 10104.03.03 229076
10104.03

ดำเนินการแก้ไขปัญหาในกรณีสูญเสียการมองเห็น UAS ขณะปฏิบัติงาน

4. บันทึกเหตุการณ์และแนวทางแก้ไขเพื่อนำไปปรับปรุงในอนาคต

 10104.03.04 229077

12. ความรู้และทักษะก่อนหน้าที่จำเป็น (Pre-requisite Skill & Knowledge)
N/A

13. ทักษะและความรู้ที่ต้องการ (Required Skills and Knowledge)

(ก) ความต้องการด้านทักษะ

1.    ทักษะในการควบคุม UAS ภายใต้ VLOS โดยรักษาการมองเห็นตลอดเวลา

2.    ทักษะในการประเมินสภาพอากาศและความเหมาะสมของพื้นที่บิน

3.    ทักษะในการใช้สัญญาณมือ หรือสื่อสารกับผู้ช่วยสังเกตการณ์ (Spotter)

4.    ทักษะในการตอบสนองต่อสถานการณ์เมื่อสูญเสียการมองเห็น UAS

5.    ทักษะในการวางแผนล่วงหน้าและการจัดการกรณีฉุกเฉิน

6.    ทักษะในการบันทึกข้อมูลเหตุการณ์เพื่อวิเคราะห์และปรับปรุงแนวทางการบิน

 

(ข) ความต้องการด้านความรู้

1.    ความรู้เกี่ยวกับข้อกำหนด VLOS ตามกฎหมายของหน่วยงานกำกับดูแล

2.    ความรู้เกี่ยวกับข้อจำกัดด้านสายตา เช่น ความชัด ความล้า จุดบอด

3.    ความรู้เกี่ยวกับเทคนิคการใช้ Spotter และการจัดการพื้นที่การบิน

4.    ความรู้เกี่ยวกับการทำงานของระบบ RTH และโหมดฉุกเฉินอื่น ๆ

5.    ความรู้เกี่ยวกับการประเมินความเสี่ยงระหว่างการบิน

6.    ความรู้เกี่ยวกับวิธีบันทึกและรายงานเหตุการณ์ตามข้อกำหนด

 

14. หลักฐานที่ต้องการ (Evidence Guide)

(ก) หลักฐานการปฏิบัติงาน (Performance Evidence)

o    หนังสือการขึ้นทะเบียนรับรองขั้นพื้นฐาน (Basic Certificate) หรือหนังสือการขึ้นทะเบียนขั้นสูง  (Advanced Level 1 Certificate) จากสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย 

o    เอกสาร/ข้อมูล สรุปจำนวนชั่วโมงการบิน

o    หนังสือรับรองการปฏิบัติงานจากสถานประกอบการ (ถ้ามี)

o    แฟ้มสะสมผลงาน (Portfolio) (ถ้ามี)

o    แบบบันทึกการสังเกตการณ์ภาคปฏิบัติ

o    แบบฟอร์ม Checklist การควบคุม UAS ภายใต้ VLOS (ถ้ามี)

o    แบบฟอร์ม บันทึกแผนสำรองและแนวทางแก้ไขฉุกเฉิน (ถ้ามี)

o    ภาพถ่าย/วิดีโอ หรือบันทึกของผู้ประเมินที่แสดงการปฏิบัติงานในภาคสนาม (ถ้ามี)

o    รายงานสรุปภารกิจพร้อมเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นระหว่างการบิน เช่น การสูญเสียการมองเห็น UAS ชั่วคราว (ถ้ามี)



(ข) หลักฐานความรู้ (Knowledge Evidence)

o    ความรู้จะพิจารณาจากการ แสดงออกผ่านการปฏิบัติจริง และ การอธิบายแนวคิด ระหว่างสถานการณ์จำลอง เช่น การอธิบายเหตุผลในการใช้ Spotter หรือการใช้ RTH ในสถานการณ์สูญเสียการมองเห็น

o    ประกาศนียบัตร/วุฒิบัตร การอบรมในหลักสูตรที่เกี่ยวข้อง (ถ้ามี)

(ค) คำแนะนำในการประเมิน (Assessment Conditions)

o    เจ้าหน้าที่สอบประเมินสมรรถนะ ปฏิบัติการบิน UAS ในระยะสายตา (VLOS) โดยพิจารณาจากหลักฐานที่เกี่ยวข้องทั้งหลักฐานด้านการปฏิบัติงาน และหลักฐานความรู้ ประกอบการพิจารณาเข้าสู่กระบวนการประเมินสมรรถนะ

o    ต้องดำเนินการประเมินใน สนามบินจำลองหรือพื้นที่เปิดโล่ง ที่มีเงื่อนไขคล้ายสถานการณ์จริง

o    ผู้สอบต้องใช้ UAS ที่มีระบบควบคุมอัตโนมัติ (RTH, GPS, Failsafe) และมี Spotter หรือทีมสนับสนุนพร้อม

o    ผู้ประเมินต้องมี Checklist และ Rubric มาตรฐานที่ชัดเจนสำหรับการให้คะแนนตามลำดับขั้นตอน

(ง) วิธีการประเมิน (Assessment Method)

o    การประเมินภาคปฏิบัติ (Practical Demonstration) 

 

15. ขอบเขต (Range Statement)

(1) คำแนะนำ: 

           การปฏิบัติการบิน UAS ภายใต้ระยะสายตา (Visual Line of Sight – VLOS) หมายถึงการควบคุม UAS โดยผู้ควบคุมสามารถมองเห็น UAS ได้ด้วยตาเปล่าโดยไม่ใช้อุปกรณ์ช่วยตลอดระยะเวลาการปฏิบัติภารกิจ ทั้งนี้ต้องพิจารณาถึงปัจจัยแวดล้อม เช่น สภาพอากาศ ระยะการมองเห็น การมีสิ่งกีดขวาง และตำแหน่งของผู้ควบคุม รวมถึงแนวทางการจัดการกรณีเกิดเหตุการณ์สูญเสียการมองเห็น UAS โดยต้องมีแผนสำรองและมาตรการฉุกเฉินอย่างเหมาะสม

(2) คำอธิบายรายละเอียด

         o    ผู้ปฏิบัติงานต้องสามารถยืนยันการมองเห็น UAS ด้วยสายตาเปล่าโดยไม่ใช้กล้องหรือจอแสดงผล และสามารถประเมินระยะปลอดภัยตามสภาพแวดล้อมจริง

         o    ต้องสามารถปรับตำแหน่งการยืน ควบคุม และใช้ผู้ช่วยเฝ้าสังเกต (Spotter) หรืออุปกรณ์เสริมเพื่อเพิ่มความสามารถในการมองเห็น UAS ตลอดภารกิจ

         o    ดำเนินการตามแผนสำรองที่เตรียมไว้ในกรณีที่สูญเสียการมองเห็น UAS เช่น การใช้ฟังก์ชัน Return-to-Home (RTH) หรือตัดสินใจยุติภารกิจทันทีเพื่อความปลอดภัย

         o    ต้องมีการประเมินความเสี่ยงก่อนปฏิบัติภารกิจในพื้นที่ VLOS และกำหนดมาตรการเพื่อลดความเสี่ยงต่อบุคคล ทรัพย์สิน และสิ่งแวดล้อม

         o    จัดทำบันทึกภารกิจ การประเมินผล และรายงานกรณีเหตุการณ์พิเศษที่เกิดขึ้นระหว่างการปฏิบัติงาน เพื่อนำไปพัฒนาการดำเนินงานในอนาคตอย่างเป็นระบบ

         

 

16. หน่วยสมรรถนะร่วม (ถ้ามี)
N/A

17. อุตสาหกรรมร่วม/กลุ่มอาชีพร่วม (ถ้ามี)
N/A

18. รายละเอียดกระบวนการและวิธีการประเมิน (Assessment Description and Procedure)

o    การประเมินภาคปฏิบัติ (Practical Demonstration) 

กลับ

ยินดีต้อนรับ