1. อาชีพนักวิเคราะห์เพชร

หน่วยสมรรถนะนี้ใช้กับผู้ปฎิบัติงานในห้องปฏิบัติการตรวจสอบอัญมณี หรือผู้ปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องกับการตรวจสอบเพชรในอุตสาหกรรมอัญมณีและเครื่องประดับ โดยมีการใช้เครื่องมือตรวจสอบอัญมณีพื้นฐานและเครื่องมือขั้นสูงในการตรวจสอบอัญมณี หน่วยสมรรถนะนี้ใช้ในสภาพแวดล้อมในรูปแบบของการทำงานแบบประจำที่เกี่ยวข้องกับการตรวจสอบเพชร ผู้ปฏิบัติงานต้องมีความรู้เกี่ยวกับการปรับปรุงคุณภาพเพชรรูปแบบต่างๆ ผู้ปฏิบัติงานต้องมีความรู้และทักษะในการจำแนกวิธีการปรับปรุงคุณภาพของเพชรดังกล่าวด้วยเครื่องมือตรวจสอบอัญมณีพื้นฐาน โดยเฉพาะกล้องจุลทรรศน์อัญมณีและเครื่องมือตรวจสอบอัญมณีขั้นสูง และผู้ปฏิบัติงานต้องมีความรู้ข้อจำกัดของการตรวจสอบการปรับปรุงคุณภาพเพชร

กลุ่มวิชาชีพอัญมณีและเครื่องประดับ

(ก) ความต้องการด้านทักษะ

1. สามารถตรวจสอบเพชรที่ผ่านการปรับปรุงคุณภาพด้วยเครื่องมือพื้นฐาน

2. สามารถตรวจสอบเพชรที่ผ่านการปรับปรุงคุณภาพด้วยเครื่องมือขั้นสูง

(ข) ความต้องการด้านความรู้

1. ความรู้เกี่ยวกับชนิดและวิธีการปรับปรุงคุณภาพคุณภาพเพชรแบบต่างๆ

2. ความรู้ในการตรวจสอบการปรับปรุงคุณภาพเพชรด้วยเครื่องมือพื้นฐาน

3. ความรู้ในการตรวจสอบการปรับปรุงคุณภาพเพชรด้วยเครื่องมือขั้นสูง

หลักฐานที่ต้องการจะกำหนดข้อแนะนำเกี่ยวกับการประเมิน และควรที่จะใช้ประกอบร่วมกันกับเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Performance Criteria) และทักษะและความรู้ที่ต้องการ (Required Skills and Knowledge)

(ก) หลักฐานการปฏิบัติงาน (Performance Evidence)

1. แสดงความรู้ในการตรวจสอบการปรับปรุงคุณภาพเพชรด้วยเครื่องมือพื้นฐาน

2. แสดงความรู้ในการตรวจสอบการปรับปรุงคุณภาพเพชรด้วยเครื่องมือขั้นสูง

3. ใบบันทึกผลการสาธิตการปฏิบัติงาน

4. ใบบันทึกผลการสัมภาษณ์

(ข) หลักฐานความรู้ (Knowledge Evidence)

1. อธิบายความรู้ในชนิดและวิธีการปรับปรุงคุณภาพเพชรแบบต่างๆ

2. อธิบายความรู้ในการในการตรวจสอบการปรับปรุงคุณภาพเพชรด้วยเครื่องมือพื้นฐาน

3. อธิบายความรู้ในการในการตรวจสอบการปรับปรุงคุณภาพเพชรด้วยเครื่องมือขั้นสูง

4. ใบบันทึกผลการทดสอบข้อเขียน

 (ค) คำแนะนำในการประเมิน

ผู้ประเมินตรวจประเมินเกี่ยวกับการใช้เครื่องมือตรวจสอบเพชรด้วยวิธีพื้นฐานและขั้นสูง โดยพิจารณาจากหลักฐานที่เกี่ยวข้อง ทั้งหลักฐานการปฏิบัติงาน และหลักฐานด้านความรู้

 (ง) วิธีการประเมิน

1. ข้อสอบข้อเขียน แบบทดสอบปรนัย ชนิด 4 ตัวเลือก

2. การสาธิตการปฏิบัติงาน

3. การสัมภาษณ์

(ก) คำแนะนำ

ผู้เข้ารับการประเมินต้องมีความรู้และทักษะในเรื่องของเครื่องมือตรวจสอบอัญมณีพื้นฐานและขั้นสูง  ซึ่งเน้นถึงการปฏิบัติงานในห้องปฏิบัติการตรวจสอบอัญมณี และเพชรในความหมายของหน่วยสมรรถนะนี้เป็นชนิดที่ผ่านการเจียระไนแล้ว แต่ไม่ฝังอยู่ในตัวเรือน ผู้เข้าประเมินต้องมีความรู้และทักษะในการใช้เครื่องมือตรวจสอบอัญมณีทั้งพื้นฐาน โดยเฉพาะกล้องจุลทรรศน์อัญมณี และเครื่องมือขั้นสูง เพื่อตรวจสอบการปรับปรุงคุณภาพเพชรแบบต่างๆ

การปรับปรุงภาพคุณภาพเพชร (Treatment diamond หรือ Enhancement diamond) หมายถึง การเปลี่ยนแปลงสี และ/หรือความสะอาดของเพชร เพื่อให้เพชรมีคุณภาพที่ดีขึ้นทั้งแบบถาวรและไม่ถาวร เช่น การปรับปรุงคุณภาพสีด้วยการใช้ความร้อนและความดันสูง (HPHT treatment) การปรับปรุงคุณภาพความสะอาดด้วยการอุดรอยแตก (Fracture filling) และการปรับปรุงคุณภาพความสะอาดด้วยการใช้แสงเลเซอร์ (Laser drilling) เป็นต้น ยกเว้นการเจียระไน การขัดเงา การทำความสะอาด และการเข้าตัวเรือน

(ข) คำอธิบายรายละเอียด

ในหน่วยสมรรถนะนี้ ครอบคลุมเครื่องมือตรวจสอบเพชรพื้นฐาน ได้แก่

ข.1 เครื่องมือตรวจสอบพื้นฐาน ดังนี้

• แว่นกำลังขยาย 10 เท่า (10x Lens หรือ Loupe)


• กล้องจุลทรรศน์อัญมณี (Gem stereo-microscope)


• แผ่น Polarized Filter หรือ Polariscope ชนิดติดตั้งกับกล้องจุลทรรศน์


• หลอดรังสีอัลตราไวโอเลต (UV-lamp)

ข.2 เครื่องมือตรวจสอบขั้นสูง ได้แก่

• DiamondView​


• Fourier transform infrared (FTIR) spectrometer


• Raman spectroscope


• Soft X-ray Radiograph unit


• UV-Vis-NIR spectrophotometer


• X-ray fluorescence (XRF) spectrometer

18.1 เครื่องมือการประเมิน

1. ข้อสอบข้อเขียน แบบทดสอบปรนัย ชนิด 4 ตัวเลือก

2. การสาธิตการปฏิบัติงาน

3. การสัมภาษณ์

ดูรายละเอียดจากคู่มือการประเมิน